4 CR 131/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Brunona G. przeciwko Monice G. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 6 grudnia 1960 r. w przedmiocie wykładni wyroku, zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że wątpliwość, co do wykładni orzeczenia zawartego w punkcie III wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 lutego 1958 r. (II C 2624/56) rozstrzygnął następująco: "Udział powoda w kosztach utrzymania i wychowania córki Hanny-Marii został powyższym wyrokiem ustalony na 400 zł miesięcznie".Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 6 grudnia 1960 r. rozstrzygnął na podstawie art. 357 k.p.c. zgłoszoną przez pozwaną wątpliwość, co do wykładni wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 listopada 1958 r. w sprawie o rozwód, zobowiązującego obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania córki stron Hanny-Marii i określającego wysokość udziału powoda w ponoszeniu tych kosztów na 400 zł miesięcznie, w ten sposób, że zobowiązanie powoda nie obejmuje pobieranego przez pozwaną zasiłku rodzinnego w kwocie 99 zł. Sąd zatem rozstrzygnął wątpliwość co do wykładni zgodnie z wnioskiem pozwanej, przy czym powołał się - niezależnie od zajęcia w związku z zarzutem powoda stanowiska co do swej wyłącznej jako Sądu I instancji właściwości do udzielenia wykładni wyroku w części dotyczącej alimentów na rzecz dziecka - na okoliczność, że już w chwili wydania wyroku zasiłek rodzinny był przekazywany bezpośrednio pozwanej przez zakład pracy powoda.W rewizji powód żądając zmiany zaskarżonego postanowienia w tym kierunku, że do kwoty 400 zł zaliczony jest zasiłek rodzinny pobierany na małoletnią Hannę-Marię, zarzucił sprzeczność z materiałem dowodowym ustalenia, iż pozwana w chwili wydania wyroku otrzymywała zasiłek bezpośrednio z zakładu pracy powoda, gdyż w rzeczywistości pierwszy raz pozwana otrzymała ten zasiłek bezpośrednio z zakładu pracy w marcu 1959 r. i to na życzenie powoda, z którym pozwana nie chciała utrzymywać żadnej korespondencji.Pozwana wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Celem wykładni wyroku jest usunięcie wątpliwości, jakie mogłyby powstać przy jego wykonaniu. Pozwana wnosząc o wykładnię wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 lutego 1958 r. w sprawie upatruje taką wątpliwość w kwestii, czy określony w wymienionym wyroku udział powoda w kosztach utrzymania i wychowania córki stron w wysokości 400 zł miesięcznie obejmuje także zasiłek rodzinny na dziecko, czyli innymi słowy, czy powód poza kwotą 400 zł obowiązany jest nadto świadczyć na rzecz dziecka kwotę pieniężną, którą w charakterze zasiłku rodzinnego na nie pobiera.Wyrok, o którym mowa, nie nasuwa pod tym względem jakiejkolwiek wątpliwości. Sentencja tego wyroku w jego punkcie III określa wysokość udziału powoda na 400 zł miesięcznie i nic poza tym. Powód przeto z tego wyroku obowiązany jest płacić na rzecz córki miesięcznie tylko 400 zł. Przedmiotowy wyrok ani nie wymienia zasiłku rodzinnego, ani też niczym do niego nie nawiązuje. Sprawa zasiłku rodzinnego jest poza treścią wyroku i w tym sensie oczywiście wyrok "nie obejmuje" zasiłku rodzinnego. Nie znaczy to jednak - wbrew sugestii pozwanej - że powód jest zobowiązany z wyroku do świadczenia na rzecz córki kwoty 499 zł miesięcznie. Tego rodzaju wykładnia wyroku jest niedopuszczalna, stanowiłaby bowiem w istocie rzeczy zmianę wyroku.Zasiłek rodzinny stanowi dochód pracownika. Prawo o zasiłkach rodzinnych dla pracowników, unormowane dekretem z dnia 28 października 1947 r. o ubezpieczeniu rodzinnym (Dz. U. z 1947 r. Nr 66, poz. 414) i licznymi przepisami wykonawczymi wydanymi na podstawie tego dekretu, z których należy wymienić w pierwszym rzędzie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 listopada 1959 r. w sprawie zmiany warunków nabywania uprawnień do zasiłków rodzinnych (Dz. U. z 1959 r. Nr 64, poz. 379), przewiduje w określonych warunkach uprawnienie pracownika do pobierania zasiłków rodzinnych, a nie uprawnienie członków rodziny, których pozostawanie na utrzymaniu pracownika warunkuje powstanie prawa do zasiłków rodzinnych. Skoro zasiłek rodzinny w świetle obowiązującego prawa przysługuje pracownikowi, a nie członkom jego rodziny, z powodu których jest on pracownikowi przyznawany, pracownik jest wyłącznym dysponentem zasiłku rodzinnego.W tym stanie rzeczy obojętną jest kwestia, czy powód w chwili wyroku przekazywał pozwanej pobierany przez siebie zasiłek rodzinny na dziecko, czy nie. Wyrok ustala obowiązek alimentacyjny powoda w wysokości 400 zł, przy czym powód winien ten swój obowiązek realizować w ten sposób, że przesyła do rąk pozwanej na rzecz dziecka 400 zł ze swego dochodu, na który składa się zasadnicze uposażenie pobierane od swego pracodawcy oraz wszelkie inne dodatki, m.in. zasiłki rodzinne. Od uznania powoda zależy wyłącznie, czy zleci swemu pracodawcy bezpośrednie przekazywanie dziecku do rąk jego matki sumy pieniężnej, jaką pobiera z tytułu zasiłku rodzinnego. Sumą taką powód umniejsza wówczas swój obowiązek alimentacyjny, czyli w konkretnym przypadku obowiązany jest z wyroku do przesłania na poczet bieżącej raty alimentacyjnej jeszcze 301 zł (o ile rzecz jasna pracodawca przekazał z dochodu powoda kwotę pieniężną, wystarczającą na pokrycie pozostałej należności, czyli 99 zł).Sformułowanie wątpliwości, przedstawione przez pozwaną, jest wynikiem błędnego założenia, jakoby pozwana pobierała zasiłek rodzinny. Nie pozwana, lecz powód pobiera zasiłek rodzinny, który - jak wyżej wywiedziono - stanowi jego dochód.W świetle powyższych wywodów wykładnia wyroku, udzielona przez Sąd Wojewódzki, nie może być uznana za prawidłową, stwarza bowiem pozory, że obowiązek alimentacyjny powoda został w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 22 listopada 1958 r. określony kwotą 499 zł miesięcznie, co nie jest prawdą.Wymieniony wyrok nie może nastręczyć przy jego wykonaniu żadnych wątpliwości. Rozstrzygnięcie jednak, będące przedmiotem rewizji, stworzyło potrzebę przytoczenia powyższych rozważań.Skoro zaskarżone postanowienie zawiera błędną wykładnię, należało je zmienić i orzec jak w sentencji.