C 1227/50

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: J. Oleksy (sprawozdawca), dr B. Dobrzański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa przeciwko Polskim Kolejom Państwowym o 63.876 zł, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Skarbu Państwa na wyrok Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 30 marca 1950 r., skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneProkuratoria Generalna R.P. działająca imieniem Skarbu Państwa (Centralnego Zarządu Przemysłu Hutniczego - Zjednoczonych Zakładów Metali Nieżelaznych w Katowicach), wytoczyła w dniu 2.IX 1949 r. powództwo przeciwko Polskim Kolejom Państwowym o zapłatę 63.876 zł z odsetkami od dnia 29.IV 1949 r.Prokuratoria Generalna R.P. wyjaśniła, że Zjednoczone Zakłady powierzyły Polskim Kolejom Państwowym przewóz 5.000 kg lutu cynkowego z Hajduk do Centrali Żelaza i Stali w Krakowie. Po nadejściu przesyłki do Krakowa Centrala Żelaza i Stali zażądała przeważenia przesyłki, uzyskując od P.K.P. poświadczenie stwierdzające wagę towaru wynoszącą 4.890 kg. Po stwierdzeniu braku 110 kg lutu Centrala ta wniosła do P.K.P. reklamację, która została odrzucona pismem z dnia 25.V 1949 r. z tym uzasadnieniem, że wagon postawiono na bocznicę w dobrym stanie z nieuszkodzonymi plombami. Na tej podstawie powód domaga się odszkodowania za 110 kg lutu, licząc po 580 zł za 1 kg oraz 76 zł z tytułu przewoźnego.Pełnomocnik pozwanych Kolei wniósł o oddalenie powództwa podając, że przesyłka nadeszła do stacji przeznaczenia w nieuszkodzonym stanie i z nienaruszonymi plombami, że została zważona przy odbiorze i mimo iż stwierdzono wówczas wagę 4.890 kg, a więc niższą od wagi podanej w liście przewozowym, Centrala odebrała przesyłkę bez zastrzeżeń i dopiero po upływie dwóch tygodni zażądała sporządzenia protokołu, że wobec tego wszelkie roszczenia nadawcy do Kolei wygasły, że poza tym odbiór przesyłki bez zastrzeżeń zwolnił Koleje od obowiązku sporządzenia protokołu o uszkodzeniu przesyłki.Sąd Grodzki w Katowicach zasądził od pozwanych Polskich Kolei Państwowych na rzecz Skarbu Państwa 63.876 zł z 6% od dnia 9.IV 1949 r.Na skutek skargi apelacyjnej pozwanych Polskich Kolei Państwowych Sąd Okręgowy w Katowicach zmienił wyrok Sądu Grodzkiego i powództwo oddalił.W skardze kasacyjnej Prokuratoria Generalna R.P. wniosła o zmianę wyroku Sądu Okręgowego i o orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu lub o uchylenie wyroku i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania.Pełnomocnik Polskich Kolei Państwowych wniósł o oddalenie powództwa i przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Prokuratoria Generalna R.P. zarzuca w kasacji naruszenie przepisów § § 43, 44 ust. 2 pkt (3) lit. b) i (4) lit. b) Regulaminu przewozu przesyłek towarowych na kolejach żelaznych i pogwałcenie przepisów art. 250 i 351 k.p.c. Zarzuty Prokuratorii Generalnej R.P. są nieuzasadnione.W myśl § 44 ust. 1 Regulaminu przewozu (Dz. U. R. P. Nr 73, poz. 521 z 1938 r.) z chwilą odebrania przesyłki wygasają w zasadzie wszystkie roszczenia przeciwko Kolei z tytułu umowy o przewóz. O ile zaś chodzi o roszczenia przeciwko Kolei z powodu częściowego zaginięcia przesyłki kolejowej, to roszczenia te mimo odebrania przesyłki nie ulegają w myśl § 44 ust. 2 pkt (3) Regulaminu wygaśnięciu, jeśli albo częściowe zaginięcie zostało potwierdzone przed odebraniem przesyłki zgodnie z przepisem § 43 Reg., tj. jeśli w trybie przewidzianym w tym przepisie dokonano przed odebraniem protokolarnego stwierdzenia przez Kolej wagi przesyłki, albo też jeśli zaniechano sporządzenia takiego protokołu, wymaganego w myśl § 43 Reg., "tylko z winy Kolei".W niniejszym przypadku nie zachodzi żaden z tych warunków, stojących na przeszkodzie do wygaśnięcia roszczeń odszkodowawczych odbiorcy. Z ustaleń wyroku Sądu Okręgowego wynika, że przed odebraniem przesyłki nie stwierdzono protokolarnie wagi w trybie przewidzianym w § 43 Reg. Centrala Żelaza i Stali w Krakowie przyjęła i odebrała w dniu 9.VIII 1948 r. przesyłkę kolejową bez zastrzeżeń, pomimo że po przeważeniu przesyłki ustalono jej wagę o 110 kg mniejszą niż była oznaczona w liście przewozowym. Centrala nie zażądała od Kolei sporządzenia przewidzianego w § 43 Reg. protokołu stwierdzającego spostrzeżony ubytek wagi, przesyłkę przyjęła, stwierdziwszy, że plomby umieszczone na wagonie kolejowym, zabezpieczające przesyłkę, są nieuszkodzone, i rozpoczęła ją z wagonu wyładowywać. Dopiero po dwóch tygodniach po odebraniu przesyłki, bo dnia 26.VIII 1948 r., Centrala twierdząc, że zaginęło 110 kg przesyłki zażądała stwierdzenia jej stanu i sporządzenia protokołu.Wobec powyższych ustaleń nie można zgodzić się z zapatrywaniem Prokuratorii Generalnej P.R., że stwierdzenie różnicy w wadze przy przeważaniu przesyłki uzasadniało przypuszczenie, iż część przesyłki zaginęła, że wobec tego Koleje były zobowiązane stwierdzić protokolarnie stan przesyłki w myśl § 43 Regulaminu, że skoro tego nie uczyniły, należy przyjąć, że zaniedbanie sporządzenia protokołu nastąpiło z ich winy. W tym względzie Sąd Okręgowy słusznie uznał, że nie było podstawy do sporządzenia protokołu, skoro ustalone zostało, że wagon nadszedł do stacji przeznaczenia nieuszkodzony, że jego zamknięcia opatrzone były plombami w stanie dobrym i nienaruszonym i nic zewnętrznie nie wskazywało, że mógł nastąpić ubytek w przesyłce. Jeżeli sam odbiorca, zainteresowany w ustaleniu spostrzeżonego przy ważeniu ubytku towaru, nie skorzystał z prawa żądania protokolarnego stwierdzenia wagi i ze względu na stan wagonu i plomby był przekonany, że żaden ubytek w rzeczywistości nie nastąpił, co wynika z wyjaśnień jego zawartych w protokole z dnia 26.VIII 1948 r., to w tym stanie rzeczy nie można przyjąć wyłącznego zaniedbania Kolei, które mogły mimo stwierdzonej różnicy wagi nie mieć podejrzeń co do zaginięcia 110 kg przesyłki w czasie przewozu, a wobec tego nie dopuściły się naruszenia swego obowiązku, o ile zaniechały sporządzenia protokołu z własnej inicjatywy.Wobec powyższych wyjaśnień Sąd Okręgowy miał uzasadnioną podstawę do przyjęcia, że z chwilą odebrania przesyłki przez Centralę Żelaza i Stali roszczenie o wynagrodzenie szkody z powodu ubytku przesyłki wygasło w myśl § 44 ust. 1 i ust. 2 pkt (3) lit. b) Regulaminu, skoro nie zostało wykazane wyłączne przewinienie Kolei.Prokuratoria Generalna R.P. niesłusznie także zarzuca naruszenie § 44 ust. 2 pkt (4) Regulaminu. Skoro ubytek przesyłki, którego istnienia ani Centrala Żelaza i Stali, ani Koleje nie podejrzewały w chwili odebrania przesyłki, ujawnił się dopiero po zdjęciu plomb z wagonu, po jego wyładowaniu i zbadaniu zawartości, i skoro Centrala Żelaza i Stali w ciągu tygodnia od chwili odebrania przesyłki nie wystąpiła z żądaniem protokolarnego stwierdzenia ubytku, to Sąd Okręgowy trafnie zastosował przepis § 44 ust. 2 pkt (4) lit. b).Również bezpodstawny jest zarzut Prokuratorii Generalnej R.P., że Sąd Okręgowy naruszył przepis art. 250 i 351 k.p.c. przez to, iż ustalając brak winy i obowiązku Kolei wysnuł wadliwe wnioski z faktu, że wagon nadszedł do stacji przeznaczenia nieuszkodzony i zabezpieczony plombami nienaruszonymi.W tym zakresie zaskarżony wyrok nie wykazuje żadnego logicznego błędu, gdyż okoliczność, że przy przeważeniu została stwierdzona różnica wag, nie wyklucza wniosku, do którego doszła też i Centrala Żelaza i Stali, iż różnicę wagi przesyłki można przypisać jedynie nieścisłości przy ważeniu, skoro nietknięte plomby dowodziły o nienaruszeniu zawartości przesyłki.Z powyższych względów na zasadzie art. 436 k.p.c. należało skargę kasacyjną oddalić.