I CR 393/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w R. przeciwko J. M. o zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 13 lutego 1960 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Powiatowemu w Tomaszowie Lubelskim.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki w Lublinie oddalił powództwo Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w R. przeciwko J. M. o 61.565,86 zł, przy czym wyszedł z założeń następujących:Powódka domagała się zasądzenia od pozwanego 61.565 zł i 86 gr. z tytułu manka w magazynie zbożowym, którego był odpowiedzialnym magazynierem w okresie od 1.VIII.1955 r. do 1.VIII. 1956 r.Sąd Wojewódzki ustalił, że pozwany nie posiadał kwalifikacji do prowadzenia magazynu zbożowego i nie był przeszkolony w czasie prowadzenia magazynu. Wobec tego warunki jego pracy były ciężkie, tym bardziej, że w okresie jego pracy było duże nasilenie dostaw zboża, a pomieszczenia magazynowe nie były dostosowane do takiej akcji. Warunki pracy pozwanego były znane zarządowi powódki, który nie przedsięwziął żadnych środków zaradczych.Sąd Powiatowy w Tomaszowie Lubelskim umorzył na podstawie amnestii postępowanie karne przeciwko pozwanemu z art. 286 § 1 k.k.Sąd uznał, że pozwany nie może ponosić odpowiedzialności za wyliczone braki, bowiem zaistniały one na skutek okoliczności od niego niezależnych. Powódka nie stworzyła pozwanemu takich warunków pracy, by mógł roztoczyć pieczę nad powierzonym mieniem oraz nie zorganizowała w ten sposób pracy, ażeby pozwany mógł kontrolować we właściwy sposób poszczególne etapy obrotu zbożem (przyjęcia, przechowania i wysyłki).Ustalone warunki pracy pozwanego pozwalają na przyjęcie domniemania faktycznego, że wyliczone manko jest następstwem okoliczności za które on nie odpowiada. W tych warunkach powództwo jako nieuzasadnione należało oddalić.W rewizji powódka wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył co następuje:Sąd Wojewódzki przyjął, że warunki pracy pozwanego były ciężkie przede wszystkim wobec tego, że nie posiadał on kwalifikacji do prowadzenia magazynu i nie był przeszkolony. Ta więc przesłanka m.in. doprowadziła do wniosku, że warunki pracy pozwanego pozwalają na przyjęcie, że wyliczone braki są następstwem okoliczności, za które on nie odpowiada. Jednakże przyjęcie właśnie takiej przesłanki stanowi naruszenie art. 239 k.z., albowiem samo podjęcie się przez osobę dorosłą pracy, do której nie posiada kwalifikacji jest jej zawinieniem, jeżeli prowadzi do powstania szkody, pozwany zaś w chwili objęcia stanowiska magazyniera liczył lat 27 i posiadał wykształcenie w zakresie 7 kl. szkoły podstawowej. W tych warunkach zaskarżony wyrok zapadł z naruszeniem art. 239 k.z., a to tym bardziej, że z zeznania pozwanego w prawie karnej wynika, że pozwany z góry podpisywał kwity, a wyręczający przy przyjmowaniu zboża T. i Z. podczas nieobecności pozwanego wstawili ilości. Podpisywanie przez pozwanego kwitów w ten sposób z góry, oczywiście narusza obowiązki pracownika wynikające z art. 448 k.z., a zatem zwolnienie pozwanego od odpowiedzialności - wskutek uznania szkody za wynikającą z okoliczności przezeń niezawinionych - nastąpiło z naruszeniem art. 239 k.z.W tych warunkach zarzut rewizyjny naruszenia prawa materialnego należy uznać z przyczyn wyżej wymienionych za zasadny, skoro przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku momenty, dotyczące warunków pracy pozwanego, mogłyby jedynie w okolicznościach sprawy wskazywać ewentualnie na przyczynienie się strony powodowej do powstania szkody, nie zaś na podstawę do całkowitego uwolnienia pozwanego od odpowiedzialności. (...).