I CR 309/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku T.S. o ubezwłasnowolnienie P.S. na skutek rewizji J.S. od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 18 marca 1963 r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki orzekł całkowite ubezwłasnowolnienie męża wnioskodawczyni, P.S., podając następujące podstawy faktyczne i prawne swego rozstrzygnięcia:P.S. ur. w 1930 r. od dłuższego czasu cierpi na chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej. W okresie od 1959 r. trzykrotnie przebywał w szpitalu dla psychicznie chorych, lecz choroba nie cofa się, ale daje tylko nieduże i krótkotrwałe poprawy. Objawy choroby, obok omamowych doznań i lęków, cechują się głównie urojeniami prześladowczymi, których wynikiem jest spaczony stosunek chorego do rzeczywistości, otoczenia i osób sobie bliskich, a w szczególności do żony. U chorego zachodzi brak krytycznego wglądu w swój stan i zainteresowania losem dzieci.Rodzaj choroby i jej objawy powodują, że P.S. nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. W tych warunkach - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - zachodzą przesłanki do całkowitego ubezwłasnowolnienia na podstawie art. 9 p.o.p.c.W skardze rewizyjnej kurator P.S. domaga się uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 9 p.o.p.c. oraz art. 242 k.p.c. Zdaniem skarżącego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do wyciągnięcia wniosku, że P.S. jest umysłowo chory oraz, że nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. W celu wyświetlenia tych okoliczności winien był Sąd Wojewódzki dopuścić dowód z opinii biegłych lekarzy-psychiatrów, a zwłaszcza lekarzy, u których chory się leczył.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Do orzeczenia ubezwłasnowolnienia całkowitego nie wystarczy ustalenie, że osoba, której wniosek dotyczy jest psychicznie chora, konieczne jest bowiem dalsze prawidłowe ustalenie, że osoba ta nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem.Wbrew zapatrywaniu rewizji, ustalenia Sądu Wojewódzkiego, iż P.S. cierpi na chorobę psychiczną, schizofremię paranoidalną, są prawidłowe. Ustalenia te znajdują oparcie nie tylko w opinii biegłych-psychiatrów, ale we wszystkich diagnozach stawianych przy każdorazowym pobycie chorego w zakładach psychiatrycznych.Nie oznacza to jednak, że P.S. z tego powodu powinien być ubezwłasnowolniony. Ubezwłasnowolnienie nie może bowiem nastąpić, jeśli nie zachodzi druga przesłanka wynikająca z art. 9 § 1 p.o.p.c., tzn. niemożności kierowania swoim postępowaniem. Materiał dowodowy zebrany w sprawie, a ponadto zachowanie się P.S. na rozprawie rewizyjnej i przedstawione przez niego zaświadczenie lekarskie w związku z ostatnim pobytem w zakładzie dla psychicznie chorych, nasuwają wątpliwości co do prawidłowości ustaleń Sądu Wojewódzkiego w tym zakresie.Leczenie largactilem, któremu chory się poddaje, wskazuje na możliwości dłuższych okresów remisji, a nawet pozwala przypuszczać, że choroba może nie przybrać ostrej postaci. Samo zaś prawdopodobieństwo, że chory może ponownie zapaść na zdrowiu psychicznym, nie uzasadnia ubezwłasnowolnienia.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zajdzie konieczność poczynienia dodatkowych ustaleń przy pomocy specjalistów, ewentualnie z Akademii Medycznej lub Instytutu Specjalistycznego, czy P.S. mimo choroby jest w stanie kierować swoim postępowaniem.Wobec okoliczności poczynienia dodatkowych ustaleń i ponownej oceny materiału dowodowego, zaskarżone postanowienie ulega uchyleniu (art. 384 k.p.c. w związku z art. 4 k.p.n.).