4 CR 895/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia H. Dąbrowski (sprawozdawca). Sędziowie: W. Formański, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 1962 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Stanisławy K., działającej w imieniu małoletniego syna Jana K., przeciwko Janowi K. o alimenty, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości NS II R. 2525/60 od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 23 września 1959 r.,uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Gdańsku z dnia 3.IV.1959 r. i przekazał sprawę do rozpoznania wymienionemu Sądowi Powiatowemu.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy w Gdańsku postanowieniem z dnia 3.IV.1959 r. sygn. II C 163/59 odrzucił pozew mał. Jana K. zamieszkałego w ZSRR o zasądzenie alimentów na jego rzecz od Jasna K., zam. w S. pow. gdańskiego. Rewizja powoda od tego postanowienia została oddalona przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 23.IX.1959 r.Minister Sprawiedliwości w rewizji nadzwyczajnej złożonej w dniu 23.XI.1961 r. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku oraz postanowienie Sądu Powiatowego w Gdańsku z dnia 3.IV.1959 r. i o przekazanie sprawy wymienionemu Sądowi Powiatowemu do rozpoznania.Rewizja podlega uwzględnieniu.Sąd Powiatowy odrzucił pozew, wyrażając pogląd, że z dniem wejścia w życie umowy między PRL a ZSRR o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych z dnia 28.XII.1957 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 32, poz. 147), ustała jurysdykcja sądów polskich w sprawach ze stosunków rodziców i dzieci, jeżeli dziecko ma miejsce zamieszkania na terenie ZSRR (art. 31 ust. 2 w związku z art. 33 konwencji).Sąd Wojewódzki podzielił ten pogląd.Pogląd ten, jak trafnie podniesiono w rewizji, jest błędny, albowiem i Sąd Powiatowy, i Sąd Wojewódzki nie uwzględniły treści art. 52 lit. a) konwencji.Z art. 52 lit. a) wynika, że postanowienia Umowy, dotyczące określenia właściwego prawa i właściwości sądów, odnoszą się tylko do stosunków powstałych po wejściu w życie tej Umowy. Uzgodniona ze strony radzieckiej wykładnia tego przepisu skłoniła się do uznania, że gdy chodzi o stosunki między rodzicami a dziećmi, decyduje w tym względzie data urodzenia się dziecka (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 1960 r. 2 CO 11/59; por. także § 9 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości Nr 32/60/U z dnia 22.III.1960 r. w sprawie wykonania umowy pomiędzy PRL a ZSRR o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych, podpisanej w Warszawie dnia 28.XII.1957 r. - "Biuletyn Ministerstwa Sprawiedliwości" nr 5/1960). W niniejszym wypadku chodzi właśnie o stosunki powstałe przed wejściem w życie umowy, skoro data urodzenia dziecka określona jest w pozwie na 22.VII.1945 r. Jurysdykcja sądów polskich jest więc w pełni uzasadniona. Odmienny pogląd Sądu Powiatowego i Wojewódzkiego narusza istotne przepisy prawa oraz interes Państwa Ludowego, skoro tamuje dostęp do sądów polskich dzieciom dochodzącym środków utrzymania.Sąd Najwyższy zatem - z mocy art. 384 w związku z art. 398 k.p.c. - orzekł jak w sentencji.