C 2085/52

PostanowienieIzba Cywilna1952-10-23

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy akt przekazania nieruchomości Państwu w toku likwidacji komunalnej kasy oszczędności, na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu o reformie bankowej, stanowi podstawę do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej tej nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że akt przekazania nieruchomości Państwu w toku likwidacji komunalnej kasy oszczędności, na podstawie art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu o reformie bankowej, stanowi podstawę do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej tej nieruchomości. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na art. 27 ust. 1 dekretu o reformie bankowej, który nakazuje stosowanie przepisów dekretu o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych, o ile dekret o reformie bankowej nie stanowi inaczej. W tym przypadku, mimo że dekret o reformie bankowej przewiduje przekazanie nieruchomości Państwu zamiast sprzedaży, przepis art. 30 ust. 4 dekretu o zasadach i trybie likwidacji nadal znajduje zastosowanie, traktując akt przekazania jako podstawę do wykreślenia obciążeń hipotecznych.
Stan faktyczny
Komunalna Kasa Oszczędności miasta Białej podlegała likwidacji na podstawie dekretu o reformie bankowej. Nieruchomości tej kasy, figurujące w rachunkach "starym" i "okupacyjnym", miały zostać przekazane Państwu, a nie sprzedane. Sąd Powiatowy uznał, że samo przekazanie nieruchomości Państwu nie stanowi podstawy do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej. Naczelny Likwidator wniósł rewizję, zarzucając obrazę przepisów prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie Sądu Powiatowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał, że akt przekazania nieruchomości Państwu stanowi podstawę do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktyczne...Komunalna Kasa Oszczędności miasta Białej należy do instytucji likwidowanych na podstawie dekretu o reformie bankowej, do których likwidacji na mocy art. 27 ust. 1 tegoż dekretu, stosuje się przepisy dekretu z dnia 25.X 1948 r. o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych, o ile dekret o reformie bankowej "nie stanowi inaczej".Według art. 30 ust. 4 cyt. dekretu o zasadach i trybie likwidacji, podstawę do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej nieruchomości sprzedanej w toku postępowania likwidacyjnego stanowi sądowe przysądzenie własności w razie sprzedaży z licytacji publicznej lub akt kupna sprzedaży sporządzony na podstawie udzielonego przez Ministra Finansów zezwolenia na sprzedaż nieruchomości z wolnej ręki. Przepis ten skoordynowany jest z innymi przepisami tegoż dekretu, które przewidują jedynie przytoczone wyżej dwa sposoby sprzedaży nieruchomości przedsiębiorstw bankowych, likwidowanych na podstawie dekretu z 25.X 1948 roku o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych.Natomiast z mocy art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu o reformie bankowej, nieruchomości komunalnych kas oszczędności figurujące w rachunkach "starym" i "okupacyjnym" nie ulegają sprzedaży ani z licytacji publicznej, ani z wolnej ręki za zezwoleniem Ministra Finansów, lecz przekazywane są Państwu z tym, że wierzytelność przysługująca z tego tytułu komunalnej kasie oszczędności wchodzi jako aktyw do jej rachunku "starego" bądź "okupacyjnego".Stanowisko zajęte przez Sąd Powiatowy w zaskarżonym postanowieniu, oparte wyłącznie na literalnym brzmieniu art. 30 ust. 4 dekretu o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych, prowadziłoby do wniosku, że przekazywane Państwu w toku likwidacji nieruchomości z rachunku "starego" komunalnych kas oszczędności przechodzą na rzecz Państwa wraz z hipotekami i ciężarami realnymi.Jak jednak zasadnie zarzuca rewizja Naczelnego Likwidatora, stanowisko takie obraża przepis art. 27 ust. 1 dekretu o reformie bankowej, nakazujący stosowanie w danym wypadku przepisów dekretu o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych, a więc i art. 30 ust. 4 tego dekretu, o ile dekret o reformie bankowej "nie stanowi inaczej", tj. z uwzględnieniem tych przepisów dekretu o reformie bankowej, które tryb likwidacji normują odmiennie. Jeśli bowiem dekret o reformie bankowej nakazał zamiast sprzedaży nieruchomości z licytacji czy z wolnej ręki za zezwoleniem Ministra Finansów przekazanie ich Państwu, to z art. 27 ust. 1 tego dekretu wynika, że do takiego przekazania stosować należy również przepis art. 30 ust. 4 dekretu o zasadach i trybie likwidacji niektórych przedsiębiorstw bankowych. Treścią zaś tego przepisu jest, iż akt, na podstawie którego następuje zbycie nieruchomości "stanowi podstawę do wykreślenia hipotek i ciężarów realnych z księgi wieczystej" zbywanej nieruchomości. Przepis ten stosowany być musi oczywiście, jak to wskazuje art. 27 ust. 1 dekretu o reformie bankowej, z uwzględnieniem przepisów tego dekretu, a więc z uwzględnieniem okoliczności, że za świadczenie Naczelnego Likwidatora, które stosownie do zarządzenia Ministra Finansów z 16.V 1951 r. (Monitor Polski nr A. 46, poz. 604) uzasadnia przepisanie na rzecz Państwa tytułu własności przekazywanej nieruchomości, stanowi zarazem podstawę do wykreślenia figurujących w księdze wieczystej tejże nieruchomości hipotek i ciężarów realnych. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 30 ust. 3 dekretu o zasadach i trybie likwidacji, wykreślone w ten sposób wierzytelności hipoteczne, choćby nie zostały zgłoszone na listę wierzytelności masy likwidacyjnej, ulegają we właściwej kolejności zaspokojeniu z funduszów likwidowanego przedsiębiorstwa, w skład których wchodzą również wierzytelności przysługujące z tytułu przekazania Państwu nieruchomości figurujących w rachunkach "starym" i "okupacyjnym" (art. 25 ust. 1 pkt 2 dekretu o reformie bankowej i § 5 cyt. zarządzenia Ministra Finansów z 16. V 1951 r.)...

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 27 ust. 1art. 30 ust. 4art. 25 ust. 1art. 30 ust. 3§ 5

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026.