I CR 35/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Kuryłowicz (sprawozdawca). Sędziowie: R. Czarnecki, K. Fijałkowski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Skarbu Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L.) przeciwko Józefowi S. i Barbarze S. o unieważnienie umowy, na skutek rewizji powoda i Prokuratora Wojewódzkiego w Bydgoszczy od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Bydgoszczy - Ośrodek w Toruniu z dnia 29 listopada 1967 r. oraz na skutek zażalenia pozwanych na zawarte w wyroku postanowienie o kosztach procesuzmienił zaskarżone postanowienie o kosztach procesu w ten sposób, że zasądzoną od powoda na rzecz pozwanych z tego tytułu kwotę 500 zł podwyższył do kwoty 1.320 zł poza tym obie rewizje oddalił.Uzasadnienie faktyczneWydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. decyzją z dnia 27.I.1964 r. postanowił sprzedać Józefowi i Barbarze małż. S. położoną w S. zabudowaną nieruchomość o powierzchni 273 m2, uregulowaną na rzecz Skarbu Państwa w księdze wieczystej KW nr (...). Umowa sprzedaży została zawarta notarialnie w dniu 29.VII.1964 r. Uwzględniając sprzeciw Prokuratora Powiatowego w Lipnie z dnia 12.IX.1966 r., wniesiony na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. uchylił w dniu 27.X.1966 r. powyższą decyzję z dnia 27.I.1964 r. i przekazał sprawę "sprzedaży nieruchomości" do ponownego rozpoznania.W dniu 7.II.1967 r. powód wystąpił o unieważnienie zawartej z pozwanymi umowy sprzedaży nieruchomości, w szczególności na tej podstawie, że przewidziany w § 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 12.VIII.1957 r. (Dz. U. Nr 44, poz. 206 z późn. zmian.) obowiązek dokonania obwieszczeń wykazów nieruchomości przeznaczonych na sprzedaż nie został dopełniony w niniejszej sprawie, co pozbawiło najemców lokali w sprzedanym domu, korzystających z pierwszeństwa nabycia (por. § 16 rozporz. Rady Ministrów z dnia 31.VII.1957 r. - Dz. U. Nr 44, poz. 204 z późn. zmian.), możliwości wystąpienia z wnioskiem o nabycie nieruchomości.Sąd Wojewódzki, dokonując w tym zakresie ustaleń odmiennych, powództwo oddalił.Wyrok zaskarżył w drodze rewizji powód i Prokurator Wojewódzki w Bydgoszczy, zarzucając sprzeczność powyższych ustaleń z zebranym materiałem procesowym.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zatwierdzony przez Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. wykaz przeznaczonych do sprzedaży nieruchomości obejmował również zabudowaną nieruchomość o pow. 1028 m2, położoną w S. W obu obwieszczeniach przeznaczona do sprzedaży nieruchomość oznaczona została jako działka Nr 1 o pow. 273 m2 położona w S., decyzja zaś z dnia 27.I.1964 r. i sporządzony na jej podstawie akt notarialny z 29.VII.1964 r. dotyczą zabudowanej działki przydomowej Nr 1 o pow. 273 m2 przy placu B. 5, a nie 5 a.Z zeznań świadka R.W., pracownika Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w S. wynikałoby (co podnosi również rewizja powoda), że działki przy placu B. 5 i 5a są odrębnymi nieruchomościami, wobec czego umieszczona w wykazie nieruchomości przeznaczonych na sprzedaż - a przecież tylko te mogą być sprzedane (§ 3 pkt 1 rozporz. Ministra Gospodarki Komunalnej z 12.VIII.1957 r. - Dz. U. Nr 44, poz. 206 z późn. zmian.) - działka przy placu B. 5, której tylko co do 273 m2 dotyczy umowa z 29.VII.1964 r., nie była w żadnym z obwieszczeń wymieniona (por. § 7 cyt. rozp. z 12.VIII.1957 r.). Odmienne stanowisko Sądu orzekającego nie uwzględnia w sposób dostateczny ewentualnej odrębności obydwóch nieruchomości, jeśli każda z nich mogłaby mieć 273 m2 powierzchni i być oznaczona Nr 1, bliższych zaś danych obwieszczenie - poza oznaczeniem miejsca położenia (plac B. 5a) - nie zawiera. Ustalenie zatem, że objęta wykazem i sprzedana nieruchomość, a nie jakaś inna nieruchomość, została podana do publicznej wiadomości w obwieszczeniach, jest w danym wypadku dowolne.Niewadliwe jest natomiast ustalenie, że wymienione wyżej obwieszczenie zostało podane do publicznej wiadomości także w lokalu Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w S. Fakt ten stwierdzają zeznania świadków i dokonane na obwieszczeniu urzędowe adnotacje. Ocena zeznań pozostałych świadków nie budzi zastrzeżeń (art. 233 § 1 k.p.c.).Rozważenia zatem wymagają cywilnoprawne skutki sprzedaży nieruchomości objętej wykazem i decyzją, nie wymienionej jednak w obwieszczeniu. Naruszenie w tym zakresie trybu postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie decyzji z 27.I.1964 r., na której to podstawie zawarta została umowa sprzedaży nieruchomości, nie ma w świetle zasad prawa cywilnego istotnego znaczenia dla ważności lub wzruszalności tej umowy (por. uchwałę całej Izby Cywilnej SN z dnia 25.IV.1964 r., OSNCP 1964, poz. 244), skoro została sprzedana nieruchomość przeznaczona do sprzedaży w wykazie i objęta decyzją właściwej władzy.Tylko zbycie nieruchomości w zatwierdzonym wykazie do sprzedaży nie przeznaczonej byłoby - ze względu na wyraźny zakaz cyt. § 3 pkt 1 rozporz. z 12.VIII.1957 r. w związku z art. 11 ust. 5 ustawy z 28.V.1957 r. - bezskuteczne, natomiast nie dotyczy to nieujawnienia zbywanej nieruchomości w obwieszczeniu, jedynie informującym o aktualnych wykazach nieruchomości podlegających sprzedaży (por. cyt. wyżej § 7).Sprzedaż nieruchomości nie ujawnionej w obwieszczeniu, pozbawiając osoby zainteresowane możliwości jej nabycia, zwłaszcza gdy przysługiwało im pierwszeństwo nabycia (por. § 16 rozporz. z dnia 31.VII.1957 r., mogłoby ewentualnie uzasadniać tylko - przy zachowaniu przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych przy wykonywaniu powierzonych im czynności - obowiązek odszkodowania, natomiast nie stanowi o nieważności lub bezskuteczności samej umowy sprzedaży.Bez znaczenia jest również w tym zakresie - co do skutków i ważności umowy - zarówno odmowa władzy administracyjnej zmiany swej decyzji z dnia 27.I.1964 r. w związku ze skargą najemców lokali w sprzedanym budynku, powołującym się na pierwszeństwo nabycia (skarga ta dotarła do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w L. w dniu 27.VII.1964 r., a więc jeszcze przed sporządzeniem aktu notarialnego), jak i jej uchylenie w trybie nadzoru przez Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. W niczym nie podważa to cywilnoprawnych skutków umowy (por. cyt. orzecz. SN, OSNCP 1964, poz. 244), to zaś stanowi o niezasadności podstaw zaskarżenia wyroku także przy ustaleniu, że sprzedana pozwanym nieruchomość (objęta zatwierdzonym wykazem) nie była podana w obwieszczeniu jako podlegająca zbyciu do wiadomości osób zainteresowanych.Akt notarialny sprzedaży czyni zadość wymaganiom prawa zarówno w świetle przepisów ustawy z dnia 28.V.1957 r. (Dz. U. Nr 31, poz. 132) i wydanych na jej podstawie rozporządzeń wykonawczych (cyt. wyżej rozporz. z 31.VII.1957 r. i z 12.VIII.1957 r. poz. 204 i 206), jak i przepisowi art. 45 prawa o notariacie. W imieniu powoda działał kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej wyznaczony do zawarcia umowy w uchwale Prezydium PRN, co czyni zbędnym udzielenie pełnomocnictwa notarialnego (por. orzecz. SN, OSNCP 1967, poz. 98).Z przytoczonych względów należało rewizję powoda, pozbawioną uzasadnionych podstaw zaskarżenia, oddalić (art. 387 k.p.c.).Zasadne jest zażalenie pozwanych. Przy wartości przedmiotu sporu określonej na kwotę 31.392 zł należne wynagrodzenie adwokata nie może być niższe - stosownie do § 11 pkt 2 rozporz. Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.IV.1961 r. (Dz. U. Nr 24, poz. 118) w związku z § 32 rozporz. z dnia 21.XII.1967 r. (Dz. U. Nr 48, poz. 241) - od kwoty 1.100 zł, uwzględniając zaś pobrany przez zespół adwokacki ryczałt w wysokości 20% ustalonego wynagrodzenia - nie niższe od kwoty 1.320 zł właśnie ta kwota stanowi podlegające zwrotowi na rzecz pozwanych koszty procesu (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.). W tym też zakresie orzeczenie o kosztach wymaga stosownej zmiany przy jednoczesnym przyznaniu także kosztów zażaleniowego postępowania zgodnie z § 18 pkt 2 wym. wyżej rozporządzenia z 22.IV.1961 r.