4 CR 453/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: S. Kałamajski, Z. Masłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Zofii K. przeciwko Przedsiębiorstwu Budownictwa Inżynieryjnego w B. o odszkodowanie, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 18 kwietnia 1961 r., zmienił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o tyle, że zasądził od pozwanego Przedsiębiorstwa na rzecz powódki 10.000 zł z 8% od dnia 27 stycznia 1961 r.Uzasadnienie faktyczneMąż powódki zmarł wskutek wypadku przy pracy. Powódka domaga się zasądzenia od pozwanego Przedsiębiorstwa 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia. W toku procesu, w związku z zarzutami, że powódce wypłacono już szereg kwot z tytułu ubezpieczenia, odprawy pośmiertnej itd., powódka ograniczyła powództwo do 26.000 zł.Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie co do cofniętej części żądania, a poza tym powództwo oddalił. Sąd Wojewódzki uznał, że strona pozwana ponosi pełną odpowiedzialność za wypadek. Ponieważ jednak powódka otrzymała z PZU z tytułu ubezpieczenia pracowników przez zakład pracy 15.000 zł oraz odprawę pośmiertną (3-miesięczne uposażenie zmarłego) w kwocie 8.699 zł, a nie udowodniła, by wskutek śmierci męża "poniosła szkodę materialną przekraczającą powyższą kwotę", przeto Sąd Wojewódzki uznał, że wypłacenie jej wymienionych wyżej kwot wyczerpało już roszczenie powódki o zadośćuczynienie.W rewizji powódka domaga się zmiany powyższego wyroku w części oddalającej powództwo o 10.000 zł i zasądzenia tej kwoty.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki wyszedł z błędnego założenia, jakoby przesłanką przyznania zadośćuczynienia w związku ze śmiercią osoby najbliższej (art. 166 k.z.) było wykazanie konkretnie obliczonej szkody majątkowej. Jak to Sąd Najwyższy wyjaśnił w uchwale całej Izby Cywilnej z dnia 29 stycznia 1957 r. (OSN 1958, poz. 2), żądanie zadośćuczynienia na podstawie art. 166 k.z. podlega uwzględnieniu, gdy utrata osoby najbliższej łączy się z pogorszeniem sytuacji życiowej uprawnionego.Dalszy błąd zaskarżonego wyroku polega na zaliczeniu na poczet należnego powódce zadośćuczynienia wypłaconych jej przez stronę pozwaną i przez PZU kwot.Odprawa pośmiertna wypłacona powódce na podstawie obowiązujących przepisów przeznaczona jest na pokrycie wydatków związanych z zakłóceniem przez śmierć męża normalnego trybu życia rodziny, na koszty utrzymania rodziny w pierwszym okresie po wstrząsie wywołanym śmiercią żywiciela itd., nie ma zaś charakteru zadośćuczynienia. Kwota wypłacona przez PZU z tytułu ubezpieczenia pracowników przez zakład pracy również nie podlega zaliczeniu na poczet odszkodowania należnego od zakładu pracy. Fakt wypłacenia tej kwoty może być tylko uwzględniony przez sąd przy ustaleniu wysokości odszkodowania na podstawie art. 158 § 1 k.z. (por. uchwałę 7 sędziów S.N. z dnia 27 marca 1961 r. 1 CO 27/60).Z dokonanych przez Sąd Wojewódzki prawidłowych ustaleń wynika, że sytuacja życiowa powódki, osoby chorej i już niemłodej, uległa w związku ze śmiercią męża znacznemu pogorszeniu. Dlatego Sąd Najwyższy uznał, że zasądzenie żądanej w rewizji kwoty 10.000 zł zadośćuczynienia jest uzasadnione przy uwzględnieniu tego, że wysokość zadośćuczynienia powinna być określona w sposób szczególnie umiarkowany wobec wypłacenia powódce 15.000 zł przez PZU (art. 158 § 1 k.z.). Ponieważ zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem prawa materialnego, ale zawiera wszystkie potrzebne do rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne, przeto Sąd Najwyższy na podstawie art. 366 k.p.c. orzekł co do istoty sprawy.