I CR 189/59

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 26 lutego 1960 r. sprawy z powództwa Marii B. przeciwko Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "P." w W. o 2 400 zł na skutek rewizji pozwanej od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 3 grudnia 1958 r., sygn. akt II C 2159/57 1) zmieniając zaskarżony wyrok w części zakazującej stronie pozwanej dokonanie ogłoszenia w "Życiu Warszawy" o wskazanej treści (punkt 2 sentencji) - tę część wyroku uchyla; 2) wyrażając zgodę na cofnięcie rewizji w części dotyczącej zasądzenia odszkodowania (punkt 1 sentencji zaskarżonego wyroku) - postępowanie rewizyjne w tej części umarza; 3) koszty postępowania rewizyjnego między stronami znosi. Uzasadnienie faktyczneW pozwie z dnia 8 czerwca 1955 r. Maria B. domaga się zasądzenia od Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "P." w W. kwoty 2 400 zł z odsetkami zwłoki tytułem odszkodowania za naruszenie jej praw autorskich od czterech winiet i czterech przerywników użytych w książce pod tytułem "Nowe życie dolnośląskiej wsi" oraz nakazanie pozwanej spółdzielni zamieszczenia na jej koszt w "Życiu Warszawy" ogłoszenia informującego, że te ozdobniki zostały zaprojektowane przez artystę grafika Marię B. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na to, że wydawcą broszury było Ministerstwo Rolnictwa, względnie Wojewódzki Zarząd Rolnictwa Prezydium WRN w W., na którego zlecenie był wykonany druk. Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 23 kwietnia 1956 r. powództwo w całości uwzględnił, lecz Sąd Najwyższy na skutek rewizji pozwanej spółdzielni orzeczeniem z dnia 8 czerwca 1957 r. sygn. I CR 802/56 wyrok ten uchylił i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania, wyjaśniając m.in., że skoro strona pozwana jako producent broszury wskazała, kto jest właściwym jej wydawcą, nie ponosi odpowiedzialności na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o Prawie autorskim, natomiast odpowiedzialność tę za wyrządzenie szkody powódce mogłaby ponosić na podstawie ogólnych zasad wskazanych w art. 134 i nast. kz. Po ponownym rozpoznaniu sprawy i uzupełnieniu materiału dowodowego zgodnie ze wskazaniami udzielonymi przez Sąd Najwyższy, Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 3 grudnia 1958 r.: 1) zasądził od Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "P." na rzecz Marii B. kwotę 2 400 zł z 8% od dnia 8 czerwca 1955 r. oraz kwotę 532 zł kosztów procesu, oraz 2) nakazał pozwanej Spółdzielni dokonanie na jej koszt ogłoszenia w "Życiu Warszawy" treści następującej: "Niniejszym podajemy do wiadomości, że winiety i przerywniki o tematyce ludowej zamieszczone w broszurze pt. "Nowe Życie Dolnośląskiej Wsi", wydanej w 1954 r. we Wrocławiu przez RSW "P." zostały zaprojektowane przez artystę grafika Marię B." Sąd Wojewódzki ustalił, że istotnie ozdobniki, o jakich mowa, zostały w swoim czasie zaprojektowane przez powódkę na zamówienie Państwowego Wydawnictwa Rolniczego i Leśnego do książki "Poradnik Gospodyni Wiejskiej", za co powódka otrzymała wynagrodzenie po 300 zł. Ozdobniki te po wydaniu wskazanej książki pozostały bez należytego nadzoru w zakładach graficznych pozwanej spółdzielni w W., gdzie zostały użyte przy produkcji broszury "Nowe Życie Dolnośląskiej Wsi". Uznając, że samowolne użycie zaprojektowanych przez powódkę ozdobników wyrządziło jej szkodę, której wysokość odpowiada honorarium otrzymanemu przez powódkę, na podstawie art. 134 i 158 kz Sąd Wojewódzki powództwo uwzględnił. W rewizji od tego wyroku strona pozwana wnosi o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bądź o jego zmianę i oddalenie powództwa, zarzucając popełnienie uchybień procesowych, które mogły wpłynąć na wynik sprawy, oraz naruszenie art. 134 kz przez pominięcie, iż zaprojektowane przez powódkę przerywniki nie zostały wycofane z drukarni na skutek zaniedbania Państwowego Wydawnictwa Rolniczego i Leśnego, przez nieuzasadnione określenie wysokości zasądzonego roszczenia oraz przez bezpodstawne nałożenie obowiązku dokonania ogłoszenia. Na rozprawie przed Sądem Najwyższym strony, nawiązując do przeprowadzonych pertraktacji ugodowych, oświadczyły co następuje: pełnomocnik pozwanej cofnął rewizję w części dotyczącej zasądzenia odszkodowania w sumie 2 400 zł, a pełnomocnik powódki uznał rewizję w części dotyczącej nakazania umieszczenia ogłoszenia w "Życiu Warszawy", rezygnując z tego żądania pozwu. Uzasadnienie prawneW tym stanie sprawy Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zasądzenie odszkodowania pieniężnego na rzecz powódki za szkodę wyrządzoną przez zakłady graficzne pozwanej Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "P." uzasadnione zostało przesłankami faktycznymi, usprawiedliwiającymi odpowiedzialność tej Spółdzielni, na podstawie art. 134. kz zgodnie z wytycznymi udzielonymi w niniejszej sprawie przez Sąd Najwyższy. O ile zaś chodzi o określenie wysokości tego odszkodowania, nastąpiło ono wprawdzie w kwocie maksymalnej, lecz nie przekraczającej granic wynagrodzeń za tego rodzaju jak ozdobniki dzieła grafiki książkowej, przewidzianych w zarządzeniu Nr 21 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 28 lutego 1951 r. w sprawie zawierania umów i określania wynagrodzeń za prace artystyczne z zakresu plastyki (ze zmianami wynikającymi z zarządzenia Nr 145 Ministra Kultury i Sztuki z dnia 10 listopada 1953 r.). Dlatego też należy uznać, że cofnięcie przez stronę pozwaną rewizji w tym zakresie nie jest sprzeczne ani z interesem Państwa Ludowego, ani interesem samej Spółdzielni Wydawniczej "P." (art. 390 w związku z art. 209 § 3 i 361 kpc). O ile chodzi o drugą część zaskarżonego wyroku, rewizję strony pozwanej należy uznać za uzasadnioną, ponieważ brak było podstawy prawnej do nakazywania RSW "P." zamieszczenia w "Życiu Warszawy" notatki informacyjnej, skoro Sąd Wojewódzki zgodnie z art. 385kpc uznał, że odpowiedzialność strony pozwanej kształtuje się nie w płaszczyźnie prawa autorskiego. Podstawą zaś nałożenia podobnego obowiązku w wypadku naruszenia autorskich praw osobistych mógłby być jedynie art. 53 § 1 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o Prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234). Strona powodowa zresztą uznała trafność tego zarzutu, rezygnując z żądania pozwu w tym przedmiocie. na mocy przeto art. 383 kpc należało tę część zaskarżonego wyroku zmienić przez uchylenie punktu 2 jego sentencji. Z tych przeto względów i na mocy art. 101 kpc należało orzec, jak w sentencji.