C 945/51

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 27 listopada 1951 r. w sprawie z powództwa Pelagii K. p-ko Jakubowi K. o podwyższenie alimentów z rewizji nadzwyczajnej Generalnego Prokuratora RP na wyrok Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 1951 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania odesłał.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem z dnia 2.III.1948 r. Sąd Okręgowy w Gnieźnie rozwiązał małżeństwo stron oraz przyznał powódce od pozwanego tytułem alimentów 2.000 zł miesięcznie od 1.IV 1948 r. począwszy. Powódka twierdząc, że w międzyczasie utraciła całkowicie zdolność do pracy, wystąpiła z pozwem o podwyższenie alimentów do 7.000 zł miesięcznie od dnia wniesienia pozwu tj. 7.IX 1950 r. począwszy. Sąd Grodzki uwzględnił powództwo częściowo, podwyższając alimenty od dnia wniesienia pozwu do 5.000 zł miesięcznie. Na apelację pozwanego Sąd Wojewódzki zatwierdził wyrok Sądu Grodzkiego w części dotyczącej raty alimentacyjnej za miesiąc wrzesień 1950 r., w pozostałej zaś części wyrok ten zmienił i pozew oddalił. Wyszedł z założenia, że z dniem wejścia w życie kodeksu rodzinnego mocą art. 34 § 3 tego kodeksu wygasło prawo powódki do alimentów wskutek zawarcia przez pozwanego nowego małżeństwa.Wyrok powyższy zaskarża Generalny Prokurator w dn. 13.VIII 1951 r. rewizją nadzwyczajną z wnioskiem o jego uchylenie i odesłanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania zarzucając, że Sąd przez powzięcie powyższego orzeczenia prawomocnego dopuścił się pogwałcenia istotnego przepisu prawa, a w szczególności art. 34 § 3 kodeksu rodzinnego wskutek błędnej jego wykładni i wyrażenia nietrafnego poglądu, że pod rządem tego przepisu prawo rozwiedzionego małżonka do otrzymania od drugiego małżonka środków utrzymania wygasa także na skutek zawarcia nowego małżeństwa przez małżonka zobowiązanego do dawania środków utrzymania. W uzasadnieniu tego zarzutu skarżący porównuje art. 34 § 3 kod. rodz. z art. 30 § 4 pr. małż., który wygaśnięcie prawa do alimentów ograniczył wyraźnie do przypadku wejścia w nowy związek małżeński przez uprawnionego. Skarżący jest zdania, że art. 34 § 3 wyraża tę samą myśl i według jego treści podmiotem wejścia w nowy związek małżeński może być tylko małżonek uprawniony do żądania alimentów, szczególne jednak podkreślenie tej przesłanki w art. 30 § 4 pr. małż. miało swą przyczynę w odmiennej redakcji tego przepisu. Niezależnie od tego skarżący opiera swe zapatrywanie na względach słuszności i celowości.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Uprawnienia alimentacyjne są prawami majątkowymi i mają charakter zobowiązań. Zobowiązanie gaśnie, gdy jest osiągnięty jego cel. Na tej przewodniej myśli oparte są skutki zapłaty i jej namiastek, pociągających za sobą wygaśnięcie zobowiązania. Sens art. 34 § 3 jako przepisu dotyczącego stosunku zobowiązaniowego też nie może być inny. Gdy zaś który z małżonków rozwiedzionych zawiera nowe małżeństwo cel zobowiązania z art. 34 §§ 1 i 2 kod. rodz. może być osiągnięty tylko w przypadku wejścia w mowy związek małżeński małżonka, uprawnionego do pobierania, a nie małżonka zobowiązanego do świadczenia alimentów. Wskutek bowiem zawarcia nowego małżeństwa małżonek uprawniony uzyskuje w myśl art. 18 kod. rodz. prawo do alimentów, zapewniające mu pokrywanie jego potrzeb w tym samym zakresie prawnym co prawo do pobierania alimentów od poprzedniego małżonka, czyli że roszczenie nowe spełnia całkowicie cel roszczenia poprzedniego i roszczenie to ostatnie jest już niepotrzebne. Natomiast przez wejście w nowy związek małżeński małżonka zobowiązanego nic pod względem osiągnięcia celu zobowiązania się nie zmienia. Małżonek bowiem uprawniony pozostaje w zakresie zapotrzebowania środków utrzymania w tej samej sytuacji co poprzednio. Wynika z tego, że art. 34 § 3 kod. rodz. mówiąc o wygaśnięciu prawa do alimentów wskutek zawarcia nowego małżeństwa ma na względzie nowe małżeństwo małżonka uprawnionego, a nie zobowiązanego. Sąd Wojewódzki zatem stojąc na stanowisku przeciwnym naruszył ustawę. Chodzi zaś o pogwałcenie przepisu istotnego w rozumieniu ant. 396 § 1. k.p.c. dlatego, że istotnymi są w każdym razie przepisy, których zachowania strony nie mogą zrzec się skutecznie, a do takich należą właśnie przepisy dotyczące alimentów (por. art. 209 § 3, 231 § 2, 329 § 1 pkt. 2). Ponieważ więc rewizja nadwyczajna została zgłoszona przed upływem półrocznego terminu po uprawomocnieniu się zaskarżonego orzeczenia, należało orzec na zasadzie art. 384 k.p.c.