I C 3037/52
PostanowienieIzba Cywilna1953-03-02
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd powiatowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o zmianę orzeczenia dotyczącego kosztów utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym, gdy sprawa o rozwód została już prawomocnie zakończona?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sąd powiatowy jest właściwy do rozpoznania sprawy o zmianę orzeczenia dotyczącego kosztów utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym, nawet jeśli sprawa o rozwód została już prawomocnie zakończona. Właściwość ta wynika z faktu, że sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia majątkowego, a nie roszczenia majątkowego poszukiwanego łącznie ze sprawą niemajątkową. W takich przypadkach, zgodnie z art. 19 ustawy o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli, właściwy jest sąd powiatowy jako władza opiekuńcza.Stan faktyczny
Sąd Najwyższy rozpatrywał sprawę dotyczącą zmiany orzeczenia o kosztach utrzymania i wychowania dziecka, wydanego w wyroku rozwodowym. Wcześniej sprawa o rozwód została prawomocnie zakończona. Sąd pierwszej instancji odrzucił pozew, uznając sprawę za niedopuszczalną drogą procesu cywilnego. Sąd rewizyjny utrzymał to orzeczenie w mocy, błędnie wskazując na właściwość władzy opiekuńczej. Sąd Najwyższy uznał jednak, że odrzucenie pozwu było uzasadnione, ale ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję, uznając odrzucenie pozwu za uzasadnione ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.Pełny tekst orzeczenia
Uzasadnienie faktycznePogląd Sądu Najwyższego, jakoby w sprawie zachodziła właściwość władzy opiekuńczej, jest nietrafny. Sąd Najwyższy wyjaśnił w uchwale z dnia 12 stycznia 1952 r. sygn. C. 1162/51, powziętej w składzie 7 sędziów i wpisanej do księgi zasad prawnych (Państwo i Prawo 7/52, str. 118), że "przepis art. 19 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli nie ma zastosowania w przypadku, gdy przedmiotem rozpoznania jest zmiana wydanego w sprawie o rozwód na podstawie art. 437 k.p.c. orzeczenia o obowiązku rodziców ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka".Mimo błędnego uzasadnienia zaskarżone orzeczenie w ostatecznym wyniku odpowiada jednak prawu i dlatego rewizja musi być oddalona (art. 383 k.p.c.).W sprawie nie zachodzi bowiem właściwość sądu wojewódzkiego dla braku przesłanek z art. 11 k.p.c. lecz właściwy jest sąd powiatowy. Sprawa dotyczy wyłącznie roszczenia majątkowego, a nie roszczenia majątkowego poszukiwanego łącznie ze sprawą niemajątkową, skoro sprawa o rozwód została już poprzednio wyrokiem prawomocnie rozstrzygnięta.Okoliczność, że w wyroku orzekającym rozwód o alimentach rozstrzygał sąd wojewódzki, a więc sąd hierarchicznie wyższy, nie ma żadnego znaczenia, gdyż żaden przepis, ani żadna zasada prawna nie usprawiedliwia wniosku, że tym samym przesądzona jest właściwość sądu wojewódzkiego dla wszelkich zmian wyroku, spowodowanych zmianą stosunków. Należy podkreślić, że w przypadkach, w których chodzi o zmianę wyroku, orzekającego rozwód, nie w części dotyczącej alimentów, lecz w innych postanowieniach normujących prawa i obowiązki rodziców rozwiedzionych względem osoby i majątku dziecka - z mocy art. 19 ustawy wyżej cytowanej - właściwy jest również nie sąd wojewódzki, lecz sąd powiatowy, jako władza opiekuńcza. Odrzucenie pozwu w ostatecznym wyniku było więc uzasadnione, jakkolwiek nie z powodu niedopuszczalności drogi procesu cywilnego, lecz ze względu na rzeczową niewłaściwość sądu.
Powiązane orzeczenia
- C 1624/52 1952-10-21Czy uzasadnienie wyroku orzekającego rozwód, w którym sąd powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem jednemu z rodziców, było wystarczające, jeśli nie zawierało wyczerpujących ustaleń i rozważań wyjaśniają…
- C 1162/51 1952-12-01Czy art. 19 § 1 ustawy z dnia 27 czerwca 1950 r. o postępowaniu niespornym w sprawach rodzinnych oraz z zakresu kurateli ma zastosowanie w przypadku, gdy przedmiotem rozpoznania jest zmiana orzeczenia o obowiązku rodzicó…
- III CZP 20/11 2011-05-20Czy sprawa o zmianę zawartego w wyroku orzekającym rozwód rozstrzygnięcia o miejscu pobytu dziecka podlega rozpoznaniu przez sąd w składzie jednego sędziego?
- 3 CR 637/56 1957-06-18Czy sąd orzekający rozwód może obciążyć jednego z rodziców całkowitym kosztami utrzymania i wychowania dzieci, jeśli drugi rodzic jest nieobecny i jego sytuacja materialna jest nieznana?
- III CRN 231/75 1975-06-11Czy w wyroku orzekającym rozwód dopuszczalne jest orzekanie o władzy rodzicielskiej i kosztach utrzymania nad dziećmi, które nie są wspólnymi małoletnimi dziećmi stron postępowania?
Powołane przepisy
art. 19 § 1art. 437 KPCart. 383 KPCart. 11 KPCart. 19§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 24.07.2026.