VI KO 27/60

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym, w składzie siedmiu sędziów, na przedstawioną przez zwykły skład Sądu Najwyższego kwestię prawną, wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy bezprawne użytkowanie mienia społecznego, połączone z częściowym zużyciem i obniżeniem wartości tegoż mienia, przy jednoczesnym osiągnięciu przez sprawcę korzyści majątkowej bądź osobistej, na przykład samowolne użycie samochodu dla tak zwanej "lewej jazdy" - stanowi zagarnięcie imienia społecznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 228)"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSamowolne użytkowanie cudzego mienia ruchomego bez naruszenia jego istoty (salva rei substantia) stanowi w postaci "furtum usus" wykroczenie z art. 57 prawa o wykroczeniach.Na stronę przedmiotową zagarnięcia mienia społecznego składają się dwa elementy: z jednej strony trwałe uszczuplenie tego mienia oraz, z drugiej strony, przysporzenie mienia przez sprawcę sobie lub komu innemu.Wynika stąd, że bezprawne użytkowanie mienia społecznego nie naruszające istoty tego mienia, zasadniczo nie wykazuje elementów jego zagarnięcia i stanowi, zależnie od okoliczności towarzyszących poszczególnemu przypadkowi, wykroczenie z art. 57 prawa o wykroczeniach, przestępstwo z art. 286 k.k. bądź przewinienie dyscyplinarne.Powstają jednak sytuacje, w których bezprawne użytkowanie mienia społecznego pociągać będzie za sobą trwałe uszczuplenie tego mienia. Przykładowo wskazać tu można na zużycie materiałów pędnych, energii elektrycznej, wymiennych części mechanizmów albo też trwały uszczerbek samego użytkowanego przedmiotu. Pamiętać trzeba, że wartość powyższych materiałów może wysuwać się na plan pierwszy w koszcie eksploatacji samowolnie użytkowanego urządzenia.Jeśli sprawca bezprawnego użytkowania mienia społecznego zamierza korzystać z takich materiałów lub zdaje sobie sprawę, że użytkowane mienie dozna trwałego uszczerbku, a jednocześnie działa w zamiarze przysporzenia sobie lub komu innemu korzyści majątkowych w związku z powyższymi uszczupleniami w mieniu społecznym - to dopuszcza się zagarnięcia uszczuplonej części mienia społecznego.Przy ocenie zamiaru sprawcy należy badać przede wszystkim sposób użytkowania mienia społecznego, czas i cel tego użytkowania, realną wartość ekonomiczną zużytych materiałów oraz trwałość uszczerbku.