I CR 260/82

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 1982 r. sprawy z powództwa Stowarzyszenia Autorów w W. przeciwko Komitetowi do Spraw Radia i Telewizji w W. o ochronę praw autorskich na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 17 grudnia 1981 r., sygn. akt I C 820/81 uchyla zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo oraz orzekającej o kosztach procesu (ust. 2 i 3 wyroku) i przekazuje sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w W. oraz rozstrzygnięcia o kosztach postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktyczneW dniu 3 czerwca 1980 r. w programie pt. "Z kart powieści na ekran" Telewizja Polska emitowała fragment przedwojennego filmu "Dr Murek", opartego na powieści Tadeusza Dołęgi­Mostowicza z muzyką Władysława S., bez zgody kompozytora i bez zamieszczenia jego nazwiska. W związku z powyższym Stowarzyszenie Autorów, którego członkiem jest Władysław S., domagało się w pozwie nakazania pozwanemu zaniechania dalszego wyrywkowego korzystania z kompozycji autora wykorzystanych w filmie "Dr Murek", nakazania pozwanemu zamieszczenia w programie audycji "Z kart powieści na ekran" nazwiska kompozytora w celu zabezpieczenia tantiem, nadto zasądzenia od pozwanego na rzecz powoda stosownego ekwiwalentu korzyści odniesionych przez pozwanego wskutek naruszenia praw autorskich z odsetkami i kosztami procesu. W toku procesu powód określił wysokość tego ekwiwalentu na kwotę 10 000 zł, biorąc za podstawę wyliczenia stawki wynagrodzenia, jakie zmuszony byłby pozwany zapłacić w wypadku zlecenia kompozytorowi napisania muzyki do filmu, zamieszczonej w załączniku nr 2 do uchwały nr 136 Rady Ministrów z 10 lipca 1975 r. w sprawie wynagrodzeń kompozytorów (Mon. Pol. Nr 26, poz. 159). Cofnął powód pozew w części zawierającej żądanie nakazania pozwanemu umieszczenia w programie audycji "Z kart powieści na ekran" nazwiska kompozytora Władysława S. wobec zrealizowania przez pozwanego tego żądania poza Sądem. Sąd Wojewódzki po rozpoznaniu sprawy doszedł do wniosku, że pozwany, emitując fragment filmu "Dr Murek", nie wskazał nazwiska kompozytora muzyki, przez co niewątpliwie naruszył autorskie prawo Władysława S. (art. 52 pkt 2 Prawa autorskiego), ale naruszenie to nie wymaga ochrony, gdyż pozwany sam naruszenie to usunął w toku procesu, zapewniając Władysławowi S. uzyskanie wynagrodzenia za wykorzystanie fragmentu jego utworu zawartego w filmie "Dr Murek" w postaci tantiemy. W konsekwencji Sąd Wojewódzki umorzył postępowanie w zakresie żądania umieszczenia nazwiska kompozytora wobec cofnięcia przez powoda tego żądania, w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Uzasadnienie prawneRozpoznając sprawę na skutek rewizji powoda od tego wyroku, Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Trafnie rewizja podniosła, że błędny jest pogląd Sądu Wojewódzkiego, że prawa autorskie kompozytora nie zostały naruszone "przez sam fakt wyświetlenia fragmentu filmu" (str. 4 uzasadnienia). Ten właśnie fakt spowodował bowiem naruszenie autorskich praw osobistych i majątkowych. Kompozytor przeniósł, zgodnie z art. 49 Prawa autorskiego, na producenta filmu prawo do wykorzystania jego utworów przy realizacji filmu i rozpowszechniania filmu w ramach normalnej eksploatacji dzieła filmowego przez wyświetlanie w salach kinowych i telewizji (J. Serda: "Prawo autorskie do dzieła filmowego", Warszawa 1970, s. 154, 162-163). Natomiast nie przeniósł daleko idących uprawnień do wykorzystywania jego kompozycji w innych filmach i widowiskach, itp. W tym stanie rzeczy i zgodnie z zasadą "nemo plus iuris…" pozwany nie mógł uzyskać więcej praw niż miał producent filmu. Prawo autora do rozporządzania utworem i otrzymania wynagrodzenia za jego wykorzystanie (art. 15 pkt 2 i 3 Prawa autorskiego) zostało w ten sposób ewidentnie naruszone. Autorskie dobra osobiste zostały naruszone przez pominięcie nazwiska kompozytora przy odtworzeniu utworu (na co nie mogło mieć żadnego wpływu - wbrew twierdzeniu Sądu Wojewódzkiego - późniejsze podanie nazwiska autora Stowarzyszeniu dla celów repartycyjnych) oraz autorskie dobra osobiste i majątkowe naruszone zostały wskutek pogwałcenia przepisu art. 15 pkt 2 Prawa autorskiego, gdyż prawo do wyłącznego rozporządzania utworem należy do mieszanych praw autorskich osobisto­majątkowych. W tej sytuacji żądanie powoda zakazu dalszego korzystania z utworu powoda (bez jego zgody) oraz zasądzenia na jego rzecz odpowiedniego ekwiwalentu, określonego na 10 000 zł, nie stało się nieaktualne. W szczególności roszczenia materialnego powoda nie zaspokoiło samo "przekazanie do wyliczenia do odpowiednich komórek strony pozwanej". Z materiału zaś sprawy nie wynika, że zapłata już nastąpiła. Dlatego z mocy art. 388 § 1 kpc orzeczono jak w sentencji.