II CR 372/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa małoletniego Wojciecha S. działającego przez Antoniego S. jako przedstawiciela ustawowego przeciwko Skarbowi Państwa, Rejonowi Dróg Wodnych w G. o rentę i zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 16 lutego 1956 r. wyrok w zaskarżonej części zmienił o tyle, że uchylił obowiązek zapłaty przez pozwanego do kasy Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie nie uiszczonego wpisu w kwocie 1785 zł, poza tym rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Olsztynie wyrokiem z dnia 16 lutego 1956 r. zasądził od pozwanego Rejonu Dróg Wodnych w G. na rzecz Wojciecha S. w związku z wypadkiem przy pracy rentę po 200 zł miesięcznie oraz 3000 zł tytułem zadośćuczynienia za ból fizyczny i krzywdę moralną.Wyrok powyższy zaskarżyła strona pozwana w części zasądzającej od niej na rzecz powoda rentę po 200 zł miesięcznie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania, ewentualnie o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w części zaskarżonej. Nadto skarżący wnosi o zmianę wyroku w punkcie zasądzającym od niego na rzecz kasy Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie kwotę 1795 zł wpisu.Rewizja opiera się na podstawie przewidzianej w art. 371 § 1 pkt 1 k.p.c. i zarzuca, że Sąd Wojewódzki z naruszeniem art. 25 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. z 1954 r. Nr 30, poz. 116) przyznał powodowi rentę, mimo że Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Łodzi, Wydział Rent i Zaopatrzeń odmówił powodowi prawa do renty z powodu braku inwalidztwa.Ponadto skarżący podnosi, że Sąd Wojewódzki zasądzając od strony pozwanej na rzecz kasy Sądu wpis przeoczył, że Rejon Dróg Wodnych jest jednostką budżetową i w myśl art. 4 pkt 1 przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywilnych korzysta ze zwolnienia od kosztów sądowych.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 25 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin nie jest uzasadniony. W myśl ust. 2 tegoż przepisu osoby uprawnione do świadczeń przewidzianych w cytowanym dekrecie mogą dochodzić od uspołecznionego zakładu pracy wynagrodzenia szkód wywołanych chorobą, niezdolnością do pracy lub śmiercią tylko w przypadkach ustalonych w ust. 1. Odpowiedzialność wiec uspołecznionego zakładu pracy w myśl tego przepisu ograniczona jest do wypadku szkód na osobie, spowodowanych winą umyślną lub zaniedbaniem obowiązków wynikających z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników. Natomiast ani zasada odpowiedzialności właściciela przedsiębiorstwa za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną komukolwiek przez ruch przedsiębiorstwa, wyrażona w art. 152 k.z., ani też podstawa odpowiedzialności z art. 144 i 145 k.z. nie znajduje zastosowania w stosunkach między pracodawcą a pracownikiem. Ograniczenie to wprowadzone przez ustawodawcę jest zrozumiałe, jeżeli się zważy, że ogólne ryzyko szkód powstałych w związku z wypadkiem przy pracy i chorobami ponosi zakład ubezpieczeń społecznych i pracownik poszkodowany w wypadku przy pracy może zawsze dochodzić roszczeń odszkodowawczych od zakładu ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zaś choroba, niezdolność do pracy lub śmierć była następstwem naruszenia przez zakład pracy obowiązków wynikających z przepisów dotyczących ochrony życia lub zdrowia pracownika, uspołeczniony zakład pracy zobowiązany jest zwrócić ZUS wypłacone osobom uprawnionym świadczenia. Z tych względów poszkodowany może w myśl art. 25 ust. 2 wspomnianego dekretu dochodzić jedynie różnicy między pełną wysokością przyznanego mu odszkodowania a kwotą otrzymaną z tytułu ubezpieczenia.Z ograniczenia odpowiedzialności zakładu pracy za wypadki w zatrudnieniu, przewidzianego we wspomnianych przepisach, nie można jednakże wysnuć, jak to twierdzi w rewizji skarżący, wniosku, że odpowiedzialność ta uzależniona jest od faktu przyznania poszkodowanemu przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych renty wypadkowej, i poszkodowany nie może na drodze sądowej dochodzić odszkodowania w przypadku odmowy renty przez ZUS.Brak bowiem szczególnej normy prawnej, która by zamykała poszkodowanemu w przypadku prawo dochodzenia odszkodowania drodze sądowej.Za powyższym stanowiskiem przemawia również pośrednio wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z 10 lutego 1955 r. II CR 266/55 pogląd, że w razie przedawnienia się prawa do renty w stosunku do instytucji ubezpieczeń społecznych, gdy poszkodowany w ogóle nie dochodził w czasie właściwym renty wypadkowej, może on dochodzić od sprawcy szkody całego odszkodowania, a nie tylko nadwyżki ponad to świadczenie, które poprzednio, tj. przed przedawnieniem, mógł otrzymać od tej instytucji (OSN 1956 poz. 94).Skoro więc częściowa niezdolność powoda do pracy, stwierdzona przez Sąd Wojewódzki na podstawie opinii dwu biegłych lekarzy, spowodowana została naruszeniem przez stronę powodową przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników, polegającym na zatrudnieniu małoletniego powoda przy obsłudze lampy z paliwem łatwopalnym, których to ustaleń skarżący w rewizji nie zwalcza, istniała podstawa do uwzględnienia roszczenia powoda o przyznanie mu od strony pozwanej odszkodowania w formie renty miesięcznej.Nie jest pozbawiony słuszności natomiast zarzut naruszenia przez Sąd art. 4 przepisów o kosztach sądowych, skoro bowiem strona pozwana jako jednostka budżetowa Skarbu Państwa zwolniona jest od opłat, nie uzasadnione było zasądzenie od tegoż Skarbu Państwa na rzecz kasy Sądu Wojewódzkiego wpisu i wydatków, których powód, korzystając ze zwolnienia od kosztów sądowych, nie opłacił.Z wyżej przytoczonych zasad należało orzec jak w sentencji wyroku.