I CR 419/80
PostanowienieIzba Cywilna1980-12-17
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy istnieją podstawy do całkowitego ubezwłasnowolnienia osoby cierpiącej na schizofrenię, która od 30 lat nie jest zdolna pokierować swoim postępowaniem i wymaga opieki?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił rewizję, uznając ją za nieuzasadnioną. Stwierdzono, że istnienie choroby psychicznej (schizofrenii paranoidalnej) u uczestnika postępowania, która czyni go całkowicie niezdolnym do kierowania swoim postępowaniem, stanowi podstawę do całkowitego ubezwłasnowolnienia zgodnie z art. 13 § 1 k.c. Konieczność ochrony praw uczestnika, w tym praw spadkowych, oraz zapewnienie mu opieki ze strony brata, uzasadniają celowość takiego ubezwłasnowolnienia.Stan faktyczny
Sąd Wojewódzki postanowił o całkowitym ubezwłasnowolnieniu Stanisława G. z powodu schizofrenii paranoidalnej, stwierdzając, że od 30 lat nie jest zdolny pokierować swoim postępowaniem. Uczestnik nie pracuje, jest pozbawiony opieki po śmierci rodziców, a jego gospodarstwo jest zaniedbane. Stanisław G. zaskarżył postanowienie rewizją, wnosząc o jego zmianę.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję uczestnika postępowania jako nieuzasadnioną.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1980 r. na rozprawie z wniosku Zygmunta G. o ubezwłasnowolnienie Stanisława G., na skutek rewizji uczestnika postępowania od postanowień Sądu Wojewódzkiego w S. z tym. siedzibą w M. z dnia 20 października 1979 r. sygn. Ns 98/79 postanowił.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 26 października 1979 r. ubezwłasnowolnił całkowicie Stanisława G. z powodu schizofrenii paranoidalnej, przyjmując przy tym, że uczestnik postępowania od 30 lat cierpi na chorobę psychiczną i nie jest zdolny pokierować swoim postępowaniem. Stanisław G. nie pracuje zawodowo, bowiem jest niezdolny do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a po śmierci swoich rodziców pozbawiony jest opieki. Mając na uwadze dobro uczestnika postępowania należało go ubezwłasnowolnić całkowicie.Powyższe orzeczenie zaskarżył rewizją uczestnik postępowania, który nie precyzując podstaw zaskarżenia, wnosił o zmianę zaskarżonego postanowienia.Rewizja jest nieuzasadniona.Podstawowymi przesłankami ubezwłasnowolnienia całkowitego jest stwierdzenie choroby psychicznej lub niedorozwoju umysłowego albo innego rodzaju zaburzeń psychicznych, na skutek których zachodzi niemożność kierowania swym postępowaniem (art. 13 § 1 k.c.).W niniejszej sprawie zarówno opinia biegłego psychiatry, jak i inny materiał lekarski w sposób jednoznaczny potwierdzają istnienie choroby psychicznej u uczestnika postępowania, która czyni go całkowicie niezdolnym do kierowania swoim postępowaniem. Za celowością ubezwłasnowolnienia przemawia konieczność ochrony praw skarżącego, m.in. także praw spadkowych po jego rodzicach, poczynienie starań o przyznanie renty inwalidzkiej oraz pokierowania innymi życiowymi sprawami dotyczącymi osoby uczestnika postępowania. Stanisław G. od śmierci swej matki, tj. od lipca 1979 r. zamieszkuje sam, a cały obiekt gospodarczy i mieszkalny jest całkowicie zaniedbany i zniszczony, zaś uczestnik postępowania nie pozwala na jego konserwację.Zapewnienie opieki ze strony brata Zygmunta G. wydaje się więc w obecnej sytuacji uczestnika niezbędne.Zaskarżone postanowienie oparte zostało na niewadliwych ustaleniach poczynionych w oparciu o opinię biegłego psychiatry Henryka H. oraz zeznaniach samych stron, które potwierdzają spełnienie przesłanek materialno-prawnych do ubezwłasnowolnienia całkowitego - dlatego rewizja jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.
Powiązane orzeczenia
- I CR 309/63 1963-08-22Czy w przypadku choroby psychicznej, takiej jak schizofrenia paranoidalna, samo prawdopodobieństwo nawrotu choroby uzasadnia całkowite ubezwłasnowolnienie, czy też konieczne jest udowodnienie niemożności kierowania swoim…
- C 830/51 1952-04-22Czy osoba cierpiąca na schizofrenię, która nie poznaje członków rodziny, nie umie wrócić do domu i nie zna wartości pieniędzy, powinna być całkowicie ubezwłasnowolniona, jeśli sąd pierwszej instancji uznał ją za jedynie…
- II C 1164/53 1954-06-15Czy sąd prawidłowo orzekł o całkowitym ubezwłasnowolnieniu osoby chorej psychicznie, opierając się jedynie na opiniach biegłych, bez wystarczającego wyjaśnienia, czy osoba ta nie jest w stanie kierować swoim postępowanie…
- I CSK 122/13 2013-05-17Czy niemożność kierowania własnym postępowaniem, wynikająca z choroby psychicznej, jest wystarczającą przesłanką do orzeczenia całkowitego ubezwłasnowolnienia, jeśli osoba chora psychicznie zachowuje kontakt słowny, zna…
- V CSKP 235/21 2021-03-18Czy istnieją przesłanki do uchylenia lub zmiany ubezwłasnowolnienia całkowitego na częściowe, gdy osoba ubezwłasnowolniona nadal cierpi na chorobę psychiczną, ale jej stan uległ poprawie?
Powołane przepisy
art. 13 § 1 KC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.