I C 664/53

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Szmula R. przeciwko Spółdzielni Pracy o wydanie narzędzi i maszyn, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 9 lutego 1953 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 9 lutego 1953 r. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo Szmula R. przeciwko Spółdzielni Pracy o wydanie narzędzi i maszyn introligatorskich, oddanych Spółdzielni w styczniu 1951 r. celem sprzedaży lub zapłaty ich równowartości oraz zapłaty kwoty 2.100 zł tytułem wynagrodzenia za ich używanie.Sąd Wojewódzki ustalił, że powód w dniu 19 listopada 1951 r. został członkiem pozwanej Spółdzielni, której Statut w § 8 (wersja III) przewiduje obowiązek członka, będącego właścicielem środków produkcji, objętych zakresem działalności Spółdzielni, przekazania ich na żądanie Zarządu Spółdzielni.Sąd Wojewódzki, biorąc pod uwagę fakt członkostwa powoda przyjął, że powód swoje urządzenia i maszyny przekazał pozwanej Spółdzielni, jeżeli nie w sposób wyraźny, to w każdym razie w sposób dorozumiany, ponieważ godził się na zawarcie z pozwaną umowy kupna - sprzedaży spornych ruchomości, czyli że domagał się jedynie za nie odpłaty.Sąd Wojewódzki dalej ustalił, że Zarząd Spółdzielni wyraził zgodę na zapłacenie powodowi za maszyny "w myśl przepisów", odmówił natomiast wydania ich jako potrzebnych do produkcji.W rewizji opartej o podstawy z art. 371 § pkt 1, 3 i 4 k.p.c. wnosi powód o uchylenie zaskarżonego wyroku, zarzucając przede wszystkim fakt, że w danym przypadku chodzi o zwykły spór windykacyjny ruchomości, oddanych Spółdzielni z tytułu nie mającego nic wspólnego z członkostwem Spółdzielni.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zgodnie z art. 1 ustawy o spółdzielniach (Dz. U. Nr 25, poz. 232), zasadniczym celem Spółdzielni jest działalność gospodarcza w ramach narodowego planu gospodarczego dla podniesienia poziomu gospodarczego i kulturalnego życia członków oraz dla dobra Państwa Ludowego.W myśl art. 15 pkt 3 tejże ustawy statut może ustalać, że członek będący właścicielem środków produkcji objętej zakresem działania Spółdzielni obowiązany jest oddać je w całości lub części do rozporządzenia Spółdzielni.Statut Wzorcowy Spółdzielni Pracy podnosi we wstępie, że Spółdzielnia zawiązuje się dla uspołecznienia wytwórczości drobnotowarowej w ramach narodowych planów gospodarczych. Podstawą zaś działalności Spółdzielni jest wspólne władanie środkami produkcji oraz planowa, zespołowa praca jej członków.§ 8 (wersja III) Statutu stanowi, że członek będący właścicielem środków produkcji objętych zakresem działalności Spółdzielni jest obowiązany na żądanie Zarządu przekazać je Spółdzielni, przy czym wartość przekazanych środków produkcji zalicza się na rachunek wpisowego oraz na rachunek udziałów.Z § 12 Statutu wynika obowiązek członków wykonywania planów gospodarczych Spółdzielni, popierania celu Spółdzielni oraz stosowania się do Statutu.Fakt powstania członkostwa spółdzielni nie może być traktowany formalnie, rodzi bowiem szereg obowiązków członkowskich, których wagę i znaczenie społeczne określają cele i zadania spółdzielczości na obecnym etapie budowy socjalizmu. Obowiązki te wymagają więc świadomego i zdyscyplinowanego wypełniania.W tych warunkach obowiązek członka, przewidziany w § 8 (wersja III) Statutu, przekazania Spółdzielni na żądanie Zarządu środków produkcji, stanowiących jego własność, a objętych zakresem działalności Spółdzielni, jest obowiązkiem bezwzględnym, którego realizacji może Spółdzielnia domagać się od momentu zawiązania się członkostwa i to bez względu na to, czy Spółdzielnia uzależniła przyjęcie na członka od wykonania tego obowiązku.To prawo Spółdzielni do uzależnienia przyjęcia na członka od wykonania tego obowiązku traktować należy jedynie jako formę zabezpieczenia jego realizacji.W świetle powyższych uwag, o ile nawet nie przyjęłoby się poglądu zaskarżonego wyroku, że sam fakt przystąpienia przez powoda do Spółdzielni należy uznać za dorozumiane przekazanie jego narzędzi i maszyn, których już Spółdzielnia używała, w związku z mającą nastąpić umową kupna-sprzedaży, to w każdym razie należy przyjąć, iż powód przez przystąpienie do Spółdzielni zobowiązał się przekazać jej własne narzędzia i maszyny i obowiązek ten musi wypełnić, uzyskując w zamian za to prawo zaliczenia ich wartości na rachunek wpisowego oraz udziałów. W żadnym jednak wypadku nie ma prawa żądania ich wydania.Podobnie nieuzasadnione jest żądanie powoda zapłaty za używanie spornych nieruchomości w zasadzie użyczonych Spółdzielni i to za okres faktycznego udziału powoda w pracy produkcyjnej Spółdzielni i czerpania stąd korzyści.W tych warunkach, gdy zaskarżony wyrok mimo częściowo odmiennej motywacji w ostatecznym wyniku odpowiada prawu, należało rewizję jako nie uzasadnioną oddalić.