C 691/52

PostanowienieIzba Cywilna1952-04-23

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zwrot pozwu o zaprzeczenie ojcostwa jest zasadny, jeśli strona powodowa nie uzupełniła braków formalnych w postaci braku postanowienia o ustanowieniu kuratora dla małoletniego, mimo że sąd nie zakreślił terminu do uzupełnienia tych braków i nie poinformował właściwej władzy opiekuńczej o toczącym się postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił zarządzenie o zwrocie pozwu, uznając, że strona powodowa nie otrzymała prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków formalnych. W szczególności, wezwanie nie zawierało zakreślonego terminu ani pouczenia o skutkach jego nieuzupełnienia, co naruszało przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Ponadto, sąd pierwszej instancji powinien był zawiadomić właściwą władzę opiekuńczą o toczącym się postępowaniu, co umożliwiłoby ustanowienie kuratora dla dziecka z urzędu, zamiast wzywać powoda do uzupełnienia braków formalnych.
Stan faktyczny
Pełnomocnik powoda wytoczył pozew o zaprzeczenie ojcostwa, wskazując jako pozwaną matkę dziecka, która miała reprezentować również małoletniego syna. Sąd Wojewódzki wezwał powoda do złożenia postanowienia o ustanowieniu kuratora dla dziecka, a następnie zarządził zwrot pozwu z powodu nieuzupełnienia tego braku formalnego w wyznaczonym terminie. Pełnomocnik powoda wniósł zażalenie, wskazując na wadliwość wezwania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone zarządzenie o zwrocie pozwu i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu celem nadania dalszego biegu.

Pełny tekst orzeczenia

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia dr J. Marowski. Sędziowie: K. Kwapiszewski, Z. Ehrenkreutz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Bogdana I. przeciwko Julii I. i małoletniemu Emilianowi I. o zaprzeczenie ojcostwa, po rozpoznaniu zażalenia powoda na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 1952 r.,zaskarżone zarządzenie uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu celem nadania dalszego biegu odesłał.Uzasadnienie faktycznePełnomocnik Bogdana I. wytoczył pozew o zaprzeczenie ojcostwa małoletniego Emiliana I., pozywając matkę dziecka Julię I. "w osobie własnej i jako opiekunkę ustawową małoletniego Emiliana I.".Z oznaczenia tego wynika, iż zgodnie z art. 50 kod. rodz. pozew został wytoczony przeciwko dziecku i matce, lecz błędnie została wskazana matka jako przedstawicielka dziecka, gdyż w myśl art. 57 § 3 kod. rodz. dziecko powinien reprezentować kurator ustanowiony przez władzę opiekuńczą.Przewodniczący V Wydziału Cywilnego Sądu Wojewódzkiego w trybie art. 137 k.p.c. wezwał pełnomocnika powoda do złożenia postanowienia sądu opiekuńczego o ustanowieniu kuratora dla małoletniego Emiliana I., zarządzeniem zaś z dnia 19 lutego 1952 r. na zasadzie art. 137 § 2 k.p.c. nakazał zwrot pozwu stronie powodowej ze względu na to, iż w zakreślonym terminie strona powodowa nie usunęła braków formalnych.W zażaleniu pełnomocnik powoda wnosi o uchylenie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału w przedmiocie zwrotu pozwu i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu celem nadania sprawie dalszego właściwego biegu.Zarzuty podniesione w zażaleniu są zasadne. Z załączonego do zażalenia zawiadomienia o przedłożeniu postanowienia sądu opiekuńczego o ustanowieniu kuratora wynika, iż wbrew przepisowi art. 137 § 1 k.p.c. w zawiadomieniu tym nie został zakreślony termin na uzupełnienie braków jako też nie zostały zaznaczone skutki nieuzupełnienia pozwu w terminie.Art. 137 § 1 k.p.c. jak również art. 59 i 60 k.p.c. zawierają takie wymagania.Skoro zaś nie został stronie powodowej zakreślony termin do uzupełnienia braków pozwu, to należy uznać zarzut zażalenia w tym zakresie za usprawiedliwiający uchylenie zaskarżonego postanowienia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zwrócił jednak ponadto z urzędu uwagę na dalsze momenty sprawy.Według art. 4 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli władza opiekuńcza wszczyna postępowanie z urzędu, chyba że szczególny przepis stanowi inaczej. Brak szczególnego przepisu w tym zakresie uzasadnia zatem wniosek, że z chwilą wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa władza opiekuńcza powinna z urzędu wyznaczyć kuratora dla dziecka (art. 57 kod. rodz.). Ze względu na działanie w tej sprawie przez władzę opiekuńczą z urzędu Sąd Wojewódzki na zasadzie art. 5 § 1 i § 3 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli obowiązany był o procesie zawiadomić władzę opiekuńczą. Ponieważ takie zawiadomienie jest zupełnie pewną drogą do spowodowania ustanowienia kuratora, a ponadto krótszą od wzywania powoda o powiadomienie władzy opiekuńczej, przeto korzystanie przez sąd z art. 137 § 1 k.p.c. jest w takim przypadku jak obecny z reguły zbędne. Mogłoby ono być celowe w szczególności, jeśliby pozew nie zawierał wystarczających danych co do ustalenia, który sąd jest władzą opiekuńczą. Wtedy krótszą drogą byłoby wezwanie powoda o powiadomienie o sprawie władzy opiekuńczej. W danym przypadku jednak twierdzenia pozwu nie nasuwały wątpliwości, że władzą opiekuńczą jest Sąd Powiatowy w Z., tak iż niepowiadomienie przez Sąd Wojewódzki władzy opiekuńczej stanowi pogwałcenie art. 5 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli.Z tych powodów Sąd Najwyższy zaskarżone zarządzenie uchylił z mocy art. 384 k.p.c.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 50art. 57 § 3art. 137 KPCart. 137 § 2 KPCart. 137 § 1 KPCart. 59art. 4art. 57art. 5 § 1art. 5art. 384 KPC§ 3

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026.