I CR 346/56

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 20 października 1956 r. sprawy z powództwa Krystyny Janiny G. przeciwko Edwardowi G. o zaprzeczenie ojcostwa, po rozpoznaniu rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 29 lutego 1956 r., zaskarżony wyrok uchylił i sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy w Warszawie do ponownego rozpoznania przekazał.Uzasadnienie faktycznePowódka Krystyna-Janina G. wystąpiła do Sądu o zaprzeczenie ojcostwa twierdząc, iż faktycznym ojcem powódki był Jan K., który został aresztowany przez Gestapo w roku 1940 i od tego czasu zaginął, a nie pozwany Edward G. mąż matki powódki, który przed sporządzeniem aktu urodzenia powódki w roku 1951 uznał powódkę w Urzędzie Stanu Cywilnego Warszawa-Śródm., w wyniku czego powódka została uznana za dziecko urodzone z małżeństwa pozwanego z matką powódki.Sąd Wojewódzki dla m.st. Warszawy wyrokiem z dnia 29 lutego 1956 r. oddalił powództwo przyjmując, iż skoro powódka zarejestrowana została w akcie urodzenia jako dziecko Edwarda G. i Józefy z S.G. na podstawie uznania przed Urzędem Stanu Cywilnego w dniu 31 marca 1951 r., to objęte pozwem zagadnienie należy rozstrzygnąć nie w oparciu o przepisy o zaprzeczeniu ojcostwa, lecz na podstawie przepisów o unieważnieniu uznania dziecka.Zdaniem Sądu Wojewódzkiego legitymacja czynna do wytoczenia powództwa o unieważnienie uznania służy jedynie mężczyźnie, który uznał dziecko (art. 46 k.r.) oraz matce (art. 44 k.r.), natomiast nie służy to prawo dziecku i wobec tego powództwo należało oddalić.Od wyroku tego powódka złożyła rewizję, w której wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie zgodnie z żądaniem pozwu względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy podziela pogląd Sądu Wojewódzkiego, iż powódka nie ma legitymacji czynnej do wystąpienia z pozwem o unieważnienie uznania, gdyż zakres osób do tego upoważnionych został w sposób wyczerpujący uregulowany w art. 44 i 46 k.r. przeto ogólna norma art. 3 k.p.c. - wbrew temu co sugeruje rewizja - nie daje podstawy do uzupełnienia tych przepisów.Ustalenie ojcostwa w trybie art. 68 pr. o akt. st. cyw. dochodzi do skutku nie z woli rodziców, lecz z samego prawa, jako automatyczne następstwo zawarcia przez nich związku małżeńskiego. Ustalenie ojcostwa w trybie art. 68 pr. o a.s.c. następuje przeto nie na skutek wyroku lub aktu uznania, lecz w wyniku zawarcia związku małżeńskiego przez rodziców dziecka, zaś wyrok czy akt uznania mają jedynie znaczenie dowodowe.Natomiast Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska Sądu Wojewódzkiego, iż podstawę prawną żądania powódki stanowią przepisy o uznaniu dziecka. W wypadku, gdy uznanie dziecka urodzonego przed małżeństwem dokonuje mąż matki, oświadczenie jego nie ma ze swej istoty charakteru uznania dziecka w rozumieniu art. 43 i nast.k.r., lecz jest oświadczeniem przewidzianym w art. 68 pr. o a.s.c. z 1945 r. oraz w art. 38 pr. o a.s.c. z roku 1955. Wskazuje na to przede wszystkim brzmienie tych przepisów, które złożenie wymienionego w nich oświadczenia traktują jako obowiązkowe stwierdzenie faktu pochodzenia dziecka od męża matki, a nie jako akt woli tego ostatniego mający na celu nawiązanie między nim a dzieckiem stosunku, jaki istnieje między rodzicami a dzieckiem. Za taką wykładnią przemawia również porównanie sytuacji życiowej dziecka uznanego, którego rodzice nie są małżeństwem, z sytuacją dziecka przedmałżeńskiego, którego rodzice taki związek zawarli. Sytuacja tego ostatniego jest życiowo identyczna z sytuacją dziecka urodzonego w małżeństwie.Z tych założeń wynika myśl ustawodawcy, iż dwie ostatnie kategorie dzieci traktuje on jednakowo i że wobec tego przepis art. 68 stanowi niejako rozszerzenie domniemania z art. 42 k.r. i oznacza, iż domniemanie pochodzenia od męża matki istnieje, gdy dziecko przyszło na świat przed zawarciem związku małżeńskiego, ale rodzice jego następnie zawarli małżeństwo.W tych warunkach uznać należy, iż pogląd Sądu Wojewódzkiego co do braku legitymacji procesowej po stronie powódki nie jest trafny. co w oparciu o przepis art. 364 k.p.c. powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku.