V KO 27/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: J. Zembaty, A. Bachrach, K. Wagner (sprawozdawca), S. Dąbrowski, T. Rek, E. Merz. Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Eryka S. i Pawła L., oskarżonych z art. 230 § 1 k.k., i z art. 286 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 390 k.p.k. uchwalił przedstawioną w trybie art. 390 k.p.k. przez zwykły skład Sądu Najwyższego kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:"Czy bezprawne użytkowanie mienia społecznego połączone z częściowym zużyciem i obniżeniem wartości tegoż mienia przy jednoczesnym osiągnięciu przez sprawcę korzyści majątkowej lub osobistej (np. samowolne użycie samochodu do tak zwanej "lewej jazdy") stanowi zagarnięcie mienia społecznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228)?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneSamowolne użytkowanie cudzego mienia ruchomego bez naruszenia jego istoty (salva rei substantia) stanowi w postaci furtum usus wykroczenie z art. 57 prawa o wykroczeniach.Na stronę przedmiotową zagarnięcia mienia społecznego składają się dwa nierozłączne elementy: z jednej strony - trwałe uszczuplenie tego mienia, a z drugiej strony - przysporzenie mienia przez sprawcę sobie lub komu innemu.Wynika stąd, że bezprawne użytkowanie mienia społecznego nie naruszające istoty tego mienia zasadniczo nie wykazuje elementów jego zagarnięcia i stanowi - zależnie od okoliczności towarzyszących poszczególnemu wypadkowi - wykroczenie z art. 57 prawa o wykroczeniach, przestępstwo z art. 286 k.k. lub przewinienie dyscyplinarne.Powstają jednak sytuacje, w których bezprawne użytkowanie mienia społecznego pociągać będzie za sobą trwałe uszczuplenie mienia.Przykładowo wskazać tu można na zużycie materiałów pędnych, energii elektrycznej czy wymiennych części mechanizmów albo na trwały uszczerbek samego użytkowanego przedmiotu. Pamiętać trzeba, że wartość powyższych materiałów może wysuwać się na plan pierwszy w koszcie eksploatacji samowolnie użytkowanego urządzenia.Jeśli sprawca bezprawnego użytkowania mienia społecznego zamierza korzystać z takich materiałów lub zdaje sobie sprawę, że użytkowane mienie dozna trwałego uszczerbku, a jednocześnie działa w zamiarze przysporzenia sobie lub komu innemu korzyści majątkowych w związku z powyższymi uszczupleniami w mieniu społecznym - to dopuszcza się zagarnięcia uszczuplonej części mienia społecznego.Przy ocenie zamiaru sprawcy należy badać przede wszystkim sposób użytkowania mienia społecznego, czas i cel tego użytkowania, realną wartość ekonomiczną zużytych materiałów oraz trwałość uszczerbku.