I CKN 446/98
Izba Cywilna2000-03-24
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie art. 378 § 1 kpc przez sąd drugiej instancji, polegające na nierozważeniu zarzutów apelacji dotyczących sposobu podziału prawa do lokalu, stanowi podstawę do uwzględnienia kasacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że naruszenie art. 378 § 1 kpc nie miało miejsca, ponieważ sąd drugiej instancji rozpoznał sprawę w granicach wniosków apelacji, a zarzuty kasacyjne dotyczące sposobu podziału prawa do lokalu nie zostały należycie uzasadnione. Kasacja nie wyjaśniła mechanizmu naruszenia przepisów prawa procesowego ani nie wykazała, że miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, ustalenia sądów niższych instancji dotyczące wysokości nakładów i podziału majątku pozostały miarodajne.Stan faktyczny
Sąd Rejonowy dokonał podziału majątku wspólnego małżonków M., przyznając wnioskodawcy prawo do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego i zasądzając spłatę na rzecz uczestniczki. Sąd Wojewódzki podwyższył wysokość spłaty, uwzględniając nakład uczestniczki na majątek wspólny, ale nie podzielił jej zarzutów dotyczących sposobu podziału prawa do lokalu. Uczestniczka wniosła kasację, zarzucając naruszenie przepisów prawa spółdzielczego i kodeksu postępowania cywilnego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił kasację uczestniczki postępowania i zasądził od niej na rzecz wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt I CKN 446/98 P O S T A N O W I E N I E Dnia 24 marca 2000 r. Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie następującym: Przewodniczący: SSN - L. Walentynowicz (spraw.) Sędziowie: SN - T. Domińczyk SN - I. Koper Protokolant: B. Rogalska po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2000 r. na rozprawie sprawy z wniosku J. M. z udziałem X. M. o podział majątku wspólnego na skutek kasacji uczestniczki postępowania od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w O. z dnia 4 grudnia 1997 r., sygn. akt I Ca […] p o s t a n a w i a : oddalić kasację i zasądzić od uczestniczki postępowania na rzecz wnioskodawcy kwotę 1000 zł (jeden tysiąc złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 U Z A S A D N I E N I E Postanowieniem z dnia 5 czerwca 1997 r. Sąd Rejonowy w O. dokonał podziału majątku wspólnego wnioskodawcy J. M. i uczestniczki postępowania X. M. w odniesieniu do spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu spółdzielczego położonego w O. przy ul. W. […]. Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do lokalu, natomiast uczestniczce – spłatę w wysokości 6.782,91 zł. Nakazał też X. M. wydanie lokalu byłemu mężowi. Z ustaleń sądowych wynikało, że J. i X. M. pozostawali w związku małżeńskim od 19 kwietnia 1980 r. do 27 stycznia 1997 r., przy czym w wyroku rozwodowym miejsce pobytu dwojga ich małoletnich dzieci ustalono u ojca. Uczestniczka jeszcze przed zawarciem małżeństwa była kandydatem Spółdzielni Mieszkaniowej „[…]” w O. i w tym czasie zgromadziła część wkładu na mieszkanie typu M-2 w rozmiarze 25.000 st. zł (2,5 PLN). W dniu 15 lutego 1989 r. małżonkowie M. uzyskali przydział lokatorskiego mieszkania spółdzielczego typu M-4 o powierzchni 59,5 m2. Na poczet wkładu zaliczono środki pieniężne zgromadzone na książeczce mieszkaniowej wraz z premią gwarancyjną i odsetkami (351.111 st. zł), a także pomoc finansową zakładu pracy wnioskodawcy na uzupełnienie wkładu (359.779 st. zł) oraz na podniesienie standardu mieszkania (1.300.200 st. zł). W 1991 r. M. spłacili przedterminowo kredyt lokatorski w rozmiarze 7.209.480 st. zł. W chwili podziału wartość zwaloryzowanego wkładu wynosiła 13.565,82 PLN. Sąd przyznał wnioskodawcy prawo do lokalu dlatego, że pod jego pieczą pozostają dzieci. Zasądzona na rzecz uczestniczki spłata stanowiła połowę wartości wkładu.
3 W następstwie apelacji uczestniczki Sąd Wojewódzki w O. podwyższył spłatę do wysokości 7.122,05 zł, ponieważ Sąd Rejonowy nie uwzględnił nakładu X. M. na majątek wspólny. Nakład ten w chwili przydziału lokalu wyraził się – w ocenie Sądu II instancji – sumą 354.221 st. zł i stanowił 5 % wartości majątku podlegającego podziałowi (339,14 PLN). Wysokość spłaty uległa więc podwyższeniu (6.782,91 zł + 339,14 zł = 7.122,05 zł). Sąd odwoławczy nie podzielił natomiast zarzutów uczestniczki dotyczących sposobu podziału prawa do lokalu, tym bardziej że wnioskodawca z dziećmi – po przejściowej wyprowadzce – powrócił do wspólnego mieszkania. W kasacji uczestniczka postępowania wniosła o uchylenie postanowienia odwoławczego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca powołała się na naruszenie art. 218 § 4 prawa spółdzielczego przez niewłaściwe rozliczenie jej nakładów na majątek wspólny oraz na naruszenie art. 378 § 1 kpc przez nierozważenie jej zarzutów w odniesieniu do sposobu podziału prawa do lokalu. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Rozpoznanie kasacji następuje w granicach powołanych podstaw (art. 3933 kpc). Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał (zob. m.in. orzeczenia z dnia 11 marca 1997 r., III CKN 13/97 – OSNC 1997, z. 8, poz. 114 oraz z dnia 23 stycznia 1998 r., I CKN 431/97 – OSNC 1998, z. 7-8, poz. 130), że przytoczenie podstaw kasacyjnych wymaga konkretyzacji przez podanie konkretnych przepisów, które w ocenie skarżącego zostały naruszone oraz przez wyjaśnienie mechanizmu tego naruszenia. Powołując się na drugą podstawę kasacyjną (art. 3931 pkt 2 kpc) kasator obowiązany jest ponadto wykazać, że naruszenie przepisów postępowania miało istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszej kolejności należy rozważyć przedstawiony zarzut procesowy, dotyczący naruszenia art. 378 § 1 kpc. Przepis ten stanowi, że sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach wniosków apelacji. Przyjmuje się, że wnioski apelacyjne dotyczą dwóch kwestii: zakresu zaskarżenia oraz
4 proponowanej treści orzeczenia sądu odwoławczego. Z zastrzeżeniem sytuacji przewidzianej w art. 378 § 2 kpc, zakresem zaskarżenia sąd II instancji jest związany. Nie jest natomiast związany sugestiami strony skarżącej co do treści orzeczenia odwoławczego. W kasacji nie wyjaśniono, na czym miało polegać sugerowane naruszenie art. 378 § 1 kpc. Wydaje się, że przepis ten został po prostu niewłaściwie odczytany przez skarżącą. Sąd Wojewódzki w O. z pewnością nie naruszył tego przepisu, a wskazania innych naruszeń procesowych kasacja nie zawiera. Bezskuteczność zarzutu zgłoszonego w ramach drugiej podstawy kasacyjnej powoduje, że miarodajne są ustalenia sądowe dokonane w dotychczasowym postępowaniu, a więc także w odniesieniu do wysokości nakładów poniesionych przez X. M. na majątek wspólny (art. 45 § 1 kro). W świetle tych ustaleń nie doszło do sugerowanego naruszenia prawa materialnego. Wskazany w kasacji art. 218 § 4 prawa spółdzielczego określa wartość wkładu mieszkaniowego zwracanego przez spółdzielnię mieszkaniową osobie uprawnionej, co w sprawach o podział majątku dorobkowego jest pomocne przy określeniu wartości dzielonego prawa do lokalu spółdzielczego. Tymczasem wartość dzielonego prawa w rozpoznawanej sprawie była i jest bezsporna (13.565,82 zł). Kasacja jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. Skoro więc zarzuty kasacyjne okazały się bezzasadne, należało ją oddalić (art. 39312 kpc w związku z art. 13 § 2 kpc) i orzec o kosztach postępowania (art. 520 § 2 kpc). aw jb.
Powiązane orzeczenia
- I CSK 158/07 2007-06-05Czy Sąd drugiej instancji prawidłowo ustalił wysokość nakładów uczestnika postępowania z majątku odrębnego na majątek wspólny przy podziale majątku dorobkowego, uwzględniając przekształcenie spółdzielczego prawa do lokal…
- V CSK 478/14 2015-03-11Czy skarga kasacyjna w sprawie o podział majątku wspólnego, oparta na zarzucie naruszenia art. 378 k.p.c. przez sąd drugiej instancji, może zostać przyjęta do rozpoznania z uwagi na oczywistą zasadność?
- IV CSK 86/16 2016-08-30Czy w sprawie o podział majątku wspólnego sąd może wydać orzeczenie o charakterze negatywnym, stwierdzające, że sporny składnik majątku stron nie wchodzi w skład majątku wspólnego?
- II CSK 772/18 2019-10-10Czy w sprawie o podział majątku wspólnego dopuszczalne jest wydanie postanowienia wstępnego dotyczącego ustalenia składu majątku, a jeśli tak, to czy naruszenie przepisów o postanowieniach wstępnych może stanowić podstaw…
- IV CSK 670/18 2019-09-05Czy skarga kasacyjna w sprawie o podział majątku wspólnego, oparta na zarzucie naruszenia zasady kontradyktoryjności i oczywiście błędnego zastosowania przepisów prawa materialnego lub procesowego, może zostać przyjęta d…
Powołane przepisy
art. 218 § 4art. 378 § 1 kpcart. 3933 kpcart. 3931 pkt 2 kpcart. 378 § 1 kpc.art. 378 § 2 kpcart. 45 § 1 kroart. 39312 kpcart. 13 § 2 kpcart. 520 § 2 kpc§ 4§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy