I C 1729/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Przedsiębiorstwa Państwowego Polska Poczta Telegraf i Telefon przeciwko Natalii F. o 15.450 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa łódzkiego z dnia 21 sierpnia 1953 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowodowe Przedsiębiorstwo domagało się zasądzenia od pozwanej kwoty 15.450 zł z odsetkami twierdząc, że pozwana będąc kierowniczką agencji pocztowej poleciła przewoźnikowi pocztowemu Bronisławowi S. dostarczenie nadmiaru kasowego w powyższej kwocie do przystanku autobusowego w S. bez konwojenta, mimo że według obowiązujących pozwaną przepisów konieczny był konwojent M.O., na skutek czego nieznani sprawcy napadli na Bronisława S. i zabrali mu pieniądze.Sąd Wojewódzki dla województwa łódzkiego wyrokiem z dnia 21 sierpnia 1953 r. zasądził powództwo w całości, ustalając co następuje: pozwana w dniu 10 grudnia 1951 r. przygotowała nadmiar kasowy w kwocie 15.450 zł w celu dostarczenia go do przystanku autobusowego w S. Pieniądze te wręczyła przewoźnikowi poczty Bronisławowi S. i jednocześnie zwróciła się do komendanta M.O. o przydzielenie konwojenta w celu zapewnienia bezpieczeństwa przy przewozie pieniędzy. Milicja Obywatelska przydzieliła konwojenta członka O.R.M.O. Tadeusza S. Konwojent przybył na pocztę około godziny 15, a ponieważ nie mógł pożyczyć roweru oświadczył, że pieszo nie pójdzie i udał się na poszukiwanie roweru. Ponieważ nieobecność konwojenta przedłużała się, a pozwana w tym czasie poszła na obiad, Bronisław S. nie mogąc doczekać się konwojenta udał się w drogę i w drodze do przystanku autobusowego pieniądze zostały mu odebrane przez nieznanych sprawców. Zdaniem Sądu Wojewódzkiego pozwana naruszyła swój obowiązek o tyle, że wręczyła przewoźnikowi pieniądze bez uprzedniego zorganizowania bezpieczeństwa przewozu i zostawiła go z pieniędzmi przed definitywnym załatwieniem sprawy konwoju, co umożliwiło Bronisławowi S. udanie się w drogę bez konwojenta wbrew przepisom regulaminu przewozu poczty.Powyższy wyrok zaskarżyła rewizją pozwana zarzucając: 1) że powództwo było oparte na innej podstawie, niż wyrok, a mianowicie na tym, że pozwana nie przydzieliła Bronisławowi S. konwojenta bądź poleciła mu udać się z pieniędzmi bez konwojenta, 2) że przyjęcie nowej podstawy wymagałoby wszechstronnego zbadania "szczegółów dotyczących czynności manipulacyjnych związanych z odprawianiem poczty i wydaniem przesyłki", skoro sam fakt wydania pieniędzy przewoźnikowi nie stanowi zaniedbania obowiązku, 3) że pomiędzy tym czynem a szkodą nie ma związku przyczynowego, 4) że pozwana została w postępowaniu karnym prawomocnie uniewinniona.Powódka w swej odpowiedzi wniosła o oddalenie rewizji pozwanej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W przypadkach wymienionych w art. 329 § 2 k.p.c. (a do nich należy niniejsza sprawa) nie ma zastosowania zasada, że sądowi nie wolno wyrokować co do rzeczy, która nie była przedmiotem żądania, ani zasądzać ponad żądanie. Jednak także i w sprawach z art. 329 § 2 k.p.c. sąd nie może zasądzić czegoś, co byłoby oparte na innej podstawie; w gruncie rzeczy byłoby to bowiem dokonaniem przez sąd zmiany powództwa, do czego sąd nie jest uprawniony w żadnym przypadku. Dlatego też zarzut, że podstawą faktyczną wyroku jest inny stan faktyczny, niż podstawa faktyczna powództwa, może być aktualny także w sprawach wymienionych w art. 329 § 2 k. p. c. Niemniej jednak w niniejszej sprawie zarzut ten jest nietrafny. Przy ocenie bowiem, czy zaskarżony wyrok opiera się na tej samej podstawie faktycznej, obojętne jest to, że powód twierdził, iż pozwana poleciła Bronisławowi S. odwieźć pieniądze bez konwojenta, czego zaskarżony wyrok, nie ustala i za istotny element przyjmuje sam fakt wydania przez pozwaną Bronisławowi S. pieniędzy. Ta ostatnia okoliczność faktyczna mieści się bowiem nie w jakimkolwiek innym podłożu faktycznym, lecz właśnie w tym, na którym opiera się powództwo. Podstawą faktyczną powództwa jest bowiem zachowanie się pozwanej w dniu 10 grudnia 1951 r. w stosunku do gotówki stanowiącej nadmiar kasowy następnie zrabowany. To samo jest podłożem faktycznym zaskarżonego wyroku. To zaś, że w obrębie tego właśnie podłoża faktycznego zaskarżony wyrok uważa za okoliczność istotną taki człon stanu rzeczy, który zdaniem powoda nie był najistotniejszy, nie jest kwestią procesową identyczności podstawy faktycznej, lecz leży w zupełnie innej płaszczyźnie. Jest mianowicie zagadnieniem materialnoprawnym, tak jak w ogóle o wyniku oceny, jaka okoliczność podłoża faktycznego jest dla sprawy istotna, decyduje prawo materialne.Pod tym względem zaskarżony wyrok również nie nasuwa zastrzeżeń. Poglądy Sądu Wojewódzkiego, że skarżąca naruszyła swój obowiązek przez to, że wręczyła Bronisławowi S. pieniądze i odchodząc na obiad pozostawiła je u niego, mimo że nie było zorganizowane ich zabezpieczenie zgodnie z regulaminem przewozu poczty, jest całkowicie niewadliwy. Zbędne było ustalanie jakichkolwiek dalszych danych co do odprawiania poczty. W niniejszej sprawie nie chodzi bowiem o to, czy także Bronisław S. naruszył swój obowiązek względem powódki. Obojętne jest w szczególności, czy może także i Bronisław S. odpowiada względem powoda za szkodę. Okoliczność, że także i on odpowiadałby wobec powoda, nie ma wpływu na odpowiedzialność pozwanej, a mogłaby dopiero mieć znaczenie dla pozwanej w razie dochodzenia przez nią regresu względem niego. W stosunku pomiędzy powodem a pozwaną istotne jest jedynie to, że bez względu na to, czy również i Bronisław S. spowodował całą szkodę, całą szkodę spowodowała także i pozwana.Niesłusznie bowiem neguje skarżąca istnienie związku przyczynowego pomiędzy zaniedbaniem pozwanej a szkodą. Założeniem przepisów regulaminowych, dotyczących bezpieczeństwa gotówki i wymagających konwoju przy przewozie gotówki, jest istnienie niebezpieczeństwa zagarnięcia gotówki przez osobę trzecią. Zasadność tej obawy uzasadniona jest doświadczeniem. Jeżeli więc pozwana nie zorganizowawszy zbrojnego konwoju zgodnie ze swym obowiązkiem wynikającym z regulaminu wręczyła przewoźnikowi pocztowemu pieniądze, nie odebrała mu ich odchodząc na obiad i pozostawiła mu je, to z naruszeniem swego obowiązku dopuściła się lekkomyślności, za którą odpowiada. Okoliczność zaś, że prawomocny wyrok karny uniewinniający pozwaną uznał za nie udowodniony fakt, że skarżąca wysłała Bronisława S. bez eskorty, nie uzasadnia rewizji, zwłaszcza że i zaskarżony wyrok faktu tego nie uznaje za udowodniony. Zresztą art. 7 k.p.c. nie dotyczy wyroków uniewinniających.Z tych przyczyn należało rewizję oddalić.