I CR 303/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Masłowski. Sędziowie: H. Dąbrowski, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jana K. przeciwko Józefowi K. i Kazimierze K. o zaprzeczenie ojcostwa, na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku z dnia 2 lutego 1966 r.,zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWyrokiem z dnia 2 lutego 1966 r. Sąd Wojewódzki w Białymstoku oddalił powództwo Jana K. o zaprzeczenie jego ojcostwa w stosunku do nieletniego Józefa K., urodzonego w dniu 2 maja 1964 r. Sąd Wojewódzki ustalił, że wprawdzie powód oraz matka nieletniego rozeszli się wkrótce po zawarciu małżeństwa, co miało miejsce w roku 1959, i zamieszkują od tego czasu w różnych dzielnicach Polski, ale powód przyjechał raz w połowie sierpnia 1963 r. do pozwanej i spędził z nią jedną noc (od 24 do 6). W tych warunkach brak jest, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, podstaw do uznania, że zachodzi niepodobieństwo, aby powód mógł być ojcem nieletniego pozwanego. Brak jest zatem podstawowej przesłanki uwzględnienia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa.Wymieniony wyżej wyrok zaskarżył powód.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Ocena wiarygodności zeznań świadków lub stron należy do sądu I instancji i w zasadzie nie może być kwestionowana przez sąd rewizyjny. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy ocena ta nasuwa zastrzeżenie z punktu widzenia zasad logiki lub doświadczenia życiowego. Takie właśnie zastrzeżenia nasuwa dokonanie ustaleń wyłącznie na podstawie zeznań, chociaż wiele przemawia przeciwko wiarygodności tych zeznań.Już sam fakt, że strony od kilku lat ze sobą nie żyły oraz że właściwie małżeństwo uległo rozbiciu bezpośrednio po jego zawarciu, zobowiązywał sąd do szczególnej ostrożności przy ocenie, że prawdę mówi ta strona, której twierdzenie odbiega od normalnego toku wypadków. Jest bowiem rzeczą oczywistą, że normalnie mąż w okresie kilku lat trwającego rozkładu nie zatrzymuje się u żony, będąc - jak utrzymuje pozwana - tylko w przejeździe.Niezależnie od powyższego Sąd Wojewódzki - przy ocenie wiarygodności zeznań pozwanej - nie wziął pod uwagę, że rzekome zbliżenie stron miało miejsce w toku trwającego między stronami procesu rozwodowego oraz że pozwana, będąc w sprawie rozwodowej obecna w Sądzie drugiej instancji, nie podała faktu tego zbliżenia, choć to oczywiście mogło bardzo wzmocnić jej sytuację w tym procesie. Pozwana bowiem była ta stroną, która sprzeciwiała się rozwodowi.Dla oceny zeznań pozwanej Sąd Wojewódzki powinien był także sprawdzić w drodze innych dowodów, czy prawdą jest, że pozwana - jak to utrzymywała - przebywała przez miesiąc, już po rozejściu się stron, u powoda. Okoliczność tę można było łatwo sprawdzić przez zasięgnięcie informacji co do urlopu pozwanej w jej zakładzie pracy. Gdyby to twierdzenie pozwanej okazało się nieprawdziwe, podważyłoby to znacznie jej wiarygodność, bardzo zaś wzmocniłoby znaczenie dowodowe informacji, jaką powód złożył ze swego zakładu pracy co do tego, że przez cały sierpień 1962 r. był on, łącznie z niedzielami, zatrudniony. Sąd Wojewódzki powinien był też - jak to trafnie wskazuje skarżący - ocenić bardziej wnikliwie różne drobne sprzeczności w zeznaniach i w oświadczeniach pozwanej.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki przeprowadzi także (oczywiście po ukończeniu przez dziecko trzeciego roku życia) dowód z badania antropologicznego wszystkich stron. Wprawdzie dowód ten nigdy nie daje całkowitej pewności co do ojcostwa domniemanego ojca, jednakże może wskazywać z dużym prawdopodobieństwem na pochodzenie dziecka od domniemanego ojca lub na nieistnienie między tymi osobami związków krwi. Dowód taki nie może więc sam przez się stanowić podstawy do oceny, że zachodzi niepodobieństwo ojcostwa męża matki, może jednak ułatwić ocenę wiarygodności sprzecznych zeznań stron w sytuacji, gdy ustalenia opierają się - tak jak w sprawie niniejszej - tylko na tych zeznaniach.Z zasad powyższych Sąd Najwyższy orzekł z mocy art. 388 k.p.c. jak w sentencji.