I C 327/53

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu niejawnym dnia 23 maja 1953 r. w sprawie z powództwa Przed. Państw. "Miejski Handel Detaliczny Artykułami Spożywczymi" p-ko Barbarze G. o zapłatę 17.132,97 zł po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 17 listopada 1952 r. (II 1C. 2460/52) zaskarżone postanowienie uchyla i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy celem ponownego rozpoznania wniosku o zabezpieczenie powództwa odsyła.Uzasadnienie faktycznePostanowieniem z dnia 17 listopada 1952 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym, Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy w osobie Przewodniczącego oddalił wniosek strony powodowej o zabezpieczenie powództwa do wysokości 17.152 zł przez zajęcie ruchomości i uposażenia pozwanej. Sąd Wojewódzki miał na uwadze, że strona powodowa nie wykazała żadnej okoliczności, która by wskazywała, że niezabezpieczenie powództwa mogłoby narazić ją na szkodę.Postanowienie powyższe zaskarżył w imieniu strony powodowej Wydział Prawny Prezydium Rady Narodowej m.st. W-wy, wnosząc w zażaleniu o zmianę zaskarżonego postanowienia i wydanie zarządzenia tymczasowego w przedmiocie zabezpieczenia powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 859 § 3 k.p.c. wnioski o zarządzenie tymczasowe sąd rozpoznaje w składzie, w jakim podlega rozpoznaniu sprawa i tylko wyjątkowo, w przypadkach nie cierpiących zwłoki, przewodniczący może sam wydać zarządzenie tymczasowe; wszakże w sprawach rozpoznawanych w składzie trzech sędziów przewodniczący powinien przedstawić swe zarządzenia do rozpoznania właściwemu składowi na najbliższym posiedzeniu (por. art. 859 § 4). Zasada, iż wniosek o zabezpieczenie powództwa podlega rozpoznaniu w składzie, w jakim podlega rozpoznaniu sprawa, ma zastosowanie również wtedy, gdy wniosek taki sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym. Zasady tej nie uchylił przepis art. XLV przep. wpr.k.p.c. (w brzemieniu ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. o zmianie przepisów postępowania w sprawach cywilnych - Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 349), stanowiący iż wszystkie postanowienia poza rozprawą oraz zarządzenia wydaje przewodniczący bez udziału ławników, gdyż przepis art. 859 § 3 ma charakter normy szczególnej, regulującej w sposób odrębny kwestię składu sądu w postępowaniu zabezpieczającym.Sprawa niniejsza, jako należąca do właściwości rzeczowej sądu wojewódzkiego, podlega z mocy art. 7 § 1 pr. o usp (w brzmieniu ustawy z dnia 20 lipca 1950 r. - Dz. U. z 1950 r. Nr 38, poz. 346) rozpoznaniu w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego oraz dwóch ławników. W tym też składzie winien być rozpoznany wniosek strony powodowej o zabezpieczenie powództwa. Przewodniczący mógłby wprawdzie wydać jednoosobowo zarządzenie tymczasowe o zabezpieczeniu, gdyby uznał, że w przypadku niniejszym wniosek strony powodowej powinien być rozpoznany niezwłocznie; w żadnym jednak razie przewodniczący nie mógł jednoosobowo oddalić wniosku o zabezpieczenie powództwa. O ile przewodniczący uznał, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, powinien był skierować go do rozpoznania na posiedzenie sądu w składzie, w jakim podlega rozpoznaniu sprawa, tj. z udziałem ławników.Uznanie bowiem, że wniosek o zabezpieczenie powództwa nie zasługuje na uwzględnienie, jest w każdym razie równoznaczne z uznaniem, że zabezpieczenie powództwa nie jest sprawą nie cierpiącą zwłoki, co wyłącza możność stosowania art. 859 § 4 k.p.c. Nawiasowo należy zaznaczyć, że przewodniczący wbrew temu przepisowi nie przedstawił swego postanowienia pełnemu składowi sądu na najbliższym posiedzeniu do zatwierdzenia.Przepisy o składzie sądu należą do istotnych przepisów postępowania. Ich naruszenie powoduje nieważność postępowania i podlega uwzględnieniu z urzędu (art. 371 § 2 pkt 4 i art. 380 § 1 k.p.c.) - i to także w postępowaniu zażaleniowym (art. 394 § 3 k.p.c.). W tym stanie rzeczy, z uwagi na zachodzące w sprawie naruszenie przepisu art. 859 § 3 i § 4 k.p.c. przez rozpoznanie wniosku o zabezpieczenie powództwa w niewłaściwym składzie Sąd Najwyższy zaskarżone postanowienie uchylił i sprawę odesłał Sądowi Wojewódzkiemu celem ponownego rozpoznania wniosku strony powodowej o zabezpieczenie powództwa w składzie, w jakim podlega rozpoznaniu sprawa, tj. z udziałem ławników.