I CR 399/64

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Ignatowicz. Sędziowie: F. Błahuta, J. Krajewski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Władysławy M. o ubezwłasnowolnienie Andrzeja M., na skutek rewizji wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy w Warszawie z dnia 15 listopada 1963 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneWładysława M. domagała się częściowego ubezwłasnowolnienia swego męża z powodu marnotrawstwa.W uzasadnieniu swego żądania wnioskodawczyni podała, że mąż nie tylko nie łoży na utrzymanie licznej, bo składającej się z dziesięciu osób rodziny, ale prowadzi hulaszczy tryb życia, jest nałogowym alkoholikiem oraz traci pieniądze z innymi kobietami. Ponieważ Andrzej M. utracił w ten sposób pieniądze uzyskane ze sprzedaży placu budowlanego, zachodzi obawa utraty reszty majątku stanowiącego podstawę egzystencji rodziny.Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 15.XI.1963 r. oddalił wniosek wobec dojścia do przekonania, że postępowanie Andrzeja M. nie ma cech marnotrawstwa.W skardze rewizyjnej wnioskodawczyni domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 242 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wśród przyczyn uzasadniających częściowe ubezwłasnowolnienie nowy kodeks cywilny - w przeciwieństwie do art. 10 § 1 p.o.p.c. - nie wymienia marnotrawstwa. Uchylając mimo to zaskarżone postanowienie, Sąd Najwyższy miał na uwadze, że w podanym we wniosku stanie faktycznym, mającym uzasadnić słuszność żądania, wnioskodawczyni wskazała pijaństwo, które w świetle obecnie obowiązującego prawa (art. 16 § 1 k. c.) również stanowi podstawę ubezwłasnowolnienia. W tym zaś aspekcie Sąd Wojewódzki sprawy nie rozpoznawał. Należy mieć również na względzie, że hulaszczy tryb życia i trwonienie majątku może w świetle art. 16 § 1 k.c. stanowić podstawę częściowego ubezwłasnowolnienia, jeśli w ten sposób przejawia się zaburzenie psychiczne osoby.Uchyleniu zaskarżonego orzeczenia i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania nie stoi na przeszkodzie art. XXVI przep. przech. kodeksu cywilnego, według którego do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie tego kodeksu stosuje się prawo dotychczasowe. Norma przejściowa art. XXVI przep. przech. k.c. nie ma zastosowania do ubezwłasnowolnienia, w tym przedmiocie bowiem sądy muszą zawsze rozstrzygać sprawy według stanu istniejącego w dacie orzekania. Za trafnością tej tezy przemawia nie tylko wykładnia gramatyczna art. 16 i 13 k.c., skoro ustawa używa tu czasu teraźniejszego, ale i wykładnia logiczna, zachodziłby bowiem brak przesłanek do orzeczenia ubezwłasnowolnienia, jeśliby w chwili orzekania nie istniały już ku temu wymagane przez prawo podstawy.Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji.