C 599/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: p.o. Prezes W. Święcicki; Sędziowie: M. Lisiewski (sprawozdawca), dr J. Jodłowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa przeciwko Leonowi K. o zapłatę, z zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 1951 r., zaskarżone postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy zmienił i uznał, że strona powodowa w niniejszej sprawie zwolniona jest od kosztów sądowych stosownie do art. 4 ust. 1 przep. o koszt. sąd. w sprawach cywilnych.Uzasadnienie faktycznePowód wniósł pozew o zwrot zaliczek nadebranych w czasie, gdy pozwany był zatrudniony w P.C.H. Biuro Obrotu Artykułami Rolnymi w Gnieźnie. Sąd Wojewódzki wezwał powoda do uiszczenia opłat w przeciągu tygodnia pod rygorem zwrotu pozwu. Powód, jak twierdzi, dla uniknięcia zwrotu wymierzoną kwotę zapłacił, wystąpił jednak z wnioskiem o zwolnienie go od opłat. Sąd Wojewódzki wnioskowi odmówił. Na to postanowienie powód wniósł zażalenie domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy sądowi I instancji albo jego zmiany i zwolnienia powoda od uiszczenia kosztów. Wywodzi, że według treści art. 31 przep. o koszt. sąd. w sprawach cywilnych zdawać by się mogło, że żadne przedsiębiorstwo państwowe nie jest zwolnione od kosztów sądowych, lecz korzysta tylko z 30% obniżki, zwłaszcza gdy w postępowaniu arbitrażowym stroną może być instytucja bez osobowości prawnej, że jednak w rzeczywistości art. 4 ust. 1 przep. o koszt. sąd. w sprawach cywilnych obejmuje wszystkie jednostki organizacyjne objęte pojęciem Skarbu Państwa i dlatego poza ramy art. 4 ust. 1 tych przepisów wychodzą tylko jednostki wyposażone w osobowość prawną, że za takim pojmowaniem art. 4 ust. 1 przemawia sam art. 31 tych przepisów, używający słów "innym podmiotom", ponieważ chcąc zastosować obniżkę 30% także do przedsiębiorstw państwowych bez osobowości prawnej musiałby w miejsce słowa "podmiotom" użyć słowa "stronom".Uzasadnienie prawneZażalenie jest uzasadnione. Art. 4 ust. 1 przep. o koszt. sąd. w sprawach cywilnych zwalnia Skarb Państwa od uiszczenia kosztów bez wszelkich zastrzeżeń, nie uzależnia w szczególności zwolnienia od rodzaju działalności Państwa, z jakiej dochodzone żądanie wyrosło. Do spełnienia zatem przesłanek z art. 4 ust. 1 tych przepisów wystarczyć musi ustalenie, że jako strona występuje Skarb Państwa, a nie inny podmiot. Treść zaś pozwu w danym przypadku nie pozostawia żadnych wątpliwości, że stroną powodową ma być Skarb Państwa. Chociażby więc nawet P.C.H. miała osobowość prawną, to ten jej charakter nie dawałby jej sam przez się pozycji strony w procesie, skoro pozew wytoczony został w imieniu Skarbu Państwa, lecz mógłby wpłynąć co najwyżej na ocenę legitymacji czynnej Skarbu Państwa. Dodać wreszcie należy, że charakter podmiotu stanowiącego stronę procesu posiada - poza wyjątkami wynikającymi z ustawy - według stanowiska kodeksu postępowania cywilnego tylko osoba fizyczna lub prawna. Dlatego też obniżka przewidziana w art. 31 przep. o koszt. sąd. w sprawach cywilnych dotyczy tylko przedsiębiorstw państwowych posiadających osobowość prawną. W sprawach bowiem, w których przedsiębiorstwo państwowe nie posiada osobowości, podmiotem może być tylko Skarb Państwa. Według zaś twierdzeń pozwu, do których kwestionowania nie ma żadnego powodu, P.C.H. w likwidacji nie ma osobowości prawnej, a nie należy też do wyjątków, w których ustawa zezwala na występowanie w procesie w roli strony jednostce nie posiadającej osobowości prawnej (np. Urząd Likwidacyjny).Należało zatem orzec na podstawie art. 394 § 3, 386 k.p.c.