I CR 219/64

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Prokuratora Wojewódzkiego w Poznaniu o ubezwłasnowolnienie Marty P. na skutek rewizji przeciwniczki wniosku od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 19 marca 1964 r., rewizję tą oddalił.Uzasadnienie faktyczneDomagając się całkowitego ubezwłasnowolnienia Marty P. z powodu choroby psychicznej, Prokurator Wojewódzki w Poznaniu w uzasadnieniu tego wniosku podał, że ubezwłasnowolnienie leży zarówno w interesie społecznym, jako też w interesie Marty P., bowiem przed Sądem Wojewódzkim w Poznaniu, jako przed sądem rewizyjnym, toczy się obecnie przeciwko Marcie P. proces cywilny o eksmisję i zapłatę zaległego czynszu, w którym to procesie nie jest ona w stanie z powodu choroby psychicznej należycie bronić swoich interesów.Sąd Wojewódzki orzekł całkowite ubezwłasnowolnienie Marty P., ustaliwszy na podstawie opinii biegłego lekarza psychiatry i po wysłuchaniu przeciwniczki wniosku, że jest ona dotknięta głębokim defektem psychicznym po przebytej schizofrenii i wskutek tego nie jest zdolna do kierowania swoim postępowaniem.Postanowienie to zaskarżył kurator Marty P. rewizją, w której wniósł o jego uchylenie lub zmianę przez orzeczenie ubezwłasnowolnienia częściowego, zarzucając Sądowi Wojewódzkiemu nierozważenie okoliczności, że zachowanie się Marty P., jej wypowiedzi na rozprawie, fakt samodzielnego przybycia na rozprawę i odnalezienie właściwej sali sądowej wskazuje, iż nie jest ona całkowicie niezdolna do kierowania swoim postępowaniem i kwalifikuje się jedynie do częściowego ubezwłasnowolnienia.Ponadto skarżący podnosi zarzut pozbawienia Marty P. możności obrony swych praw przez odmowę ustanowienia dla niej adwokata z urzędu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przewidziana w art. 9 § 1 p.o.p.c. niemożność kierowania swoim postępowaniem stanowiąca przesłankę ubezwłasnowolnienia, polega nie na niemożności wykonywania czynności fizycznych, lecz na spowodowanej chorobą psychiczną (lub niedorozwojem psychicznym) niezdolności do świadomego i celowego dokonywania czynności prawnych oraz wszelkich innych działań prawnych. Podniesiona przeto w rewizji okoliczność, że Marta P. mogła sama bez pomocy przyjść do Sądu i trafić na salę rozpraw jest pozbawiona znaczenia dla oceny, czy może ona kierować swym postępowaniem w rozumieniu art. 9 § 1 p.o.p.c.Również nie może mieć wpływu na powyższą ocenę treść i sposób wypowiedzi Marty P. składanych na rozprawie.Chorobie psychicznej, nawet w stanie ciężkim, nie zawsze towarzyszy obłęd wyłączający całkowicie świadomość osoby chorej oraz możność jakiegokolwiek kontaktu z otoczeniem. Pewna orientacja więc zarówno w czasie i przestrzeni, jak i w zjawiskach zewnętrznych sama przez się jeszcze nie wyłącza istnienia choroby psychicznej w stanie powodującym niemożność kierowania przez chorego swym postępowaniem w rozumieniu art. 9 § 1 p.o.p.c.Wbrew jednak twierdzeniu skarżącego zarówno z protokołu rozprawy w Sądzie I instancji, jak i z protokołu badania Marty P. przez biegłego lekarza wynika w sposób ewidentny, że wypowiedzi jej zdradzają stan chorobowy, i opinia biegłego oraz jej uzasadnienie, stwierdzające zmiany psychiczne w postaci głębokiego defektu psychicznego po przebytej schizofrenii oraz spowodowaną tym niezdolność badanej do kierowania swym postępowaniem, nie budzi zastrzeżeń.W świetle powyższych ustaleń trafne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że stan psychiczny Marty P. kwalifikuje ją do całkowitego ubezwłasnowolnienia.Chybiony jest również zarzut rewizji pozbawienia przeciwniczki wniosku możności obrony swych praw.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 6.XI.1963 r. ustanowił, w trybie art. 5 postępowania o ubezwłasnowolnienie, dla strzeżenia praw Marty P. w toku postępowania - kuratora, który, jak wynika z akt sprawy, pełnił należycie i sumiennie swoje obowiązki. W tych warunkach przeciwniczka wniosku miała dostatecznie zagwarantowaną obronę swych praw w niniejszym postępowaniu i odmowa ustanowienia adwokata z urzędu nie miała wpływu na ograniczenie możności tej obrony.Należy zauważyć, że w niniejszym postępowaniu, które zostało wszczęte i toczyło się wyłącznie w interesie Marty P., ustanowienie adwokata z urzędu ze względu na charakter sprawy i udział w sprawie kuratora nie było potrzebne.Z tych przyczyn, skoro zarzuty rewizyjne okazały się nieuzasadnione, należało rewizję z mocy art. 383 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n. oddalić.