C 610/51

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Wasilkowska. Sędziowie: J. Kamiński (sprawozdawca), T. Szurlewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Weroniki J. przeciwko Skarbowi Państwa o odszkodowanie, po rozpoznaniu skargi rewizyjnej pozwanego na wyrok Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy z dnia 25 kwietnia 1951 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Bydgoszczy odesłał.Uzasadnienie faktyczneDnia 19 czerwca 1950 r. mąż powódki Antoni J., zatrudniony przy odbudowie budynku położonego w G. przy ulicy M., uległ wypadkowi i poniósł śmierć.Powódka twierdzi, że winę wypadku ponosi pozwany, który nie zabezpieczył otworu w budynku, wskutek czego mąż jej, schodząc z rusztowania, spadł z pierwszego piętra przez nie zabezpieczony otwór do wnętrza gmachu...Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, zarzucając, że nie ponosi żadnej winy, gdyż rusztowanie było odpowiednie, przy czym wszystkie przepisy budowlane były zachowane; wreszcie pozwany podnosi, że roszczenie już w samej zasadzie jest niesłuszne, gdyż nie znajduje ono uzasadnienia w dzisiejszym ustroju społecznym.Sąd Wojewódzki w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1951 r. zasądził od pozwanego Skarbu Państwa (Społeczne Przedsiębiorstwo Budowlane - Przedsiębiorstwo Państwowe Wyodrębnione - Oddział Pomorski w Bydgoszczy) sumę 5.000 zł z odsetkami i kosztami procesu,Sąd Wojewódzki przyjął, iż został naruszony § 31 pkt 5) rozporządzenia z dnia 23 maja 1935 r. o przestrzeganiu warunków bezpieczeństwa przy robotach budowlanych (Dz. U. R. P. Nr 50, poz. 329), który wymaga, aby otwory w ścianach, prowadzące na zewnątrz budynku, na niepokryte stropy itp., były zagrodzone skrzyżowanymi deskami, gdy dolna krawędź otworu znajduje się niżej niż 0,50 m nad poziomem odnośnego pokładu, bowiem otwór, przez który wypadł mąż powódki, był na 90 cm wysoki i 118 cm szeroki i cześć otworu znajdowała się pod poziomem pokładu.Na tej podstawie Sąd doszedł do wniosku, że pozwane przedsiębiorstwo ponosi odpowiedzialność za nieszczęśliwy wypadek i zobowiązane jest do naprawienia powstałej dla powódki szkody...Powyższy wyrok zaskarżyła skargą rewizyjną Prokuratoria Generalna R. P., wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa, względnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania z powodu naruszenia art. 223, 232, 242, 326 i 327 k.p.c., art. 134, 135, 157, 158 i 166 k.z. i art. 1 przep. og. pr. cyw...Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpatrując sprawę w granicach skargi rewizyjnej, zważył, co następuje:...Nie może być mowy o współwinie poszkodowanego, mającej polegać na tym, że ten, będąc w podeszłym wieku, nie powinien był podjąć się pracy na budowie przy chodzeniu po rusztowaniach. O rodzaju pracy decyduje przede wszystkim kierownictwo przedsiębiorstwa, a nie pracownik, i podporządkowanie się pracownika swoim kierownikom nie może mu być poczytywane za winę, względnie współwinę.Również nieuzasadniony jest zarzut niewszechstronnego rozważenia, czy w danym przypadku, w świetle art. 1 przep. og. pr. cyw. o stosowaniu przepisów prawa zgodnie z zasadami i celami ustroju Państwa Ludowego, możność przyznania pewnej sumy pieniężnej z tytułu zadośćuczynienia za krzywdę moralną z art. 166 k.z. jest celowa ze względu na to, że wydatek ten nie służy interesom szerokich mas, lecz jednostce prywatnej. W Państwie Ludowym interes jednostki utożsamiony jest z interesem ogółu. Państwo Ludowe stoi na straży praw swoich obywateli i dobro każdego z nich nie może być wyodrębniane z interesu ogólnego, a tym bardziej przeciwstawiane temu interesowi.Z treści pozwu, w którym powódka podaje, że utraciła męża i jedynego żywiciela i jest skazana na łaskę innych osób, widać, że chodzi jej nie tylko o krzywdę moralną, lecz i o szkodę o charakterze materialnym.Z uchwalonych przez Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów w dniu 1-15 grudnia 1951 r. (C. 15/51) zasad prawnych, wpisanych do księgi zasad prawnych, wynika między innymi, że zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę moralną na rzecz członka rodziny zmarłego należy uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w Państwie Ludowym, chyba że z krzywdą moralną łączy się szkoda materialna nie ulegająca zasądzeniu z mocy art. 162 k.z. Ostatni ustęp powyższej zasady prawnej może mieć zastosowanie dc przypadku w danej sprawie. Powódka będąca w podeszłym wieku (lat 57), tracąc męża, doznała nie tylko krzywdy moralnej, ale mogła ponieść i szkodę materialna polegającą na tym, że musi obecnie zmienić tryb życia i inaczej się urządzić, i że ze śmiercią męża zmniejszyły się jej widoki na dorobek w przyszłości, które to szkody nie mieszczą się w art. 162 k.z.W świetle powyższej tezy Sądu Najwyższego jest uzasadniony zarzut skargi rewizyjnej dotyczącej zasądzenia sumy wyłącznie jako zadośćuczynienia za krzywdą moralną. Sąd powinien był ustalić, czy i jakie straty o charakterze materialnym poniosła powódka na skutek śmierci męża (biorąc zwłaszcza pod uwagę, że powódka nie dochodzi renty z art. 162 k.z.), w szczególności zaś w jakich warunkach żyła powódka za życia męża i jak sobie urządziła życie po jego śmierci, i w związku z tym ocenić, czy i jakie zadośćuczynienie za poniesione szkody przysługuje powódce.Z tych względów i z mocy art. 384 k.p.c. należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę zwrócić Sądowi do ponownego rozpoznania.