I C 3037/52

PostanowienieIzba Cywilna1953-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd powiatowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o zmianę orzeczenia dotyczącego kosztów utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym, gdy sprawa o rozwód została już prawomocnie zakończona?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sąd powiatowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o zmianę orzeczenia dotyczącego kosztów utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym, nawet jeśli sprawa o rozwód została już prawomocnie zakończona. Właściwość ta wynika z faktu, że sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia majątkowego, a nie roszczenia majątkowego poszukiwanego łącznie ze sprawą niemajątkową. W takich przypadkach, zgodnie z art. 19 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli, właściwy jest sąd powiatowy jako władza opiekuńcza.
Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę dotyczącą zmiany orzeczenia o kosztach utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym. Wcześniej sprawa o rozwód została prawomocnie zakończona. Sąd pierwszej instancji odrzucił pozew, uznając sprawę za niedopuszczalną drogą procesu cywilnego. Sąd rewizyjny utrzymał to orzeczenie w mocy, błędnie wskazując na właściwość władzy opiekuńczej. Sąd Najwyższy uznał jednak, że odrzucenie pozwu było uzasadnione, ale ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję, uznając odrzucenie pozwu za uzasadnione ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.

Pełny tekst orzeczenia

Uzasadnienie faktycznePogląd Sądu Najwyższego, jakoby w sprawie zachodziła właściwość władzy opiekuńczej, jest nietrafny. Sąd Najwyższy wyjaśnił w uchwale z dnia 12 stycznia 1952 r. sygn. C. 1162/51, powziętej w składzie 7 sędziów i wpisanej do księgi zasad prawnych (Państwo i Prawo 7/52, str. 118), że "przepis art. 19 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli nie ma zastosowania w przypadku, gdy przedmiotem rozpoznania jest zmiana wydanego w sprawie o rozwód na podstawie art. 437 k.p.c. orzeczenia o obowiązku rodziców ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka".Mimo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie w ostatecznym wyniku odpowiada jednak prawu i dlatego rewizja musi być oddalona (art. 383 k.p.c.).W sprawie nie zachodzi bowiem właściwość sądu wojewódzkiego dla braku przesłanek z art. 11 k.p.c. lecz właściwy jest sąd powiatowy. Sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia majątkowego, a nie roszczenia majątkowego poszukiwanego łącznie ze sprawą niemajątkową, skoro sprawa o rozwód została już poprzednio wyrokiem prawomocnie rozstrzygnięta.Okoliczność, że w wyroku orzekającym rozwód o alimentach rozstrzygał sąd wojewódzki, a więc sąd hierarchicznie wyższy, nie ma żadnego znaczenia, gdyż żaden przepis, ani żadna zasada prawna nie usprawiedliwia wniosku, że tym samym przesądzona jest właściwość sądu wojewódzkiego dla wszelkich zmian wyroku, spowodowanych zmianą stosunków. Należy podkreślić, że w przypadkach, w których chodzi o zmianę wyroku, orzekającego rozwód, nie w części dotyczącej alimentów, lecz w innych postanowieniach normujących prawa i obowiązki rodziców rozwiedzionych względem osoby i majątku dziecka - z mocy art. 19 ustawy wyżej cytowanej - właściwy jest również nie sąd wojewódzki, lecz sąd powiatowy, jako władza opiekuńcza. Odrzucenie pozwu w ostatecznym wyniku było więc uzasadnione, jakkolwiek nie z powodu niedopuszczalności drogi procesu cywilnego, lecz ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 19 § 1art. 437 KPCart. 383 KPCart. 11 KPCart. 19§ 1

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.