I CR 129/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN C. Bieske (spraw.).Sędziowie SN: B. Bladowski, A. Wypiórkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 1987 r. sprawy z powództwa H. O. przeciwko Nauczycielskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. o przyjęcie w poczet członków na skutek rewizji pozwanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 2 marca 1987 r., sygn. akt (...):zaskarżony wyrok w ten sposób zmienia w punkcie pierwszym, że powództwo oddala i w punkcie drugim, że zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.000 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego zasądza na rzecz pozwanej od powoda kwotę 4.750 zł.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 2 marca 1987 r. Sąd Wojewódzki w Warszawie nakazał pozwanej Nauczycielskiej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej w W. przyjęcie w poczet członków powoda H. O. i przydzielenie mu mieszkania w kolejności przysługującej matce A. J. i orzekł o kosztach procesu. Sąd ten za podstawę faktyczną rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.Powód, urodzony w 1956 r., w 1966 r. zamieszkał razem z matką i z bratem w lokalu kwaterunkowym o powierzchni 32,19 m2 przy ul. K. w W., przydzielonym matce powoda A. obecnie J. W okresie uczęszczania do szkoły podstawowej, co drugi rok szkolny na zmianę z bratem, powód przebywał u dziadka w S. ze względu na ciężką sytuację życiową matki. Po ukończeniu szkoły podstawowej w 1971 r., powód podjął naukę w technikum w S. Naukę tę przerwał w 1974 r., kiedy to wyjechał do NRD, gdzie pracował zarobkowo. W 1977 r. powód powrócił do kraju i od tej pory nieprzerwanie przebywa w W., zamieszkując w lokalu przy ul. K. wraz z żoną i z dziećmi, będąc tam zameldowany. Zarówno w okresie pobytu u dziadka w S., jak i w NRD, powód był nieprzerwanie zameldowany w lokalu przy ul. K., lokal ten uważał za swoje miejsce zamieszkania, tam miał wszystkie swoje rzeczy i tam spędzał czas wolny od nauki.Matka powoda A. J. wyjechała w 1976 r. do Kanady, posiadając paszport ważny do 1979 r. W Kanadzie, wyszła za mąż po raz kolejny i pozostała tam na stałe. W październiku 1980 r. karta zameldowania A. O. (obecnie J.) została przeniesiona do kartoteki przejściowej w związku z jej pobytem w Kanadzie. Matka powoda była członkiem pozwanej spółdzielni i oczekiwała na przydział lokalu.Powód podjął w 1984 r. starania o przyjęcie go w poczet członków pozwanej w miejsce swej matki. Pozwana odmówiła przyjęcia powoda w poczet członków początkowo z uzasadnieniem braku po stronie powoda wymogu wspólnego zamieszkiwania z matką, a następnie z powodu dalszego trwania członkostwa matki powoda.W dniu 20 lutego 1986 r. Rada Nadzorcza podjęła uchwałę wykreślającą matkę powoda A. J. z rejestru członków pozwanej.Zdaniem Sądu I instancji powód zamieszkiwał z matką w lokalu przy ul. K. nieprzerwanie od 1966 r. do czasu ustania jej członkostwa w pozwanej spółdzielni, albowiem przejściowe pobyty powoda u dziadka z uwagi na ciężką sytuację życiową jego matki i w NRD w związku z pracą nie mogą być uznane za rezygnację z zamieszkiwania przy ul. K. Przez cały ten okres zamiarem stałego pobytu powoda był zawsze lokal mieszkalny przy ul. K., w którym był nieprzerwanie zameldowany i w którym znajdowało się jego centrum życiowe, gdyż miał w nim wszystkie swoje rzeczy i spędzał czas wolny.Zdaniem tegoż Sądu matkę powoda należy traktować zamieszkałą w lokalu przy ul. K., również po wyjeździe do Kanady i to do 1979 r., tj. do czasu ustania ważności paszportu i już z tą datą winna być ona skreślona z rejestru członków pozwanej i w konsekwencji winno ustać jej członkostwo.Skoro do momentu zaistnienia przesłanek do ustania członkostwa matki powoda A. J. pozwanej Spółdzielni winna być ona uznawana za zamieszkującą w lokalu przy ul. K., a więc razem z powodem, to opieszałość pozwanej w wykreśleniu A. J. z rejestr swych członków w dacie istnienia podstaw do skreślenia w 1979 r. i opieszałość w przyjęciu powoda w poczet członków pozwanej w tymże 1979 r. nie może szkodzić uprawnieniom powoda do przyjęcia go w poczet członków pozwanej.Wyrok ten zaskarżyła rewizją pozwana Spółdzielnia i powołując podstawy zaskarżenia wymienione w art. 368 pkt 1 k.p.c. wniosła o "uchylenie zaskarżonego wyroku" i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów.Powód wniósł o oddalenie rewizji pozwanej i zasądzenie kosztów.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Według ustaleń Sądu I instancji paszport byłego członka pozwanej matki powoda A. J. utracił ważność w 1979 r., A. J. pozostaje więc obecnie poza granicami kraju bez ważnego zezwolenia władz Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Według art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o paszportach (tekst jedn.: Dz. U. z 1967 r. Nr 7, poz. 81 ze zm.) obywatel polski przebywający za granicą może wrócić do kraju jedynie na podstawie dokumentu, którym jest paszport. Dokumentem takim nie jest paszport, który utracił ważność. Rezygnując zatem z dokumentu upoważniającego do powrotu do kraju, A. J. zrezygnowała z powrotu do kraju, wyjechała więc na stałe za granicę. O tym, że A. J. wyjechała na stałe za granicę świadczy również ustalenie Sądu I instancji, że wyszła ona w Kanadzie za mąż i pozostała tam na stałe.W powyższej sytuacji domniemanie faktyczne z art. 231 k.p.c. przemawia za uznaniem, iż A. J. zaspokoiła swe potrzeby mieszkaniowe poza granicami kraju, a więc i poza pozwaną spółdzielnią.Skoro matka powoda A. J. ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe poza pozwaną spółdzielnią, nie istnieje według § 6 statutu tej spółdzielni podstawa do przydzielenia jej lokalu mieszkalnego w spółdzielni. Wynika to również w sposób wyraźny z § 20 ust. 1 uchwały Nr 3 Rady CZSBM z dnia 3 marca 1983 r., według którego nie powinien uzyskać przydziału mieszkania członek, który zaspokoił swoje potrzeby mieszkaniowe poza spółdzielnią.Skoro A. J. utraciła uprawnienie do przydziału lokalu mieszkalnego w pozwanej spółdzielni, powodowi, który wywodzi swoje prawa od byłego członka pozwanej A. J. nie może przysługiwać więcej praw niż A. J., a zatem po ustaniu jej członkostwa powodowi nie przysługuje przewidziane w art. 221 § 2 prawa spółdzielczego roszczenie o przyjęcie na członka pozwanej spółdzielni i przydzielenie lokalu mieszkalnego w kolejności przysługującej A. J. (por. uchwała SN III CZP 81/86 z dnia 10 grudnia 1986 r.).Zaskarżony wyrok, choć nie z przyczyn przytoczonych w rewizji wobec naruszenia jedynie art. 221 § 2 prawa spółdzielczego i § 6 ust. 1 statutu pozwanej ulega zmianie na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w ten sposób, że powództwo podlega oddaleniu.O kosztach za pierwszą i za drugą instancję orzeczono na podstawie art. 98 k.p.c. oraz § 17 pkt 1 i § 20 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 10 października 1985 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie w postępowaniu przed organami wymiaru sprawiedliwości (Dz. U. Nr 51, poz. 266).