I CR 508/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana O. przeciwko Skarbowi Państwa (Prezydium Powiatowej Rady Narodowej - Wydział Finansowy w S.) o zwolnienie spod egzekucji na skutek rewizji i zażalenia powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 24 maja 1967 r. zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie złożonym w Sądzie Wojewódzkim dnia 6 maja 1967 r. powód żądał wyłączenia od egzekucji wymienionych w pozwie nieruchomości i ruchomości.W uzasadnieniu tego żądania twierdził, że żona jego Stanisława O. skazana została za przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18.VI.1959 r. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) na karę 5 lat więzienia, grzywnę w kwocie 30.000 zł i przepadek całego majątku. W toku śledztwa na podstawie postanowienia Prokuratury zostały zajęte wymienione przez powoda przedmioty majątkowe. Powód twierdził, że te zajęte przedmioty "nie powstały w czasie małżeństwa" jego ze Stanisławą O. "i nie stanowią nawet w części dorobku małżeńskiego", lecz jego odrębny majątek.Zgodnie z żądaniem strony pozwanej Sąd Wojewódzki powództwo oddalił na tej podstawie, że uprawnienie powoda do wytoczenia powództwa wygasło w myśl art. 6 § 3 zd. drugie wyżej powołanej ustawy z dnia 21.I.1958 r. - w brzmieniu przepisu art. XIV pkt 1 przepisów wprowadzających k.p.c. Powód bowiem, jak sam oświadczył na rozprawie sądowej, o naruszeniu swych praw dowiedział się w czerwcu 1966 r., a powództwo wniósł dopiero w maju 1967 r. Uzasadnienie prawneRozpoznając rewizję powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego oraz osobno przezeń wniesione zażalenie na orzeczenie o kosztach, zawarte w tym wyroku, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Art. XIV pkt 1 przepisów wprowadzających k.p.c. wprowadził nowy termin trzymiesięczny, po którego upływie wygasa uprawnienie do wytoczenia powództwa ze strony osoby, w stosunku do której działa domniemanie przewidziane w art. 6 ustawy z dnia 21.I.1958 r. Termin liczy się od daty dowiedzenia się, że zabezpieczenie lub egzekucja narusza prawa danej osoby. Ponieważ prawo dotychczasowe w tym zakresie przepisu takiego nie zawierało, przeto - w myśl zasady przyjętej w orzecznictwie na tle sytuacji analogicznych - bieg terminu należy liczyć od dnia wejścia w życie nowego prawa, czyli w danym wypadku od dnia 1.I.1965 r. Jednakże i przy tym sposobie liczenia termin upłynął z dniem 31.III.1965 r., gdyż powód wniósł powództwo dopiero w maju 1967 r.Zarzuty rewizji, że powodowi nie doręczono zawiadomienia czy odpisu protokołu zajęcia, są bezzasadne, gdyż przepis wyżej omówiony każe liczyć termin trzymiesięczny od daty dowiedzenia się o zabezpieczeniu lub egzekucji naruszającej prawa danej osoby, a nie od doręczenia zawiadomienia czy odpisu protokołu zajęcia, którego to doręczenia zresztą, co można ubocznie zaznaczyć, żaden przepis prawa nie wymaga. Powód zaś sam do protokołu rozprawy (k. 17) oświadczył, że zajęcie nastąpiło w czerwcu 1966 r. i w tym czasie o nim się dowiedział. Dodać trzeba, że w toku postępowania rewizyjnego został też złożony, podpisany przez powoda, oryginał "opisu nieruchomości" dokonanego w dniu 2 czerwca 1966 r. z którego wynika, że powód o zajęciu w tym dniu dokładnie już był poinformowany.Mimo bezzasadności zarzutów rewizji zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego nie może być utrzymany w mocy, a to z powodu naruszenia prawa, które Sąd Rewizyjny z urzędu bierze pod rozwagę (art. 381 § 1 k.p.c.), Sąd Wojewódzki przeoczył mianowicie, że przepisu art. 6 ustawy z dnia 21.I.1958 r., a więc w szczególności i trzymiesięcznego terminu prekluzyjnego z § 3 tego przepisu nie stosuje się, gdy spełnione są przesłanki wskazane w art. 7 § 1 tej ustawy, a więc gdy chodzi o rzeczy lub prawa majątkowe, które znajdowały się co najmniej od roku przed popełnieniem przestępstwa we władaniu osoby będącej w bliskim stosunku z podejrzanym lub oskarżonym.Ponieważ Sąd Wojewódzki powyższego przepisu nie miał na uwadze, dlatego nie poczynił ustaleń potrzebnych do ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy. Przeto należało zaskarżony wyrok uchylić i to w całości, a więc i w części dotyczącej orzeczenia o kosztach, zaskarżonej przez powoda także osobno zażaleniem, sprawę zaś przekazać do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy zatem z mocy art. 388 § 1 k.p.c. orzekł jak w sentencji.