4 CR 630/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Katarzyny i Joanny F. przeciwko Wasosowi M. o ochronę prawną i zaniechanie, po rozpoznaniu rewizji powódek od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 18 stycznia 1957 r., zaskarżone postanowienie uchylił i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu.Uzasadnienie faktycznePowódki twierdząc, iż pozwani naruszają ich cześć, zdrowie i spokój domowy wszelkiego rodzaju wyzwiskami i powtarzającymi się pogróżkami, wystąpiły z żądaniem nakazania pozwanym zaniechania tych działań.Sąd Wojewódzki pozew odrzucił, wskazując, iż w danym wypadku chodzi o naruszenie dóbr osobistych przez działanie szczególne, a mianowicie przez zniewagi, groźby karalne i bezprawne zmuszanie. Skoro zatem chodzi o dobro osobiste, którym ochronę daje prawo karne, przeto powódki nie mogą żądać ochrony prawnej na innej drodze, zastrzeżonej dla ochrony innych dóbr wymiennych przykładowo w art. 11 p.o.p.c. Sąd Wojewódzki uznał więc, iż w danym wypadku droga procesu cywilnego jest niedopuszczalna, i z powołaniem się na przepisy art. 2 i 228 k.p.c. pozew odrzucił.Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powódek od powyższego postanowienia, Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Przepis art. 11 p.o.p.c. stanowi, iż ten, czyje dobro osobiste zostało naruszone bezprawnymi działaniami, może żądać ochrony prawnej, a w szczególności naruszenia tych działań. Według powyższego przepisu żądający ochrony prawnej winien więc wykazać, że działanie pozwanego było bezprawne i że naruszyło jego prawo osobiste. Poszczególne dobra osobiste chronione są również przez inne gałęzie prawa. W szczególności wymienione przykładowo w art. 11 p.o.p.c. prawo do czci chronione jest także przez przepisy prawa karnego.Jednakże nie oznacza to, iż w takim przypadku cywilno prawna ochrona dóbr osobistych jest wyłączna względnie ograniczona. W razie naruszenia dobra osobistego uprawnionemu przysługuje roszczenie o zaniechanie działań naruszających dobro osobiste także w przypadku, gdy działanie naruszające stanowiło czyn przestępny (por. Stefan M. Grzybowski: Ochrona dóbr osobistych, Wydawnictwo Prawnicze 1957, str. 133-135). Ten szczególny charakter działania ma natomiast to znaczenie, że w takim przypadku w odniesieniu do działania naruszającego spełniony jest warunek "bezprawności" (orzeczenie Sądu Najwyższego - Izba Cywilna z dnia 7 lipca 1954 r. OSN 1955/IV poz. 71). Żądanie zaniechania działań naruszających dobro osobiste podlega w myśl art. 2 k.p.c., jako sprawa cywilna, rozpoznaniu przez sąd w trybie postępowania spornego. Należało przeto z przytoczonych przyczyn zaskarżone postanowienie z mocy art. 384 k.p.c. uchylić.Sąd Najwyższy orzekł zatem, jak w sentencji.