I CR 456/82

WyrokIzba Cywilna1983-03-02

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku odstąpienia od umowy o dzieło z przyczyn uzasadnionych, II reżyserowi przysługuje odszkodowanie za niewykonaną część dzieła zgodnie z postanowieniami umowy, nawet jeśli przepisy Kodeksu cywilnego regulują tę kwestię odmiennie?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że umowa o dzieło, zawarta na podstawie zarządzenia nr 22 przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji, wiąże strony z pierwszeństwem przed przepisami Kodeksu cywilnego. W związku z tym, postanowienia umowy dotyczące odszkodowania w przypadku odstąpienia od niej z przyczyn uzasadnionych, w tym wyłączenia II reżysera z dalszej realizacji filmu, mają zastosowanie nawet jeśli art. 639 KC reguluje tę kwestię inaczej. II reżyserowi przysługuje odszkodowanie za niewykonaną część dzieła, obliczone zgodnie z procentem jego wykonania.
Stan faktyczny
Powódka, jako II reżyser, zawarła umowę o dzieło na realizację filmu. Pozwany odstąpił od umowy z powodu złej pracy I reżysera, operatora i kierownika produkcji, co skutkowało rozwiązaniem całej ekipy filmowej. Powódka nie otrzymała dalszego wynagrodzenia i domagała się zasądzenia reszty należności, nagrody regulaminowej oraz wynagrodzenia za okres od sierpnia 1978 r. do kwietnia 1979 r. Sąd Wojewódzki zasądził część dochodzonych kwot, uznając, że powódce przysługuje odszkodowanie za niewykonaną część dzieła oraz odpowiednia część nagrody regulaminowej.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję i zażalenie powódki, utrzymując w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 2 marca 1983 r. sprawy z powództwa Ewy A. przeciwko Telewizyjne Wytwórni Filmowej "P." w W. o odszkodowanie na skutek rewizji i zażalenia powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 26 maja 1982 r., sygn. akt I C 1275/81 i zawartego w tym wyroku orzeczenia o kosztach oddala rewizję i zażalenie. Uzasadnienie faktyczneNa podstawie umowy o dzieło z dnia 1 lipca 1977 r. powódka, jako II reżyser, współdziałała w wykonaniu dzieła filmowego pt. "Gazda z Diabelnej". Pozwana w dniu 19 maja 1978 r. skierowała do kierownictwa produkcji filmu "Gazda z Diabelnej" zawiadomienie o przerwaniu filmu z winy reżysera, kierownika produkcji i operatora. Wszyscy pracownicy otrzymali zawiadomienie o rozwiązaniu umowy. Powódka pisma takiego nie przyjęła, gdyż był błąd w jej nazwisku. Powódka, jak i cała ekipa, od sierpnia 1978 r. nie wykonywała już żadnych prac, a następnie okazało się, że powołano nową ekipę realizatorską. Powódka otrzymała wynagrodzenie w wysokości 36 450 zł przy przyjęciu, że dzieło zostało wykonane w 45% oraz wynagrodzenie po 2 400 zł miesięcznie do 31 sierpnia 1978 r. W związku z powyższym powódka domagała się zasądzenia od pozwanego reszty należności 39 400 zł, nagrody regulaminowej 59 940 zł i wynagrodzenia za okres od 1 sierpnia 1978 r. do 15 kwietnia 1979 r., licząc po 2 400 zł miesięcznie w łącznej kwocie 20 400 zł. Sąd Wojewódzki w W. wyrokiem z dnia 26 maja 1982 r. zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 35 063 zł z 8% od dni 11 lutego 1980 r., oddalając powództwo w pozostałej części oraz znosząc wzajemnie koszty procesu. Sąd Wojewódzki uznał, że skoro rozwiązanie umowy nastąpiło z przyczyn niezależnych od powódki jako II reżysera - zgodnie z treścią § 9 umowy stron - przysługuje powódce odszkodowanie w wysokości 20% wynagrodzenia przypadającego za nie wykonaną część dzieła, tj. 8 090 zł oraz odpowiednia część nagrody regulaminowej w kwocie 26 973 zł. Dalsze roszczenia powódki nie znajdują podstawy w umowie stron. W rewizji od tego wyroku powódka wniosła o zmianę wyroku w części oddalającej powództwo i zasądzenie na rzecz powódki dalszej kwoty 64 227 zł. Nadto powódka złożyła zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach procesu, domagając się zmiany postanowienia i zasądzenia od pozwanego na rzecz powódki kwoty 6 000 zł kosztów procesu. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: Zarówno rewizja, jak też zażalenie, nie zawierają uzasadnionych zarzutów. Wbrew twierdzeniom rewizji, zawarta przez strony umowa przewiduje w § 9 nie tylko odstąpienie od umowy w wypadkach wymienionych w ust. 1 (zaniechanie lub przerwanie realizacji filmu z przyczyn programowych, gospodarczych, społecznych lub innych niezależnych od II reżysera), lecz również odstąpienie od umowy z przyczyn uzasadnionych. Według dokonanych ustaleń, pozwany odstąpił od umowy z powodu złej pracy I reżysera, operatora i kierownika produkcji. Następstwem rozwiązania umów z realizowania filmu było rozwiązanie całej grupy zdjęciowej filmu (k. 34, 36), co stanowiło uzasadnioną przyczynę odstąpienia przez pozwaną od zawartej z powódką umowy o dzieło. Jak wyjaśnił świadek Lech L., trójka realizatorów filmu ma prawo dobrać sobie ekipę (k. 91). W tym stanie faktycznym Sąd Wojewódzki dokonał prawidłowej wykładni umowy i trafnie zastosował ust. 2 § 9 tej umowy. Zgodnie z jego treścią, w wypadku odstąpienia od umowy przez pozwaną i wyłączenia II reżysera z udziału w dalszej realizacji filmu, II reżyserowi należy się odszkodowanie za niewykonaną część dzieła w wysokości zależnej od procentu jego wykonania. Poza sporem pozostawało, że dzieło zostało wykonane w 45%, co uzasadniało przyznanie 20% wynagrodzeni za niewykonaną część dzieła. Wysokość należności zasądzonej na rzecz powódki jest prawidłowa i znajduje podstawę w umowie stron oraz zarządzeniu nr 22 przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 14 czerwca 1975 r. Zawarta przez strony umowa została oparta na zarządzeniu nr 22 przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji z dnia 14 czerwca 1975 r. w sprawie zawierania umów i wynagradzania za realizację i opracowanie filmów oraz materiałów filmowych, a więc na ogólnych warunkach i wzorcach umów, wydanych na podstawie art. 384 § 1kc, wiąże ona strony z pierwszeństwem przed przepisami kcZ tego względu zarzut naruszenia art. 639 kc, odmiennie regulującego wynagrodzenia w razie niewykonania dzieła, nie jest trafny. Wzajemne zniesienie kosztów procesu jest zgodne z art. 100 kpc Powódka dochodziła kwoty 120 400 zł, zaś utrzymała się tylko co do sumy 35 063 zł. Mimo zatem różnicy w wysokości kosztów każdej ze stron - zniesienie kosztów procesu odpowiada zasadom słuszności. Mając powyższe na uwadze, z mocy art. 387 i 397 § 2 kpc Sąd Najwyższy oddalił rewizję i zażalenie.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 384 § 1art. 639 kcart. 100 kpcart. 387§ 9§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 21.07.2026.