I C 1527/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona D. przeciwko Barbarze D. o unieważnienie małżeństwa, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m. st. Warszawy z dnia 12 listopada 1952 r.,rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód zażądał unieważnienia małżeństwa stron zawartego dnia 14 stycznia 1950 r. Twierdził, że zawarł małżeństwo pod wpływem błędu. Sąd Wojewódzki powództwo oddalił z tym uzasadnieniem, że przyczyny nieważności wylicza Kodeks rodzinny w art. 7-10 wyczerpująco, nie wymienia zaś pomiędzy nimi błędu przy zawarciu małżeństwa.W rewizji od powyższego wyroku powód wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji. Zdaniem powoda, przyczyny nieważności małżeństwa nie są w Kodeksie rodzinnym przytoczone wyczerpująco i do oświadczeń stron składających się na zawarcie małżeństwa należy stosować przepisy ogólne prawa cywilnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Skarżący błędnie traktuje zawarcie małżeństwa jako zwykłą umowę. Jakkolwiek małżeństwo zawiera się przez zgodne oświadczenie narzeczonych, że jeden pragnie stać się małżonkiem drugiego, to jednak przedmiot porozumienia stron różni się tak istotnie od przedmiotu umów, że bezpośrednie, a nawet analogiczne stosowanie przepisów o czynnościach prawnych, uznać należy w tym przypadku za wyłączone. Dlatego poprzednie prawo małżeńskie, które wychodziło z założenia, że także wady oświadczenia woli powinny skutkować nieważność małżeństwa, stanowiło wyraźnie, na jakich to wadach opierać można powództwo o unieważnienie. Jeżeli Kodeks rodzinny podobnych przepisów już nie zawiera, dowodzi to tylko, że obowiązujące prawo porzuciło wady woli przy zawieraniu małżeństwa jako przyczyny nieważności dlatego właśnie, że samym oświadczeniom narzeczonych należy przypisać daleko większą wagę i stałość niż zwykłym umowom. Zresztą, twierdzenie powoda nie uzasadnia wcale błędu, dla którego można by się uchylić od skutków prawnych oświadczenia. Jeżeli powód pragnął zawrzeć z pozwaną prawdziwy związek małżeński, pozwana natomiast okazywała zewnętrznie taką wolę, jednak w rzeczywistości jej nie miała, to zachodziło po jej stronie tzw. reservatio mentalis, która prawnie nie ma żadnego znaczenia, podobnie jak wewnętrzne zastrzeżenie kontrahenta, że zobowiązania z zawartej umowy nie dotrzyma. Stąd też należało orzec zgodnie z art. 383 k.p.c.