I CR 893/74

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 20 lutego 1975 r. sprawy z powództwa Adama K. przeciwko Wytwórni (…) o 70 000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 18 października 1974 r., sygn. akt II C 1068/72 zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo w ten sposób zmienia, że zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 5 250 zł z 8% od dnia 14 grudnia 1972 r.; poza tym rewizję oddala, znosi wzajemnie koszty postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktycznePowód w pozwie wniesionym przeciwko Wytwórni (…) podał, że pod koniec 1970 r. pozwana Wytwórnia zleciła mu opracowanie dwóch filmów na temat rekultywacji Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jeden film, planowany jako dwuaktowy, miał być przedstawiony na sympozjum ONZ w Katowicach. Powód miał opracować materiały literackie do tego filmu i być jego reżyserem. Drugi film, jednoaktowy, miał być przeznaczony do wyświetlania w kinach. Do filmu dwuaktowego powód przygotował materiały literackie i zdjęcia plenerowe oraz dokonał wyboru zdjęć archiwalnych. Jeżeli chodzi o film jednoaktowy, powód opracował odrębną koncepcję filmu oraz złożył scenopis w Wytwórni, jak również był przygotowany do reżyserii tego filmu. W styczniu 1971 r. pozwana Wytwórnia, pod pretekstem, że powód był równocześnie zajęty realizacją innego filmu dla TV i nie będzie miał czasu na wykonanie zamówionych filmów, bez porozumienia z powodem, a nawet bez jego wiedzy, powierzyła realizację tych filmów innemu reżyserowi, Robertowi S., oddając mu do dyspozycji opracowane przez powoda materiały literackie, wykonane zdjęcia oraz przygotowane zdjęcia archiwalne. Na podstawie powyższego stanu faktycznego powód, dopatrując się w postępowaniu pozwanej Wytwórni naruszenia jego praw autorskich zarówno osobistych, jak i majątkowych, domagał się zasądzenia od pozwanej kwoty 60 000 zł za wykorzystanie jego materiałów, za realizację filmów wraz z należnymi premiami oraz kwoty 10 000 zł na rzecz Polskiego Czerwonego Krzyża, a nadto zobowiązania pozwanej do umieszczenia na własny koszt w czasopismach filmowych wzmianki, że zrealizowany film pt. "O prawdziwe Słońce" został zrealizowany w oparciu o materiały literackie i filmowe powoda. W piśmie procesowym z dnia 17 lipca 1974 r. powód, precyzując swoje roszczenia, żądał: zasądzenia od pozwanej kwoty 55 270,42 zł oraz zobowiązania pozwanej do umieszczenia w czasopismach "Film" i "Ekran" wzmianek o treści wskazanej w pozwie. Natomiast w załączniku do protokółu rozprawy z dnia 23 września 1974 r., poprzedzającej wydanie wyroku, powód wyjaśnił, że na żądaną kwotę 55 270,42 zł składają się: kwota 35 720,42 zł tytułem odszkodowania za film dwuaktowy przy zastosowaniu najwyższych stawek wynagrodzenia za pracę powoda przy tym filmie oraz 19 550 zł za prace literackie i za reżyserię filmu jednoaktowego. Jako podstawę prawną tych roszczeń powód wskazał przepis art. 644 kc oraz art. 56 Prawa autorskiego. Strona pozwana uznała powództwo co do kwoty 19 350 zł tytułem wynagrodzenia za prace literackie do filmy dwuaktowego, domagając się oddalenia pozostałych roszczeń. Sąd Wojewódzki wyrokiem częściowym zasądził na rzecz powoda uznaną kwotę. Wyrok ten uprawomocnił się. Następnie zaskarżonym wyrokiem końcowym Sąd Wojewódzki zasądził kwotę 15 350 zł oraz zobowiązał stronę pozwaną do zamieszczenia ogłoszeń w prasie, że film "O prawdziwe Słońce" został zrealizowany przy częściowym wykorzystaniu materiałów literackich i filmowych opracowanych przez powoda, poza tym zaś powództwo oddalił. Na podstawie zebranego w sprawie materiału Sąd ten ustalił, że pozwana Wytwórnia powierzyła powodowi realizację dwóch filmów, do których miał opracować materiały literackie oraz objąć ich reżyserię. Powód opracował materiały, wykonał zdjęcia plenerowe, lecz w trakcie realizacji filmu dwuaktowego, nad którym prace były zaawansowane w 80%, pozwana zerwała umowę, powierzając dokończenie filmu innej osobie. Prace nad drugim filmem jednoaktowym nie wyszły poza opracowanie scenopisu. Na podstawie tych ustaleń Sąd Wojewódzki uznał, że zerwanie umowy nastąpiło z naruszeniem zasad współżycia społecznego, wobec czego powodowi należy się pełne wynagrodzenie za realizację filmu dwuaktowego. Wysokość tego wynagrodzenia, obejmującego prace literackie, dokumentację, reżyserię oraz nagrody, jakie powód na skutek niemożności ukończenia realizacji filmu utracił, Sąd na podstawie opinii biegłego D. określił na 29 940 zł. Jeżeli chodzi o film jednoaktowy, to ponieważ prace powoda nad tym filmem ograniczyły się do opracowania scenopisu, Sąd uznał, że poza wynagrodzeniem za scenopis, wynoszącym 2 150 zł, powodowi stosownie do § 9 umowy ramowej należy się 15% wynagrodzenia za pozostałe prac nie wykonane przez powoda i przyjmując na podstawie opinii biegłego za podstawę wynagrodzenie 17 400 zł, co stanowi kwotę 2 610 zł, łącznie należność za drugi film określił na 4 760 zł. Sąd Wojewódzki uznał przy tym, że z tytułu zerwania przez Wytwórnię umowy prawa powoda ograniczają się jedynie do żądania wynagrodzenia w granicach unormowanych w umowie ramowej, a w szczególności powodowi nie przysługują uprawnienia z art. 56 Prawa autorskiego. Wyrok ten skarży powód, domagając się jego zmiany i zasądzenia dodatkowo kwoty 39 920,42 zł lub uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, rozpoznając rewizję, zważył, co następuje: Zarzut rewizji oparty na twierdzeniu, że zerwanie umowy stanowi czyn niedozwolony, uprawniający powoda do żądania od Wytwórni dalszego odszkodowania w postaci zwrotu korzyści uzyskanej z filmu, nie jest uzasadniony. Obowiązująca strony umowa ramowa w § 9 przyznaje przedsiębiorstwu prawo przerwania w każdej chwili wykonania przez reżysera dzieła i przewiduje w takim wypadku sposób wynagrodzenia realizatora filmu. Czynność dopuszczalna w świetle umowy nie stanowi czynu niedozwolonego. Sąd Wojewódzki, opierając się na postanowieniach § 9 umowy ramowej w zw. z art. 644 kc, słusznie uznał, że powodowi należy się za ten film pełne wynagrodzenie, jakie otrzymałby w razie zakończenia realizacji filmu, zasądzając wynagrodzenie przy zastosowaniu najwyższych stawek usprawiedliwionych bardzo wysoką wartością artystyczną filmu. Sąd Wojewódzki trafnie również uznał, że przerwanie realizacji filmu dopuszczalne w myśl umowy ramowej samo przez się nie stanowi naruszenia autorskich praw majątkowych lub osobistych powoda. Naruszenie praw autorskich mogło nastąpić dopiero na skutek dalszego działania pozwanej. W tym zakresie Sąd Wojewódzki również uwzględnił żądanie powoda zamieszczenia w prasie wzmianki o wykorzystaniu opracowań powoda przy realizacji filmu przez innego reżysera. Natomiast powód nie zgłaszał w sposób wyraźny i sprecyzowany roszczeń opartych na twierdzeniu o naruszeniu przez pozwaną autorskich praw majątkowych. Wprawdzie powód powoływał się na przepis art. 56 Prawa autorskiego, jednak roszczenia swoje wywodził z faktu bezprawnego zerwania umowy, nie przytaczając twierdzeń faktycznych, które by uzasadniały roszczenia z powołanego przepisu. W tych warunkach nie jest zasadny zarzut rewizji nierozważenia roszczeń powoda w oparciu o przepis art. 56 Prawa autorskiego, jednakże jeżeli działanie pozwanej Wytwórni podjęte po zerwaniu umowy wyczerpuje stan faktyczny uzasadniający przyjęcie naruszenia autorskich praw majątkowych powoda, ma on otwartą drogę dochodzenia wynikających z tego naruszenia roszczeń w odrębnym procesie i w oparciu o nowy stan faktyczny, którego powód w niniejszym procesie nie sprecyzował. Nie jest również uzasadniony zarzut rewizji obrazy art. 644 kc, oparty na twierdzeniu, że powód przygotował materiał także do drugiego filmu jednoaktowego, co upoważnia go do żądania pełnego wynagrodzenia. W świetle zebranego materiału, a zwłaszcza opinii biegłego, twierdzenie to nie znajduje oparcia w dowodach. Biegły w swej opinii stwierdza, że do drugiego filmu złożony został tylko scenopis, nie do przyjęcia zaś jest pogląd skarżącego, że wynagrodzenie należy się również za opracowania literackie znajdujące się w notatkach. W tych warunkach zasądzenie wynagrodzenia zgodnie z zasadami przewidzianymi w § 9 umowy ramowej jest słuszne. Uzasadniony natomiast jest ostatni zarzut rewizji, że Sąd Wojewódzki z naruszeniem prawa materialnego poddał ponownej ocenie należność powoda, uznaną przez stronę pozwaną i zasądzoną prawomocnym wyrokiem częściowym. Obniżenie więc w ostatecznym rozliczeniu zasądzonej kwoty 19 350 zł do kwoty 14 100 zł nie może być utrzymana i zaskarżony wyrok w tej części podlega z mocy art. 390 § 1 kpc zmianie przez zasądzenie różnicy w wysokości 5 250 zł z odsetkami. W pozostałej zaś części rewizja z mocy art. 387 kpc podlega oddaleniu.