4 CR 894/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Polskiego Handlu Detalicznego Artykułami Spożywczymi w G. przeciwko Genowefie R. o odszkodowanie, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 10 kwietnia 1957 r., uchylił zaskarżony wyrok jedynie w części zasądzającej od pozwanej kwotę 1130 zł i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w innym składzie, poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód żądał zasądzenia od pozwanej, jako kierowniczki sklepu, kwoty 8514,32 zł tytułem wyrównania niedoboru powstałego w powierzonym jej sklepie w okresie od 24 kwietnia do 31 grudnia 1954 r.Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanej 3626,56 zł, a w pozostałej części powództwo oddalił.Na podstawie opinii biegłego ustalił, że niedobór w wymienionym okresie wyniósł 6787,94 zł, a na pokrycie tego niedoboru pozwana wpłaciła 3044,98 zł, a ponadto należało ją uznać kwotą 116,40 zł, stanowiącą równowartość dwóch puszek śledzi wziętych do laboratorium oraz "okruchów z Bierników".W rewizji pozwana domaga się zmiany zaskarżonego wyroku i oddalenia powództwa bądź jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki aort. 239 i 158 § 2 k.z. jest chybiony.Sąd Wojewódzki niewadliwie ustalił, że pozwana miała dobre warunki pracy. W sklepie była lodówka, która zapobiegała psuciu się towarów. Pozwana zresztą uznawana była wartością towarów zepsutych, a te protokoły zepsucia, które nie zostały uwzględnione przez stronę powodową, odliczone jej zostały przez biegłego i przez Sąd. W tych warunkach słusznie Sąd Wojewódzki uznał, że pozwana niczym nie udowodniła, by przyczyną niedoboru były takie okoliczności, za które ona nie odpowiada, bądź też, że do jego powstania przyczyniła się także strona powodowa. Brak było zatem podstaw do zastosowania w sprawie art. 159 § 2 k.z.Słusznie natomiast zarzuca skarżąca, że Sąd Wojewódzki nie rozważył zarzutu potrącenia kwoty 1130 zł zgłoszonego przez pozwaną już w odpowiedzi na pozew. Według twierdzeń pozwanej, popartych zeznaniami świadka K. (księgowego MHD), należała się jej premia w tej wysokości za "bezmankową sprzedaż warzyw", której to kwoty pozwanej nie wypłacono z powodu braku pieniędzy. Przytoczony w odpowiedzi na rewizję argument, że wierzytelność pozwanej nie podlegała potrąceniu, gdyż nie jest ona zaskarżalna przed sądem, lecz przed zakładową komisją rozjemczą - jest jednakże niesłuszny.Jedną z przesłanek dopuszczalności potrącenia, w myśl art. 254 § 1 k.z. jest wprawdzie to, aby obie wierzytelności były m.in. zaskarżalne. Aczkolwiek przepis ten nie wspomina o tym, w jakim trybie względnie na jakiej drodze musi istnieć zaskarżalność tych roszczeń, to jednak nie ulega wątpliwości, że chodzi w nim o to, aby oba roszczenia nadawały się do dochodzenia (były zaskarżalne) na tej samej drodze postępowania (sądowej, administracyjnej, bądź arbitrażowej). Jeśli bowiem dla każdego z tych roszczeń przewidziana jest inna droga postępowania, potrącenie nie może nastąpić, gdyż władza, przed którą toczy się postępowanie, musiałaby także rozstrzygać o zasadności roszczenia przedstawionego do potrącenia, które nie może być dochodzone na tej samej drodze co roszczenie, przeciwko któremu podniesiono zarzut potrącenia, a takie rozstrzyganie byłoby niedopuszczalne.Tak jest na przykład, gdy roszczeniu dochodzonemu na drodze sądowej przedstawiono do potrącenia roszczenie, dla którego zastrzeżona jest wyłącznie droga postępowania administracyjnego lub arbitrażowego.Inna jest natomiast sytuacja, jeśli chodzi o roszczenia, które przekazane zostały właściwości zakładowych komisji rozjemczych, tj. roszczenia wynikające ze stosunków pracy w przedsiębiorstwach uspołecznionych (art. 1 dekretu z dnia 24 lutego 1954 r. o zakładowych komisjach rozjemczych).Spory te, aczkolwiek przekazane zostały w zasadzie właściwości zakładowych komisji rozjemczych, to jednak droga sądowa dla dochodzenia tego rodzaju roszczeń nie została całkowicie wyłączona. W pewnych bowiem przypadkach, przewidzianych w powołanym wyżej dekrecie oraz w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1954 r. (Dz. U. z 1954 r. Nr 18, poz. 68), roszczenia ze stosunku pracy podlegają jurysdykcji sądów powszechnych (np. w braku jednomyślności kompletu orzekającego z.k.r., w przypadku uchylenia orzeczenia komisji przez Zarząd Główny Zw. Zaw.).Toteż, gdy zaskarżalność tychże roszczeń na drodze sądowej nie została całkowicie wyłączona, należy przyjąć, że roszczenia te mogą być przedstawione do potrącenia z wierzytelnością dochodzoną przez pracodawcę w postępowaniu sądowym, mimo iż w zasadzie poddane one zostały kompetencji zakładowych komisji rozjemczych.Dekret o zakładowych komisjach rozjemczych, jak to wynika z treści jego wstępu, ma jedynie na celu, aby spory związanie z wykonywaniem pracy załatwiane były szybko i w tym samym zakładzie pracy, którego spór dotyczy. Chodzi tu w szczególności o zagwarantowanie pracownikom dochodzenia ich roszczeń w sposób dostępny, jak najmniej zawiły i szybki.Brak byłoby natomiast dostatecznie uzasadnionych podstaw do przyjęcia oraz mijałoby się z celem tego dekretu, aby pracownik, który z tych czy innych względów nie chce dochodzić w drodze postępowania przed z.k.r. swych roszczeń ze stosunku pracy, nie mógł ich także realizować w drodze zarzutu potrącenia z wierzytelnością pracodawcy dochodzoną przed sądem.Nierozważenie więc przez Sąd Wojewódzki zasadności żądania pozwanej potrącenia całej kwoty (według bowiem zeznań św. K. pozwanej należy się jedynie 40% premii, reszta zaś pozostałemu personelowi sklepu) skutkuje konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku w tejże części i przekazanie sprawy w tym zakresie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c).