2 CR 675/55

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia. M. Piekarski. Sędziowie: Z. Masłowski, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni Samopomoc Chłopska w B. przeciwko Apolonii G. o 18.179,35 zł, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 7 kwietnia 1955 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Łodzi przekazał.Uzasadnienie faktyczneGminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska w B. żądała zasądzenia od Apolonii G. kwoty 18.179,35 zł z tytułu wyrównania manka towarowego, do powstania którego pozwana dopuściła, będąc odpowiedzialną sklepową w okresie od 14 lutego 1951 r. do 31 grudnia 1951 r.Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Zarzuciła, że winę za spowodowanie niedoboru ponosi zarząd spółdzielni ze względu na to, iż nie udzielał niedoświadczonej sklepowej potrzebnej pomocy oraz stworzył niewłaściwe warunki pracy, uniemożliwiające jej należyte wykonanie obowiązków. W szczególności dowody przesyłkowe nadchodziły z reguły po dostarczeniu towarów, pozwanej narzucono ekspedientkę, do której nie miała zaufania, a przewodniczący komitetu sklepowego - mimo protestów sklepowej - wchodził za ladę i dokonywał sprzedaży.Na podstawie opinii biegłego i zeznań świadków Sąd Wojewódzki uwzględnił powództwo, wyrażając pogląd, że wysunięte przez pozwaną zastrzeżenia co do wadliwości organizacji pracy nie miały wpływu na powstanie niedoboru.W skardze rewizyjnej pozwana wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzuca naruszenie prawa materialnego i sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z zebranym w sprawie materiałem.Zdaniem skarżącej zawarcie ze sklepową umowy dopiero 19 stycznia 1952 r., gdy manko dotyczy okresu sprzed tej daty, jeżeli nie wyłącza całkowicie odpowiedzialności, to przynajmniej uzasadnia zastosowanie przepisu art. 158 § 2 k.z., zwłaszcza że umowę podpisano dopiero po przeszkoleniu pracowniczki. Poza tym, podniesione w odpowiedzi na pozew, a potwierdzone w toku postępowania dowodowego okoliczności wskazują - zdaniem skarżącej - na to, że manko jest następstwem niewłaściwych warunków pracy. Wreszcie opinia biegłego, z braku części dowodów dotyczących obciążeń sklepu, nie może stanowić podstawy do wydania wyroku zasądzającego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powierzenie towarów stanowi przesłankę odpowiedzialności pracownika za wyliczenie się z tych towarów (art. 239 k.z.). Błędny jest jednak pogląd skarżącej, że powierzenie towarów musi nastąpić w szczególnej formie i że brak pisemnej umowy o pracę wyłącza powyższą odpowiedzialność. Powierzenie towarów może być dokonane przez czynności, z których wynika w sposób niewątpliwy, że pracownik przyjął pod swą pieczę określony towar. Zawarcie pisemnej umowy o pracę nie stanowi przesłanki ważności powierzenia. Także przed podpisaniem umowy o pracę pozwana była pracowniczką spółdzielni, albowiem umowa o pracę nie wymaga formy pisemnej do swej ważności, a pozwana przez przystąpienie do pracy i pobieranie uposażenia dała wyraz zawarciu i wykonywaniu umowy. Nie można jednak odmówić trafności pozostałym zarzutom rewizji.Płynący z art. 77 Konstytucji obowiązek pieczy nad mieniem społecznym obciąża obie strony i dlatego pracodawca obowiązany jest sprawdzić kwalifikacje zawodowe i moralne angażowanego pracownika, któremu powierza mienie społeczne. Jeżeli warunki miejscowe zmuszają do zatrudnienia osoby o niższych kwalifikacjach, pracodawca powinien otoczyć ją opieką i udzielać jej pomocy.Przez zaniedbanie tego obowiązku, stosownie do okoliczności konkretnego wypadku, pracodawca może się przyczynić do powstania niedoboru, co uzasadniałoby odpowiednie zmniejszenia odszkodowania z mocy art. 158 § 2 k.z.Nierozważenie, czy powódka przez zatrudnienie niewykwalifikowanej pozwanej i nieotoczenie jej należytą troską przyczyniła się do powstania niedoboru, stanowi istotne uchybienie. Słusznie podnosi również skarżąca swe zastrzeżenia co do znaczenia, jakie Sąd Wojewódzki przypisał opinii biegłego. Opinia biegłego - jak każdy dowód - nie wiąże sądu i podlega jego ocenie. Stąd nie może wystarczyć ogólna konkluzja biegłego, jeśli nie znajduje ona oparcia w faktach pozwalających na sprawdzenie trafności opinii. W niniejszej sprawie opinia nie przytacza takich faktów i zawiera wyraźną sprzeczność pomiędzy poszczególnymi przesłankami a końcowym wnioskiem. Biegły bowiem przyjmuje istnienie manka w ściśle określonej wysokości, lecz na początku opinii podkreśla, że wobec nieprzedstawienia przez księgowość pełnego materiału dowodowego nie był w stanie sprawdzić prawidłowości wyliczeń. Nadto w ustnym wyjaśnieniu biegły podał, że zarówno po stronie uznań, jak i obciążeń sklepowej istnieją sumy trudne do ścisłego określenia z braku dokumentów. Wymaga nadto wyjaśnienia w opinii biegłego zwrot, że wyliczenia jego "prawie" pokrywają się z sumą podaną w pozwie, i wytłumaczenie, dlaczego miałoby to prowadzić do wniosku o słuszności żądań.Te wątpliwości muszą być wyjaśnione, by na podstawie opinii biegłego znajdującej oparcie w dowodach można było sprawdzić prawidłowość określenia podstaw i wysokości niedoboru. Nie może ujść uwagi Sądu orzekającego, że ciężar dowodu co do powstania manka, jak i ścisłego określenia jego wysokości spoczywa na powodzie, który może domagać się odszkodowania w granicach ustalonej szkody.Z powyższych względów z mocy art. 384 k.p.c. należało uchylić zaskarżony wyrok.