C 648/52

Uzasadnienie faktyczneDo zaistnienia przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. wystarczy istotnie sama możliwość powstania szkody. Sąd Wojewódzki pomija jednak w swych rozważaniach okoliczność, że skazujący pozwaną wyrok karny stwierdza pozytywnie istnienie szkody, i to szkody materialnej. Błędne jest zresztą stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że zużyciem nadwyżek z funduszów przeznaczonych na akcję kolonii dla dzieci nieuprawnionych, pozwana nie spowodowała szkody. Nie uzasadnia takiego wniosku w szczególności okoliczność, że wszystkie dzieci pracowników objęto akcją kolonijną, a niezużyte pozostałości funduszów przeznaczonych na tę akcję podlegały zwrotowi. Nie wywiera również wpływu i to, czy dzieci wysłane na kolonię, chociaż formalnie nieuprawnione, na objęcie akcją zasługiwały.Polska Rzeczpospolita Ludowa otacza troskliwą opieką wychowanie młodzieży i zapewnia jej najszersze możliwości rozwoju, nie czyni tego jednak chaotycznie, lecz planowo, według wydanych w tej mierze przepisów. Sąd Wojewódzki pomija zupełnie w swych rozważaniach postanowienia uchwały Rady Ministrów z 20.1.1950 r. (Monitor Polski A. 17 poz. 178) i dalsze wydane na zasadzie tej uchwały przepisy i zarządzenia. Liberalne stanowisko, jakie zajął w sprawie Sąd Wojewódzki, prowadziłoby w prostej linii do zalegalizowania względnie co najmniej do usprawiedliwienia wszelkiego rodzaju naruszeń dyscypliny finansowej, a nie potrzeba podkreślać, jak dalece byłoby to szkodliwe przy wykonywaniu budżetu państwa i planów gospodarczych. Według postanowień wspomnianej już uchwały Rady Ministrów z 20.1.1950 r. ustęp II i III wysokość Funduszu Socjalnego określa się każdorazowo w roku gospodarczym procentowo w stosunku do funduszu płac, a funduszem tym dysponuje, w granicach oczywiście przepisów, Rada Zakładowa (ustęp VII). We wszystkich wypadkach niewyczerpania przewidzianych budżetem funduszów, a więc i w zakresie akcji socjalnej, nadwyżki podlegają zwrotowi i stanowią dochód Skarbu Państwa przeznaczony na ewentualne wznowienie kredytów. Prawidłowa gospodarka funduszem i jej wyniki mogą wskazać również na pewne braki organizacyjne albo na potrzebę dokonania pewnych przesunięć, czy to w ramach tego samego pionu organizacyjnego, czy nawet tylko celów szczególnych realizowanych przez akcję socjalną w tej czy innej instytucji (żłobki, przedszkola, kolonie itp.).Samowolna gospodarka funduszami, a w szczególności użycie ich z przekroczeniem granic przepisami zakreślonych, nie jest realizacją nawet akcji ogólnej państwa, lecz jest zabronioną samowolą i czynem szkodliwym. Nie można czynić prezentów kosztem funduszów społecznych wbrew istniejącym przepisom i wbrew obowiązkom, jakie w stosunku do pracownika uzasadniają odnośne przepisy. Zużycie tych funduszów niezgodnie z ich przeznaczeniem wyrządza szkodę i to nie tylko szkodę polegającą na naruszeniu obowiązku przez odnośnego pracownika, lecz również szkodę materialną, a określa ją kwota w ten sposób niewłaściwie użyta.Przedstawione stanowisko zaskarżonego wyroku narusza zatem i postanowienia art. 134 k.z. i postanowienia art. 7 k.p.c., jak już bowiem nadmieniono, wyrok karny ustala, jako istotę przestępstwa przypisanego pozwanej, istnienie materialnej szkody.Z nagromadzonego w sprawie materiału wynika, że pozwana, skierowując na kolonię dzieci nie uprawnione do korzystania z akcji socjalnej Z. P. A. działała wprawdzie z całą świadomością, że tak czynić nie należy, lecz z pobudek nie mających nic wspólnego z osobistym zyskiem, a jako przewodnicząca Z. M. P. chciała przyjść z pomocą młodzieży aktywnie w Z. M. P. pracującej. Po ujawnieniu się całej sprawy władze zobowiązane do przeciwdziałania skutkom przestępstwa pozwanej nie podjęły, o czym jeszcze poniżej, kroków właściwych. Wszystko to nie uchyla odpowiedzialności pozwanej, lecz może jedynie w ramach postanowień art. 158 § 2 k.z. zmniejszyć częściowo granice jej materialnej odpowiedzialności. Poza tym, w uwzględnieniu nadto okoliczności, że pozwana była i zdaje się jest nadal aktywistą w pracy społecznej, mogłoby to być rozważane przez powołane do tego władze i spowodować z wyjątkowych przyczyn umorzenie długu pozwanej. Jest to jednak uprawnienie wierzyciela a nie sądu.