I CZ 114/62
PostanowienieIzba Cywilna1962-08-31
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Skarb Państwa, zwolniony z opłat sądowych, może zostać zobowiązany do ich uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa - Kasy Sądu Wojewódzkiego, gdy druga strona również była zwolniona z opłat?Ratio decidendi
Skarb Państwa, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych, jest zwolniony z opłat sądowych nie tylko gdy sam dokonuje czynności podlegającej opłacie, ale również gdy na mocy przepisu szczególnego (art. 119 k.p.c. i art. 5 przep. o koszt. sąd.) miałby je uiścić za stronę zwolnioną z opłat. Zasądzenie od Skarbu Państwa opłat, od których powód był zwolniony, narusza postanowienie art. 4 p.o.k.s. i podlega uchyleniu.Stan faktyczny
Powód wniósł pozew o odszkodowanie przeciwko Skarbowi Państwa. Sąd Wojewódzki w Lublinie orzekł o kosztach, zobowiązując Skarb Państwa - Jednostkę Wojskową do uiszczenia opłat sądowych na rzecz Kasy Sądu Wojewódzkiego. Skarb Państwa wniósł zażalenie na to orzeczenie dotyczące kosztów.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone orzeczenie o kosztach, którym zobowiązano Skarb Państwa do uiszczenia opłat sądowych, i oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Janusza J. przeciwko Skarbowi Państwa i innym o odszkodowanie na skutek zażalenia Skarbu Państwa na orzeczenie o kosztach zawarte w wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 9 marca 1962 r. uchylił zaskarżone orzeczenie, którym zobowiązano Skarb Państwa - Jednostkę Wojskową w B. do uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa (Kasy Sądu Wojewódzkiego) 1988 zł z tytułu opłat sądowych; oddalił wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.Uzasadnienie faktyczneJak to już wielokrotnie wyjaśniano, Skarb Państwa jest z mocy art. 4 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych zwolniony od opłat sądowych nie tylko wówczas, gdy dokonywa czynności podlegającej opłacie sądowej, ale i wówczas, gdy z mocy przepisu szczególnego (art. 119 k.p.c. i art. 5 przep. o koszt. sąd.) miałby je uiścić za zwolnioną od opłat drugą stronę. Zasądzenie zatem od Skarbu Państwa przegrywający sprawę musiałby tylko zwrócić przeciwnikowi w ramach kosztów procesowych również i opłaty sądowe, okoliczność ta jednak w sprawie nie wchodzi w rachubę, bo opłat, o które chodzi, nikt nie uiścił. Zasądzenie zatem od Skarbu Państwa - Jednostki Wojskowej na rzecz Skarbu Państwa - Kasy Sądu Wojewódzkiego opłat, od których powód był zwolniony, narusza postanowienie art. 4 p.o.k.s. i z tych względów podlega uchyleniu.Mimo takiego wyniku zażalenia roszczenie o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego nie jest uzasadnione. Wymiar i ściągnięcie nieuiszczonych kosztów sądowych może nastąpić i poza procesem (art. 9 p.o.k.s.), ma z istoty pochodny wprawdzie w stosunku do sprawy, ale odrębny finansowo-administracyjny charakter i tej odrębności nie traci na skutek orzeczenia o obowiązku uiszczenia opłat w wyroku rozstrzygającym sprawę.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
Powiązane orzeczenia
- II CR 347/60 1960-09-12Czy Skarb Państwa, obciążony obowiązkiem zwrotu kosztów procesu stronie zwolnionej od kosztów sądowych, jest zwolniony od opłat sądowych w sytuacji, gdy strona przeciwna była zwolniona od kosztów sądowych?
- IV CZ 1/60 1960-06-02Czy Skarb Państwa, reprezentowany przez jednostkę budżetową, jest zwolniony od obowiązku uiszczenia wydatków sądowych w sprawach cywilnych, jeśli strona przeciwna została zwolniona z kosztów sądowych?
- C 599/51 1951-10-07Czy Skarb Państwa, reprezentowany przez przedsiębiorstwo państwowe nieposiadające osobowości prawnej, jest zwolniony od kosztów sądowych w całości na podstawie art. 4 ust. 1 przepisów o kosztach sądowych w sprawach cywil…
- I CR 653/72 1973-01-30Czy egzekucja należności Skarbu Państwa z tytułu kosztów sądowych, zasądzonych od strony w wyroku, może być prowadzona z majątku strony innego niż zasądzone na jej rzecz roszczenie, jeśli ustawa o kosztach sądowych w spr…
- I UZ 6/07 2007-04-19Czy jednostki organizacyjne Skarbu Państwa, będące stationes fisci, takie jak Lasy Państwowe, są zwolnione z opłat sądowych w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, mimo posiadania własnej zdolności s…
Powołane przepisy
art. 4 ust. 1art. 119 KPCart. 5art. 4art. 9
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.