II CR 54/67

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Jadwigi S. przeciwko Skarbowi Państwa (Prokuraturze Wojewódzkiej w W. i Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej w W.) o wyłączenie spod zajęcia - na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 29 listopada 1966 r. - uchylił zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo o wyłączenie spod zajęcia przedmiotów wymienionych w pozwie pod poz. od 3 do 10 i sprawę w tym zakresie przekazał temuż Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania; rewizję zaś w pozostałej części dotyczącej żądania wyłączenia samochodu i złotej bransolety - oddalił.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się wyłączenia spod zajęcia na zabezpieczenie grożącego jej mężowi przepadku mienia, z wyroku tutejszego sądu z dnia 30.VI.1966 r. następujących przedmiotów i wierzytelności:1.samochodu osobowego marki "Wartburg" - 1000 nr rejestr. XX-3653;2.złotej bransoletki;3.pralki marki "Albacygnus";4.telewizora marki "Tesla";5.szafy trzydrzwiowej;6.dywanu;7.regału z wbudowanym tapczanem;8.stolika oraz książeczek oszczędnościowych PKO.Na uzasadnienie swego roszczenia powódka twierdziła, iż wspomniane ruchomości i wierzytelności stanowią jej własność odrębną, nie objętą majątkową wspólnością ustawową.Pozwany Skarb Państwa wniósł o oddalenie powództwa.Sąd Wojewódzki oddalił powództwo przyjmując, iż powódka wystąpiła z pozwem po upływie terminu trzymiesięcznego od daty dowiedzenia się, że zabezpieczenie narusza jej prawa i dlatego - zgodnie z § 3 zdanie drugie art. 6 ustawy z 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego w brzmieniu ustalonym w art. XIV przepisów wprowadzających k.p.c. z 1964 r. - roszczenie jej uległo prekluzji.Powyższy wyrok zaskarżyła rewizją powódka, kwestionując przyjęcie, że jej roszczenie wygasło, a to w świetle art. 11 dekretu z dnia 22.X.1947 r. o przepadku majątku oraz art. 18 cytowanej ustawy z 21.I.1958 r., które to przepisy - zdaniem rewidującej - dają jej prawo do wytoczenia powództwa, wobec orzeczenia przepadku mienia, bez określenia terminu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy ustawy z 21.I.1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego są przepisami szczególnymi w stosunku do dekretu o przepadku majątku z 22.X.1947 r. i przepisy tego dekretu zgodnie z postanowieniem art. 18 § 1 ustawy stosuje się tylko w kwestiach nieunormowanych przez ustawę.Skoro zaś ustawa w art. 6 § 3 reguluje termin do wytoczenia powództwa o obalenie domniemań ustawowych z art. 6 § 1 i 2 ustawy, działających przy wykonywaniu zabezpieczeń i egzekucji roszczeń i kar - należy ten przepis stosować także do przepadku mienia, orzeczonego w trybie art. 2 § 1 lub 2 ustawy.Dlatego pogląd prawny reprezentowany przez rewidującą jest chybiony.Niemniej z urzędu należy zwrócić uwagę, że domniemanie z art. 6 § 1 ustawy nie dotyczy rzeczy lub praw majątkowych, które znajdowały się co najmniej od roku przed popełnieniem przestępstwa we władaniu osoby bliskiej podejrzanego (oskarżonego).Z dyspozycji pozwu wynika, że przestępstwo zostało popełnione w okresie lat 1962-1964.Dlatego prekluzji uległo roszczenie odnośnie do samochodu "Wartburg", nabytego niewątpliwie najwcześniej w okresie roku przed popełnieniem przestępstwa (pozew nie zawiera tutaj bliższych danych, a podaje jedynie, że nabycie nastąpiło po sprzedaniu samochodu "Syrena", wygranego w dn. 26.IV.1961 r.) oraz bransolety złotej (pozew podaje, że powódka otrzymała ją w r. 1962), natomiast nie można tego stanowczo powiedzieć co do pozostałych przedmiotów, bez ustalenia daty znalezienia się ich we władaniu powódki, gdyż powódka twierdziła, że miało to miejsce w latach 1957 do 1961 i że przedmioty nie są objęte wspólnością ustawową, a nie przeprowadzono w tym kierunku żadnych dowodów.Z tych założeń rewizja z mocy art. 387 k.p.c. uległa oddaleniu w części dotyczącej samochodu i bransolety natomiast z mocy art. 388 § 1 k.p.c. została uwzględniona w części dotyczącej pozostałych przedmiotów.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki powinien do akt dołączyć postanowienie o zabezpieczeniu, które jest niezbędne dla wyjaśnienia, czy w sprawie w charakterze współuczestników koniecznych powinny występować także podmioty uspołecznione, na szkodę których dokonano przestępstwa, o których mowa w piśmie Prokuratury Wojewódzkiej w W. (k. 12). Byłoby tak, gdyby zabezpieczone zostały ich roszczenia odszkodowawcze.Wyjaśnić tu też trzeba Sądowi Wojewódzkiemu, że dotychczas w sprawie - wbrew jego mniemaniu - nie występowało dwóch pozwanych (Prokurator i Prezydium RN), lecz jeden (Skarb Państwa, zastąpiony przez Prokuratora w zakresie kary grzywny i przez Prezydium RN Wydział Finansowy w zakresie kary przepadku mienia).