4 CR 361/62

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa, Wojewódzkiego Zarządu Rolnictwa - Dział GOM w P. przeciwko J.M. o zapłatę, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 6 kwietnia 1962 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz strony powodowej 25.256,32 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił w oparciu o poniższe ustalenia i wnioski.Pozwany był kierownikiem GOM i na tym stanowisku dopuścił się szeregu nadużyć, w szczególności przez systematyczne sporządzanie fikcyjnych kwitów oraz list zadłużonych rolników, pomimo iż rolnicy ci z zapłatą nie zalegali. Wynika to zarówno z opinii biegłego, jak i z protokołu rewizyjnego, a także z całokształtu materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy karnej, w której postępowanie pozwanemu zostało umorzone na podstawie przepisów ustawy o amnestii. Wysokość szkody zgodnie z opinią biegłego, którą Sąd I instancji podzielił, zamyka się kwotą 33.675,08 zł. Pozwany odpowiada za niedobór kasowy z mocy art. 239 k.z., przy zastosowaniu jednak art. 158 § 2 k.z., gdyż i strona powodowa również, choć w mniejszym stopniu, przyczyniła się do jej powstania. Pewien bowiem wpływ na powstanie szkody wywarły braki organizacyjne, a w szczególności brak należytej kontroli pracy pozwanego. Dlatego też Sąd Wojewódzki ustalił ostatecznie, iż pozwany ponosi odpowiedzialność tylko za 3/4 szkody i w związku z tym orzekł jak w sentencji.W rewizji pozwany domagał się uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki prawa materialnego przez nieuwzględnienie z urzędu upływu terminu zawitego (art. 115 p.o.p.c.), przewidzianego przez art. 475 k.z., jest oparty na nieporozumieniu. Skarżący twierdzi, że umowa o pracę została z nim rozwiązana w 1956 r. a pozew wpłynął do sądu w 1960 r., a więc znacznie później niż po upływie okresu rocznego od ustania łączącego strony stosunku pracy. Tymczasem pozew nosi prezentatę sądu z datą 4 września 1956 r. W tym stanie rzeczy odpada potrzeba rozważenia, czy odpowiedzialność pozwanego opiera się na art. 239, czy też na 134 k.z.Nie naruszył też sąd meriti - wbrew twierdzeniu zawartemu w skardze rewizyjnej - art. 158 k.z. przez zmniejszenie odszkodowana o 1/4 część, przy ustaleniu, że szkoda jest następstwem szeregu nadużyć popełnionych przez pozwanego, co znajduje uzasadnienie w treści materiału dowodowego.Okoliczność, że nadużycia te nie znalazły potwierdzenia w prawomocnym wyroku skazującym, nie ma dla wyniku sprawy niniejszej decydującego znaczenia. Pozwany nie wyliczył się z zainkasowanych kwot i dlatego roszczenie strony powodowej jest co do zasady uzasadnione, a wysokość szkody nie jest w rewizji kwestionowana. Pozwany nie zgłaszał zresztą i w toku postępowania żadnych zastrzeżeń co do opinii biegłego, na której Sąd Wojewódzki oparł swoje ustalenie.Wreszcie nie może być uwzględniony i ten zarzut, że Sąd obniżając odszkodowanie nie wziął pod uwagę stanu majątkowego i rodzinnego pozwanego. Już w orzeczeniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dn. 17.II.1958 r. - 1010/57 został wyrażony pogląd, że przy wymiarze wysokości odszkodowania szczególne znaczenie należy przypisać kwestii winy jako przesłance negatywnej, mogącej przemawiać przeciwko obniżeniu odszkodowania na podstawie art. 158 § 1 k.z., np. ze względu na sytuację materialną osoby odpowiedzialnej, gdy wyrządziła ona szkodę wskutek złego zamiaru lub rażącego niedbalstwa, albo gdy odpowiedzialność jej opiera się na art. 239 k.z., a okoliczności sprawy nie pozwalają na kategoryczne wyłączenie znacznego napięcia winy sprawcy szkody.W rozpoznanym przypadku pozwany sporządzał fikcyjne kwity, rzekomo zgubił zainkasowane pieniądze, przy czym podawał różne sumy, a nikomu o tym nie meldował, sporządził listy rolników, którzy mieli zalegać z zapłatą, a okazało się to niezgodne z prawdą itp.W tych więc okolicznościach dalsze obniżenie odszkodowania nie jest możliwe.Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił rewizję (art. 383 k.p.c.).