I CR 234/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN B. Bladowski (spr.).Sędziowie SN: T. Żyznowski, Z. Szaniawski.Protokolant: E. Sotomska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Cywilna i Administracyjna po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 1987 r. sprawy z powództwa Janiny P. przeciwko Państwowemu Zakładowi Ubezpieczeń - Inspektoratowi w W. o 1.000.000 zł, na skutek rewizji pozwanego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 4 sierpnia 1987 r., sygn. akt I C 1216/85,uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz orzeczenia o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Janina P. dnia 24 listopada 1984 r. ubezpieczyła w pozwanym Inspektoracie PZU, m.in. od kradzieży z włamaniem swoje mieszkanie przy ul. C. w W., składające się z dwóch pokojów i kuchni, na sumę 1.000.000 zł.Jak ustalił Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, drzwi prowadzące do całego mieszkania, a ponadto drzwi do pokoju zajmowanego wyłącznie przez powódkę, z którą zamieszkuje dorosły syn, mają zamki wymagane przez § 9 ust. 1 obowiązujących strony ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań (zatwierdzonych decyzją Ministra Finansów z dnia 8 lipca 1981 r., nr GSU/4030 - 71/81); właśnie wskutek wyłamania płyty w tych drugich drzwiach, pierwsze bowiem drzwi nie zostały zamknięte przez pijanego syna powódki, pod jej nieobecność w dniu 6 marca 1985 r. dokonano kradzieży znajdujących się w pokoju ruchomości o wartości około 1.500.000 zł.Od wyroku, którym uwzględnione zostało roszczenie pozwu o zapłatę sumy ubezpieczenia wraz z odsetkami i kosztami procesu, pozwany wniósł rewizję opartą na podstawach z art. 368 pkt 1 i 3 k.p.c., domagając się uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz przysądzenia mu od powódki kosztów procesu za II instancję.Powódka wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Nie jest uzasadniony zarzut naruszenia § 9 ust. 1 i 2 cyt. wyżej ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań. Sąd I instancji trafnie uznał za chybioną obronę pozwanego, iż - na podstawie § 13 pkt 4 "ogólnych warunków" - nie odpowiada za szkodę powódki spowodowaną kradzieżą przez niezamknięte drzwi - pierwsze z wyżej wymienionych, dochodząc następnie do trafnego wniosku, że miała miejsce kradzież z włamaniem przez usunięcie siłą płyty w drugich drzwiach, posiadających również wymagane zamki."Odpowiednio" zabezpieczona - w myśl cyt. postanowień ogólnych warunków ubezpieczenia mieszkań - tylko część mieszkania, tj. wyłącznie zajmowanego przez ubezpieczoną powódkę pokoju, skąd skradzione zostały jej ruchomości, uzasadnia również jej roszczenie o zapłatę sumy ubezpieczenia, taka bowiem sytuacja, z punktu widzenia natury i społeczno-gospodarczego celu ubezpieczenia mieszkań (art. 2 ust. 1 i art. 11 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o ubezpieczeniach majątkowych i osobowych - Dz. U. Nr 45, poz. 242 w zw. z art. 822 k.c.), nie różni się w sposób zasadniczy od sytuacji, w której kradzież z włamaniem dokonana by została przy istnieniu "odpowiedniego" zabezpieczenia całego jej mieszkania. Innymi słowy, odpowiednie zabezpieczenie tylko części ubezpieczonego mieszkania nie zwalnia PZU z odpowiedzialności za szkodę powstałą wskutek kradzieży z włamaniem znajdujących się w tej części mieszkania ruchomości domowych. Ponieważ § 9 ust. 2 "ogólnych warunków" nie przewiduje wyraźnie takiej, jak ostatnio tu przedstawiona, sytuacji, a tylko ogólnie jest w nim mowa o drzwiach prowadzących do mieszkania, przeto - jak już znacznie wcześniej wskazał Sąd Najwyższy - w razie niejasności lub wątpliwości co do sformułowań poszczególnych postanowień tych warunków, postanowienia te interpretuje się na korzyść ubezpieczonego (orzeczenie z dnia 24 lipca 1959 r., 4 CR 1027/58 - OSPiKA 1961, poz. 32).Nie można natomiast odmówić zasadności zarzutowi rewizji, iż nie została wyjaśniona istotna okoliczność - czy mianowicie drzwi, o których wyżej była mowa, stanowiły rzeczywiście "odpowiednie" zabezpieczenie pokoju zajmowanego przez powódkę. Ustalając, że drzwi te posiadają wymagane zamki, Sąd meriti nie sprawdził w drodze dostępnych środków dowodowych - m.in. przez zasięgnięcie opinii biegłego z zakresu stolarstwa, przy wzięciu pod uwagę materiału zebranego w sprawie karnej, której akta dołączone są do akt niniejszej sprawy (np. materiału poglądowego) - czy "płyta", o której mowa jest w przytoczonych na wstępie ustaleniach faktycznych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, stanowiła właściwy element tych drzwi, a jeśli tak - czy była należycie w nich umocowana. Pozwany bowiem zarzuca, że drzwi posiadały otwór zasłonięty płytą pilśniową, której odsunięcie umożliwiało dostanie się przez nie do wnętrza.Zachowanie wymagania odpowiedniego zabezpieczenia mieszkania m.in. przez używanie właściwych drzwi, a więc nie tylko wyposażonych w określony zamek, lecz również odpowiednio zbudowanych, jest przesłanką uzyskania odszkodowania ubezpieczeniowego (§ 9 ust. 2 "ogólnych warunków").Gdyby stwierdzone zostało zwykłe uchybienie powódki w tym względzie (zwykłe niedbalstwo), odpowiedzialność pozwanego nie byłaby wyłączona, natomiast w wypadku jej rażącego niedbalstwa odpowiedzialność ta byłaby w zasadzie wyłączona, chyba że według oceny Sądu - opartej na klauzuli generalnej - zapłata odszkodowania miałaby odpowiadać w danych okolicznościach zasadom współżycia społecznego (§ 13 pkt 3 "ogólnych warunków). Ponieważ przyznanie odszkodowania w takich przypadkach ma charakter wyjątkowy, wymienione okoliczności - składające się na kryterium oceny Sądu - powinny zostać wyczerpująco ustalone w sposób m.in. umożliwiający kontrolę instancyjną.Z powyższych względów oraz na podstawie art. 388 § 1 i art. 108 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.