3 CR 660/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta (sprawozdawca). Sędziowie: W. Bryl, K. Lipiński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie wniosku wierzycieli: 1) Ważeńskiego Rajpotriebsojuza (obw. brzeski), 2) Żelwińskiego Rajpotriebsojuza (obw. grodzieński), 3) Ożerockiego Sielpo (rej. słonimski, obw. grodzieński) przeciwko Janowi G. o nadanie klauzuli wykonalności, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 24 maja 1961 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Rybniku z dnia 21 września 1960 r. i przekazał sprawę wymienionemu Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania wniosku o nadaniu klauzuli wykonalności.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Rybniku nadał klauzulę wykonalności wyrokowi radzieckiego Sądu Obwodowego w Brześciu, którym to wyrokiem w postępowaniu karnym zasądzono m. in. na rzecz trzech radzieckich jednostek gospodarki uspołecznionej od dłużnika Jana G. solidarnie z kilku innymi osobami kwotę 201.619 rubli (dawnych). Na to postanowienie wniósł zażalenie Jan G., kwestionując słuszność wyroku radzieckiego (przyznał się do zaboru jedynie 11.700 rubli i wyjaśnił, że pozostała kwota nie dotyczy jego osoby) i zarzucając, że na poczet odszkodowania zabrano mu już mienie wartości 4.500 rubli. Podał również, że pozostawił w obwodzie grodzieńskim całe swoje gospodarstwo rolne.Sąd Wojewódzki, uwzględniając zażalenie, uchylił postanowienie Sądu Powiatowego i oddalił wniosek o nadanie klauzuli motywując to tym, że orzeczenie sądu radzieckiego zapadło przed wejściem w życie polsko-radzieckiej umowy o obrocie prawnym, a więc - stosownie do art. 52 konwencji - nie podlega uznaniu ani wykonaniu na terenie PRL.Orzeczenie Sądu Wojewódzkiego zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Sprawiedliwości, zarzucając naruszenie art. 52 pkt 6 umowy między Polską Rzeczypospolitą Ludową a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych, podpisanej w Warszawie dnia 28 grudnia 1957 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 32, poz. 147). Rewizja zmierza do zmiany zaskarżonego postanowienia i częściowej zmiany postanowienia Sądu Powiatowego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 52 pkt b) cyt. umowy międzynarodowej jest trafny.Wbrew poglądowi Sądu Wojewódzkiego uznanie i wykonanie prawomocnego orzeczenia sądowego dotyczącego wynagrodzenia szkody, jeżeli orzeczenie to wydane zostało w sprawie karnej, jest dopuszczalne, choćby orzeczenie takie zapadło przed wejściem w życie wspomnianej umowy. Wprawdzie w punkcie a) art. 52 cyt. umowy ograniczono uznanie do stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie umowy, ale ograniczenie to - jak wynika z brzmienia punktu b) art. 52 i całego brzmienia art. 52 - obejmuje tylko wyliczone wyczerpująco w punkcie a) art. 52 orzeczenia, wśród których nie ma orzeczeń sądowych wydanych w sprawach karnych a dotyczących wynagrodzenia szkody. Skoro tego rodzaju orzeczenia obie Umawiające się Strony wyłączyły z punktu a) i umieściły je w osobnym punkcie b), nawiązując nie do punktu a), lecz do początkowego zdania art. 52 stanowiącego o wzajemnym uznaniu i wykonaniu orzeczeń, oraz skoro w punkcie b) brak jest ograniczenia bądź co do czasu wyrządzenia szkody, bądź co do daty wydania orzeczenia - to należy przyjąć, że Umawiające się Strony chciały poddać możliwości uznania również orzeczenia w sprawach karnych wydane przed wejściem w życie umowy.Orzeczenie objęte wnioskiem wierzycieli o nadanie klauzuli wykonalności, jak świadczą dołączone do akt sprawy dokumenty, wydane zostało w sprawie karnej dnia 15 grudnia 1950 r. przez Sąd Białoruskiej Radzieckiej Socjalistycznej Republiki. Nie ma zatem w treści art. 52 cyt. umowy przeszkody do uznania tego orzeczenia i dlatego zaskarżone rewizją nadzwyczajną postanowienie nie może być utrzymane w mocy (art. 384 k.p.c. w związku z art. 394 k.p.c.).Nie da się również utrzymać w mocy postanowienie Sądu Powiatowego w Rybniku. Po pierwsze Sąd ten przeoczył, że od dłużnika na terenie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej nie może być egzekwowana należność w rublach, lecz w obowiązującej walucie złotowej. Konieczne jest zatem odpowiednie przeliczenie rubli na złote. Po drugie Sąd nie zajął dotychczas stanowiska co do zarzutów dłużnika przeciwko roszczeniu, w myśl zaś art. 56 cyt. umowy z 1957 r. sąd, który orzeka o nadaniu klauzuli wykonalności, ma obowiązek rozważyć takie zarzuty, jeżeli jest to dopuszczalne według prawa umawiającej się Strony, na której obszarze orzeczenie zostało wydane.Z tych zasad Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie wraz z postanowieniem Sądu Powiatowego i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Powiatowy zwróci się do Narodowego Banku Polskiego o informację co do przeliczenia rubli na złote oraz do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie stanu prawnego w Białoruskiej Radzieckiej Socjalistycznej Republice w kwestii dopuszczalności przeciw roszczeniu takich zarzutów, jakie podniósł dłużnik, i zbada te zarzuty, jeśli okażą się one dopuszczalne.