I CR 401/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Rudnicki (sprawozdawca). Sędziowie:: R. Czarnecki, K. Piasecki.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Krystyny G. przeciwko Przedsiębiorstwu Upowszechnienia Prasy i Książki "Ruch" w L. - Oddział Rejonowy w P. o uznanie rozwiązania umowy za nieważne, zmianę i wydanie świadectwa pracy, skreślenie z centralnego rejestru MHW i o zapłatę na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 28 kwietnia 1972 r.,oddalił rewizję, nie obciążył powódki zwrotem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowódka Krystyna G. domagała się:1)uznania rozwiązania umowy agencyjnej nr 11/VII/69 z dnia 1.VII.1969 r. za nieważne,2)zobowiązania pozwanego do anulowania zaświadczenia z dnia 15.IV.1971 r. i wydania powódce nowego zaświadczenia bez jakiejkolwiek wzmianki utrudniającej jej w przyszłości nawiązanie stosunku pracy,3)zobowiązania pozwanego do wystąpienia do Ministerstwa Handlu Wewnętrznego o wykreślenie powódki z rejestru osób notowanych za spowodowanie niedoboru,4)zasądzenia na rzecz powódki kwoty 11.969,73 zł z 8% od daty pozwu z tytułu odszkodowania za bezprawne rozwiązanie umowy oraz potrącenie z książeczki PKO kwoty 3.409,73 zł na pokrycie niedoboru spowodowanego przez inną osobę.Według twierdzeń pozwu w dniu 12.II.1971 r. pozwane Przedsiębiorstwo rozwiązało z powódką bez wypowiedzenia umowę agencyjną o prowadzenie sprzedaży w kiosku pozwanego w P. wobec stwierdzenia niedoboru. Z tego tytułu została również potrącona kwota 3.409,73 zł z książeczki PKO stanowiącej zabezpieczenie powierzonego powódce w kiosku mienia. W sprawie rozpatrywanej przez Sąd Powiatowy w Puławach zostało ustalone, że niedobór został spowodowany przez Barbarę S., współodpowiedzialną materialnie, i cała kwota niedoboru została od niej zasądzona. Pozwane Przedsiębiorstwo zawiadomiło MHW o spowodowaniu niedoboru, na skutek czego powódka została wpisana do rejestru osób notowanych za niedobory, co uniemożliwia jej podjęcie pracy w handlu, tym bardziej że pozwane Przedsiębiorstwo odmówiło wydania powódce opinii i świadectwa pracy, wydając jej w zamian zaświadczenie ze wzmianką, że została ona zwolniona ze skutkiem natychmiastowym wobec stwierdzenia niedoboru.Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki w Lublinie powództwo oddalił. Sąd ten uznał, że wyniki postępowania dowodowego pozwalają na ustalenie, iż do powstania niedoboru ustalonego w wyroku karnym Barbary S. przyczyniła się także i powódka, a zatem że niedobór ten spowodowany został przez obie sprzedawczynie. Uzasadnia to rozwiązanie z powódką umowy ze skutkiem natychmiastowym stosownie do przepisu § 34 tej umowy, według którego uprawnienie takie przysługuje przedsiębiorstwu "w przypadku naruszenia przez sprzedawcę podstawowych warunków umowy - w szczególności obowiązków zabezpieczenia i ochrony powierzonego mienia - uniemożliwiającego zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku i narażającego przedsiębiorstwo na szkody lub straty". W związku z tym nie może zasługiwać na uwzględnienie żądanie zapłaty odszkodowania za nieprawidłowe rozwiązanie umowy i żądanie zwrotu kwoty potrąconej przez pozwane Przedsiębiorstwo ze złożonej przez powódkę na zabezpieczenie książeczki oszczędnościowej. Oddaleniu ulega także żądanie zobowiązania strony pozwanej do wystąpienia do Ministerstwa Handlu Wewnętrznego o wykreślenie powódki z rejestru osób notowanych za spowodowanie niedoboru, albowiem w ustalonym przez Sąd stanie faktycznym brak podstaw do takiego wykreślenia. Nie ulega wreszcie uwzględnieniu żądania "anulowania zaświadczenia z dnia 15.IV.1971 r. i wydania powódce nowego zaświadczenia bez jakiejkolwiek wzmianki utrudniającej jej w przyszłości nawiązanie stosunku pracy", albowiem strony nie pozostawały w stosunku pracy i dlatego powódce nie przysługuje roszczenie z art. 24 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych.Od tego wyroku powódka wniosła rewizję, domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Powódka dopatruje się naruszenia przez Sąd Wojewódzki postanowień § 34 zawartej między stronami umowy przez uznanie, że stronie pozwanej przysługiwało prawo rozwiązania tej umowy bez wypowiedzenia.Zarzut ten jest nieuzasadniony.Wspomniany przepis uprawnia Przedsiębiorstwo do rozwiązania umowy ze skutkiem natychmiastowym w wypadku naruszenia przez sprzedawcę podstawowych warunków umowy, w szczególności obowiązków zabezpieczenia i ochrony powierzonego mienia, które to naruszenie uniemożliwia zatrudnienie go na zajmowanym stanowisku, narażając przedsiębiorstwo na szkody lub straty.Podstawowym faktem, który doprowadził Sąd Wojewódzki do ustalenia, że powódka dopuściła się naruszenia podstawowych warunków umowy, jest podrzucenie przez powódkę znaczków opłaty skarbowej na sumę 2.000 zł w czasie drugiego remanentu.Ustalenie te oparte zostało na podstawie wnikliwie przeprowadzonych dowodów, których ocena nie przekracza granic zakreślonych przez art. 233 § 1 k.p.c. i tym samym uchyla się spod kontroli rewizyjnej. Nie ma większego znaczenia podnoszony w rewizji fakt, że nabyte przez powódkę od B. K. znaczki miały wartość nominalną 100 zł, a nie 50 zł za sztukę; okoliczność ta bowiem - w zestawieniu z nie zaprzeczonym faktem pobrania przez powódkę od B. K. znaczków opłaty skarbowej na sumę 2.000 zł w okresie drugiego remanentu i podrzucenia znaczków o tej samej ogólnej wartości komisji remanentowej - może polegać na nieistotnej pomyłce i nie przeszkadza dokonaniu wspomnianego ustalenia w drodze domniemania faktycznego (art. 231 k.p.c.).Skoro więc Sąd Wojewódzki ani nie dopuścił się sprzeczności istotnych ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału, ani nie dokonał oceny tego materiału z przekroczeniem granic swobodnej oceny dowodów, przeto zarzut naruszenia § 34 ust. 1 umowy stron nie może się ostać. Nie budzi bowiem żadnych zastrzeżeń pogląd, że czyn powódki stanowił poważne naruszenie podstawowych obowiązków sprzedawcy odpowiadającego majątkowo za powierzony mu towar.W tej sytuacji Sąd Wojewódzki słusznie oddalił powództwo, a wobec tego zbędne jest rozważanie pozostałych zarzutów rewizji. Pozostaje jedynie do oceny zarzut, że Sąd Wojewódzki dopuścił się nie wymienionych w rewizji uchybień, oddalając roszczenie powódki o nakazanie stronie pozwanej wydania powódce świadectwa pracy bez uwag mogących utrudnić jej znalezienie innej pracy, a w szczególności bez uwagi o przyczynach i sposobie rozwiązania umowy.Otóż i ten zarzut jest bezzasadny. W orzeczeniu z dnia 2.VIII.1971 r. III PZP 22/71 (OSNCP 1971, z. 12 poz. 209), na które powołuje się powódka w rewizji, Sąd Najwyższy stwierdził tylko, że z umowy agencyjnej wynika dla przedsiębiorstwa obowiązek wydania sprzedawcy - agentowi zaświadczenia stwierdzającego czas trwania umowy i jej rodzaj. Brak jest jednak podstaw prawnych do przyjęcia poglądu, że zaświadczenie stwierdzające czas trwania umowy i jej rodzaj ma odpowiadać wymaganiom, które w stosunkach pracy pracowników umysłowych przewiduje art. 24 ust. 3 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, a w szczególności że w zaświadczeniu tym nie wolno zamieszczać uwag o sposobie i przyczynach rozwiązania umowy o pełnienie czynności sprzedawcy "agencyjnego", jeżeli uwagi te mogłyby utrudnić agentowi znalezienie nowego zajęcia związanego z odpowiedzialnością majątkową. Tego rodzaju zakaz mógłby wynikać tylko z wyraźnego przepisu prawa, natomiast nie może być w obecnym stanie prawnym wyprowadzany z wykładni art. 56 k.c.Z tych wszystkich przyczyn, wobec braku uzasadnionych podstaw rewizyjnych oraz uchybień, które Sąd Najwyższy bierze pod uwagę z urzędu, należało rewizję oddalić (art. 387 k.p.c.).