I CZ 22/66

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z wniosku Aleksandry K. o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi sądu zagranicznego, na skutek zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 8 grudnia 1965 r., zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneLitewski Sąd Okręgowy w Wilnie wyrokiem z dnia 6.III.1949 r. zasądził od Michała K. na rzecz wnioskodawczyni, jako jego b. żony, określoną rentę alimentacyjną.W dniu 22.V.1965 r. wnioskodawczyni wystąpiła o nadanie cyt. wyrokowi klauzuli wykonalności (w celu, w związku ze śmiercią męża w 1958 r., uzyskania prawa do renty).Sąd Wojewódzki wniosek oddalił po stwierdzeniu, że wyrok z dnia 6.III.1943 r. nie podlega jako orzeczenie "organów niemieckich władz okupacyjnych" wykonaniu na terytorium Związku Radzieckiego (pismo Sądu Najwyższego Litewskiej SRR z dnia 21.IX. 1965 r.) wobec czego brak ustawowych przesłanek dopuszczalności wykonania przedmiotowego wyroku z dnia 6.III.1943 r. również w Polsce (art. 1150 § 1 pkt 2 k.p.c).Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie wnioskodawczyni, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Orzeczenia sądów zagranicznych tylko wtedy są tytułami egzekucyjnymi (wg k.p.c.) jeżeli wykonanie ich (przy zachowaniu pozostałych wymogów ustawowych) jest przewidziane w umowie międzynarodowej (art. 1150 § 1 k.p.c). Jeżeli nie ma w tym przedmiocie umowy międzynarodowej lub istniejąca umowa wykonalności orzeczeń sądowych obcego państwa nie przewiduje, orzeczenia te wykonaniu nie podlegają. Wyjątek stanowią orzeczenia, uwzględniające roszczenia o alimenty w sprawach ze stosunków rodzinnych, te bowiem orzeczenia podlegają wykonaniu i "w braku przewidującej to umowy międzynarodowej" pod warunkiem wzajemności.Umowa między PRL a ZSRR o pomocy prawnej i stosunkach prawnych z dnia 28.XII.1957 r. Dz. U. z 1958 r. poz. 147 przewiduje wykonywanie prawomocnych orzeczeń sądów każdej ze stron w sprawach cywilnych i rodzinnych, jednakże tylko "w zakresie stosunków prawnych powstałych po wejściu w życie niniejszej umowy", a zatem po 7.VI.1958 r.Orzeczenie, którego wniosek dotyczy, wymogu tego nie spełnia, mogłoby podlegać zatem wykonaniu tylko wg zasad cyt. § 3 art. 1150 k.p.c. W przypadku jednak wyroku z dnia 6.III.1943 r., wydanego przez litewski Sąd Okręgowy w Wilnie, wyrok ten w ogóle nie jest orzeczeniem sądu zagranicznego (sądu obcego państwa), skoro wydany został, jakkolwiek na terytorium Związku Radzieckiego, nie przez sąd tego państwa (przez radziecki sąd państwowy), lecz przez sądowy organ niemieckich władz okupacyjnych, zaś orzeczenia przez te organy wydane pozbawione są (wg radzieckiego prawa) wszelkiej mocy i skuteczności, wobec czego nie mogą być wykonywane i na terenie Państwa Polskiego.Z powyższych względów zażalenie powinno być oddalone (art. 397 k.p.c). Nie oznacza to, by nie zachodziły przesłanki do uzyskania renty stosownie do zasad art. 46 dekretu z dnia 25.VI.1954 r. o powszechnych zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. z 1958 r., poz. 97), jednakże ocena ta w tym zakresie zasadności roszczenia i jego podstaw należy wyłącznie do właściwych władz rentowych, w tym również i ocena znaczenia (z punktu widzenia wymogów powołanego dekretu) przedmiotowego wyroku z dnia 6.III.1943 r.