C 1430/52

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Olgi S. przeciwko Skarbowi Państwa o zapłatę 30.000 złotych i rentę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. Łodzi z dnia 15 października 1951 r., zaskarżony wyrok w punkcie pierwszym, dotyczącym zasądzenia 5.000 zł, zmienił przez obniżenie zasądzonej sumy do wysokości 3.000 zł; poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka wniosła o zasądzenie od Skarbu Państwa (Prezydium Rady Narodowej - Wydział Oświaty w T.M.) renty dożywotniej w kwocie 331 zł 56 gr poczynając od dnia 1 marca 1951 r. oraz jednorazowej kwoty 30.000 zł tytułem odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną. W uzasadnieniu swego żądania powódka twierdziła, że w dniu 16 października 1947 r. będąc nauczycielką Publicznej Szkoły Podstawowej w T.M. uległa nieszczęśliwemu wypadkowi podczas pracy, a mianowicie została dwukrotnie uderzona w głowę zepsutą tablicą szkolną, doznając uszkodzeń głowy, które spowodowały niezdolność do pracy w 95%, a której wynikiem było przeniesienie jej z dniem 28 lutego 1951 r. w stan spoczynku z uposażeniem emerytalnym 186 zł 15 gr miesięcznie. Żądana w pozwie renta stanowi różnicę pomiędzy ostatnio pobieranym uposażeniem a przyznanym uposażeniem emerytalnym.Przedstawiciel pozwanego Skarbu Państwa wniósł o oddalenie powództwa uważając, że pobierane przez powódkę uposażenie emerytalne całkowicie wyczerpuje roszczenia, jakie może mieć ona w stosunku do Skarbu Państwa.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem uwzględnił powództwo co do renty w żądanej wysokości, z tytułu zaś odszkodowania za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną ograniczył je do 5.000 zł.W rewizji przedstawiciel pozwanego wnosi o uchylenie wyroku Sądu Wojewódzkiego i odesłanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wydział prawny Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej wyraża w rewizji pogląd, że do powódki, jako etatowej nauczycielki, która na skutek nieszczęśliwego wypadku odniosła ciężkie obrażenia ciała, mają zastosowanie jedynie przepisy ustawy z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych, z późn. zm., które umożliwiają doliczenie odpowiedniej ilości lat ponad lata rzeczywistego pozostawania na służbie w zależności od stopnia utraty zdolności do zarobkowania na skutek nieszczęśliwego wypadku, że nie mają tu natomiast zastosowania ogólne przepisy kodeksu zobowiązań o odszkodowaniu z czynów niedozwolonych.Pogląd ten nie jest słuszny (...).Uzyskanie odszkodowania za nieszczęśliwy wypadek, na służbie państwowej nie wyłącza możliwości otrzymania należnego zaopatrzenia emerytalnego ze Skarbu Państwa, ani też odwrotnie; tylko przy oznaczeniu wysokości takiego odszkodowania należy brać pod uwagę należne poszkodowanemu zaopatrzenie emerytalne, dopiero bowiem odpowiednio zmniejszone w związku z tym czynnikiem odszkodowanie będzie właściwym i słusznym ekwiwalentem zrządzonej szkody.Odszkodowanie takie z powodu utraty albo zmniejszenia zdolności do pracy wskutek nieszczęśliwego wypadku przypada od Skarbu Państwa na podstawie przepisów prawa cywilnego i nie stanowi zaopatrzenia ze Skarbu Państwa w rozumieniu art. 3 ustawy z dnia 11 grudnia 1923 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszów państwowych i zawodowych wojskowych (Dz. U. z 1934 r. Nr 20, poz. 160).Stanowisko to potwierdzają dyspozycje rozporządzenia z dnia 25 lipca 1946 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i odszkodowaniu za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 1946 r. Nr 38, poz. 231), które dotyczą wprawdzie tylko etatowych pracowników kolejowych, jednakże pośrednio wskazują na to, że etatowi pracownicy państwowi innych działów administracji nie mogą być wyłączeni spod działania przepisów kodeksu zobowiązań.W myśl bowiem § 14 powołanego rozporządzenia, etatowemu pracownikowi kolejowemu do wysługi emerytalnej może być doliczona na skutek nieszczęśliwego wypadku pewna ilość lat, a § 42 tegoż rozporządzenia przewiduje ponadto prawo do odszkodowania niezależnie od zaopatrzenia emerytalnego, przy czym podstawę obliczenia odszkodowania stanowi suma przyjęta dla ustalenia podstawy wymiaru emerytalnego. Natomiast przepis art. 196 ustawy o ubezpieczeniu społecznym dotyczy jedynie pracowników kontraktowych przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". Z takiego zaś ujęcia sprawy odpowiedzialności za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" wynika, że do szkody wywołanej nieszczęśliwym wypadkiem, któremu uległ etatowy pracownik państwowy innego działu administracji, w braku odmiennego unormowania, stosować należy przepisy k.z. o odpowiedzialności za szkodę.Sąd Wojewódzki, uznając odpowiedzialność Skarbu Państwa z art. 134 k.z., nie ustalił, aby powódka swoim postępowaniem przyczyniła się do powstania szkody (art. 158 § 2 k.z.). Sąd Wojewódzki ustalił, że tablica szkolna, którą została uderzona powódka, była uszkodzona na skutek zamiany brakującej śrubki kołeczkiem z drewna i stan ten trwał już od dłuższego czasu.Powódka, która była zatrudniona od niedawna przed wypadkiem w tej szkole, nie była uprzedzona o uszkodzeniu tablicy i o tym, że przesuwanie jej dla lepszej widoczności grozi niebezpieczeństwem, zasadnie więc uznał Sąd Wojewódzki wyłączną odpowiedzialność pozwanego za wypadek, skoro organy jego nie utrzymywały pomocy szkolnych w należytym stanie (...).W tych warunkach rewizję pozwanego w myśl art. 383 k.p.c. należało oddalić z tym jedynie ograniczeniem, że zasądzoną sumę 5.000 zł z tytułu zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną, jako zbyt wygórowaną w obecnych stosunkach, obniżył Sąd Najwyższy do stosownej kwoty 3.000 zł (...).