C 3165/52

PostanowienieIzba Cywilna1953-02-19

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne

Czy przepis art. 24 prawa spadkowego, dotyczący dziedziczenia ustawowego, ma zastosowanie w przypadku dziedziczenia testamentowego w odniesieniu do prawa do zatrzymania przedmiotów spadku przez spadkobiercę koniecznego do czasu wypłacenia mu zachowku?

Ratio decidendi

Przepis art. 24 prawa spadkowego, znajdujący się w rozdziale dotyczącym dziedziczenia ustawowego, ma zastosowanie wyłącznie w przypadku dziedziczenia ustawowego. W przypadku dziedziczenia testamentowego spadkobierca konieczny, w tym małżonek, posiada jedynie roszczenie o sumę pieniężną z tytułu zachowku lub jego uzupełnienia. Nie przysługuje mu prawo zatrzymania przedmiotów spadku do czasu wypłacenia zachowku, ponieważ nie dziedzicząc testamentowo, nie wchodzi z mocy prawa w posiadanie majątku spadkowego.

Stan faktyczny

Orzeczenie dotyczy sytuacji, w której spadkobierca konieczny (małżonek) domaga się prawa zatrzymania przedmiotów spadku do czasu wypłacenia mu zachowku. Kwestia ta powstała w kontekście dziedziczenia testamentowego.

Rozstrzygnięcie

Sąd rozstrzygnął, że spadkobierca konieczny w przypadku dziedziczenia testamentowego nie ma prawa zatrzymania przedmiotów spadku do czasu wypłacenia mu zachowku.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktycznePrzepis art. 24 pr. spadk. zamieszczony jest w rozdz. II, traktującym o dziedziczeniu ustawowym, stosuje się zatem w przypadku dziedziczenia ustawowego, a nie stosuje się w przypadku dziedziczenia testamentowego.W przypadku dziedziczenia testamentowego spadkobierca konieczny, a zatem i małżonek (art. 145 pr. spadk.), ma jedynie roszczenie o sumę pieniężną z tytułu zachowku lub jego uzupełnienia. Spadkobierca konieczny nie ma w tym przypadku prawa zatrzymania przedmiotów spadku do czasu wypłacenia mu zachowku, nie dziedzicząc bowiem po zmarłym nie wchodzi "ipse iure" w posiadanie majątku spadkowego, o ile zaś wejdzie w posiadanie własnym czynem, będzie to czyn samowolny, niedozwolony (art. 218 § 2 k. z.).

Powiązane orzeczenia

Ł C 649/1950 1950-06-27Czy postanowienie o stwierdzeniu praw do spadku powinno uwzględniać uprawnionego do zachowku jako spadkobiercę, któremu spadek przypada?
III CR 75/63 1963-08-05Czy ustanowienie zapisu na rzecz małżonka w testamencie, przy jednoczesnym braku wyraźnego postanowienia o wyłączeniu go od dziedziczenia ustawowego, może być traktowane jako wyłączenie od dziedziczenia ustawowego w rozu…
III CZP 15/75 1975-04-22Czy spadkobierca testamentowy, pozwany o zachowek przez zstępnych wydziedziczonego zstępnego spadkodawcy, może skutecznie kwestionować legitymację czynną powodów, opierając się na zarzucie, że wydziedziczenie ich wstępne…
I CO 19/56 1956-09-28Czy dopuszczalne jest rozporządzenie testamentowe obciążające spadkobiercę obowiązkiem zapłaty spadkobiercy koniecznemu sumy pieniężnej (zapisu), odpowiadającej wartości określonej części nieruchomości spadkowej w chwili…
III CZP 26/72 1972-05-15Czy spadkobierca ustawowy, który zrzekł się dziedziczenia z ustawy umową zawartą z przyszłym spadkodawcą, może skutecznie dziedziczyć po tym spadkodawcy na podstawie testamentu?

Powołane przepisy

art. 24art. 145art. 218 § 2§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026.