I CR 138/61
WyrokIzba Cywilna1962-01-23
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy pracownik ponosi odpowiedzialność za niedobór w powierzonym mieniu, jeśli nie można wykluczyć, że pracodawca przyczynił się do powstania szkody?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że w sytuacji, gdy nie można wykluczyć, że pracownik przywłaszczył sobie powierzone mienie, zmniejszenie odszkodowania z mocy art. 158 § 1 k.z. z racji stanu majątkowego osoby, która wyrządziła szkodę, nie jest dopuszczalne. Rozłożenie należności na raty zależy od zgody wierzyciela. Sąd uchylił wyrok w części dotyczącej zarzutu potrącenia kosztów remontu kiosku, wskazując na potrzebę wyjaśnienia ewentualnej odmiennej umowy stron w tym zakresie.Stan faktyczny
Powództwo dotyczyło odszkodowania za niedobór w bufecie prowadzonym przez pozwanego. Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego odszkodowanie, uwzględniając potrącenie wynagrodzenia i wartości zepsutego piwa. Pozwany w rewizji zarzucił m.in. brak czynnej legitymacji procesowej powoda oraz nieprawidłowe ustalenie wysokości niedoboru. Sąd Najwyższy uchylił wyrok w części dotyczącej zarzutu potrącenia kosztów remontu kiosku, wskazując na potrzebę ponownego rozpoznania tej kwestii.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanego kwotę 2.000 zł i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W pozostałej części rewizję oddalił.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa GS "Samopomoc Chłopska" w T. przeciwko A. S. i innym o 15.764,18 zł na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dn. 29 kwietnia 1960 r., zaskarżony wyrok w części zasądzającej od pozwanego kwotę 2.000 zł uchylił i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 29 kwietnia 1960 r. Sąd Wojewódzki w Lublinie zasądził od A. S. na rzecz Powiatowego Związku Gminnych Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w T. - po potrąceniu należnego pozwanemu za ostatni miesiąc pracy wynagrodzenia w kwocie 900 zł oraz wartości zepsutego piwa w kwocie 739,20 zł - sumę 10.370 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną dopuszczeniem przez pozwanego do powstania w prowadzonym przez niego bufecie niedoboru w czasie od 14 maja do 2 października 1957 r. Wyrok ten zaskarżył pozwany.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zarzut pozwanego, podniesiony zresztą po raz pierwszy w rewizji, iż powodowemu Związkowi nie przysługuje czynna legitymacja w procesie niniejszym, bowiem pozwany był pracownikiem Gminnej Spółdzielni w R., jest nieuzasadniony, jak to bowiem wynika z umowy o pracę (k. 4), pracodawcą pozwanego był powodowy Związek.Nie jest także uzasadniony zarzut skarżącego, że należało w drodze dowodu z biegłego zbadać, czy otrzymał on kiedykolwiek jednorazowo 100 kg słoniny, bowiem biegły tę okoliczność badał i wyraźnie stwierdził (k. 115), że pozwany pokwitował taką właśnie ilość słoniny. Dodać wypada, że o dacie badania księgowości przez biegłego był powiadomiony, lecz nie stawił się i nie zgłosił żadnych wyjaśnień.Nie może również pozwany powoływać się na brak kwalifikacji do prowadzenia bufetu, skoro sam się tej funkcji podjął; poza tym zaznaczyć należy, że z wyroku karnego wynika, iż pozwany był doskonale w pracy bufetu zorientowany, bowiem od dawna w tej branży pracował.Nie może wreszcie odnieść skutku twierdzenie pozwanego, iż jest on człowiekiem niezamożnym, w sytuacji bowiem gdy przyczyny niedoboru nie są dokładnie wykazane, a więc gdy tym samym nie można wykluczyć, że pracownik przywłaszczył sobie powierzone mienie, zmniejszenie odszkodowania z mocy art. 158 § 1 k.z. z racji stanu majątkowego osoby, która wyrządziła szkodę, nie jest dopuszczalne. Rozłożenie należności na raty zależy w tej sytuacji także od zgody wierzyciela.Zasadnie natomiast skarżący zarzuca, że nie wyjaśniony został postawiony przez niego zarzut potrącenia kosztów remontu kiosku, w którym prowadził on bufet. Trafnie wprawdzie Sąd Wojewódzki stwierdza, że koszty te obciążały pozwanego jako właściciela kiosku, ale oczywiście to nie wyklucza odmiennej umowy stron, na co właśnie pozwany się powołuje. Sąd Wojewódzki zaznaczył w tej kwestii, że żaden świadek tego nie potwierdził, ale stwierdzenie to jest sprzeczne z materiałem zebranym w sprawie, w szczególności Sąd Wojewódzki pominął zeznania zawarte na k. 158 i 169 i nie dokonał ich oceny.Z tej przyczyny oraz wobec tego, że pozwany nakłady swe szacował na 2.000 zł (co oczywiście wymagałoby udowodnienia, gdyby zarzut jego co do zasady okazał się słuszny), zaskarżony wyrok należało co do takiej kwoty uchylić i sprawę w tym zakresie przekazać Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 384 k.p.c).W pozostałej części rewizję pozwanego należało z mocy art. 383 k.p.c. oddalić.
Powiązane orzeczenia
- III PRN 6/68 1968-09-04Czy pracownik, który przyjął wspólną odpowiedzialność za mienie, może uwolnić się od odpowiedzialności za niedobór, wykazując, że szkoda powstała wyłącznie z winy innego współodpowiedzialnego pracownika, który w czasie j…
- II CR 897/57 1958-10-30Czy pracownik ponosi odpowiedzialność deliktową wobec pracodawcy za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu obowiązków pracowniczych, jeśli nie doszło do zamachu na powierzone mienie, a pracodawca sam przyczynił się do powsta…
- I PR 117/65 1965-05-18Czy pracownik materialnie odpowiedzialny za niedobór w mieniu powierzonym, który nie został mu formalnie powierzony w drodze remanentu, może być zobowiązany do pełnego odszkodowania, zwłaszcza gdy sąd nie przeprowadził d…
- 2 CR 675/55 1957-04-23Czy pracodawca, który powierzył mienie społeczne pracownikowi o niższych kwalifikacjach, może przyczynić się do powstania niedoboru, co uzasadniałoby zmniejszenie odszkodowania na podstawie art. 158 § 2 k.z.?
- II CR 166/58 1959-03-12Czy pracownik odpowiada za szkodę na podstawie przepisów kodeksu zobowiązań o czynach niedozwolonych (art. 134 k.z.), jeśli niedobór powstał na skutek czynu, który z mocy tego przepisu pociągałby za sobą odpowiedzialność…
Powołane przepisy
art. 158 § 1art. 384 KPcart. 383 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026.