I CZ 30/65

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Aleksandry B. i Bronisława B. przeciwko Skarbowi Państwa o obalenie domniemania, na skutek zażalenia powodów od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla województwa warszawskiego w Warszawie z dnia 21 stycznia 1965 r. uchylił zaskarżone postanowienie.Uzasadnienie faktycznePowodowie domagają się wstrzymania sprzedaży nieruchomości, objętych pozwem do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy. Pozew zmierza do obalenia domniemania własności rzeczy z art. 6 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego (Dz. U. Nr 4, poz. 11).Postanowieniem z dnia 9 lutego 1965 r. Sąd Wojewódzki odmówił wstrzymania sprzedaży nieruchomości, wymienionych w pkt 1, 2 i 3 protokołu zajęcia, dokonanego w dniu 30.X.1963 r. przez poborcę na zabezpieczenie roszczeń Skarbu Państwa oraz Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w Sadownem z tytułu przepadku majątku, kary grzywny, kosztów sądowych i powództwa cywilnego przeciwko podejrzanemu (obecnie prawomocnie skazanemu) Józefowi K.Sąd Wojewódzki nie uznał również roszczeń powodów za wiarygodne, a to w związku z treścią art. 6 § 3 powołanej ustawy w brzmieniu art. XIV ustawy z dnia 17 listopada 1964 r., przepisy wprowadzające Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 297). Powództwo o obalenie domniemania własności rzeczy przewidzianego w art. 6 ustawy, powodowie wnieśli 2 lutego 1965 r., a więc po upływie trzymiesięcznego terminu przewidzianego w art. 6 § 3 ustawy. Trzymiesięczny zaś termin z art. 6 § 3 ustawy rozpoczął swój bieg także w stosunku do osoby uprawnionej do wniesienia powództwa przed 1 stycznia 1965 r. Jeżeli powództwo zostało wniesione przed dniem 1 stycznia 1965 r. wywołało ono ze względu ma treść art. XV § 2 przepisów wprowadzających k.p.c. skutki prawne związane z wniesieniem pozwu, których późniejsze zmiany ustawowe już nie mogły zniweczyć. Powództwo w niniejszej sprawie wniesione zostało po 1.I.1965 r., a żaden przepis prawa nie upoważnia do rozszerzenia treści art. 6 § 3 ustawy w taki sposób, aby osoba uprawniona mogła wnieść powództwo w ciągu 3 miesięcy licząc od 1 stycznia 1965 r. że wspomniany termin już wcześniej upłynął.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powodów na powyższe postanowienie Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Domniemanie z art. 6 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego skutkuje dopiero przy wykonaniu postanowienia zabezpieczającego albo przy późniejszej egzekucji. Z tych względów termin do wytoczenia powództwa z art. 6 § 3 wymienionej wyżej ustawy zaczyna biec od chwili, gdy osoba w stosunku do której działają domniemania dowiedziała się, że zabezpieczenie lub egzekucja narusza jej prawa.W razie wątpliwości termin ten biegnie od chwili oznaczonej w art. 740 § 1 albo art. 805 § 1 k.p.c.Odmienny pogląd skarżących nie znajduje uzasadnienia, w szczególności twierdzenie, że termin ten biegnie od daty uprawomocnienia się wyroku.Przepis art. XIV pkt 1 przepisów wprowadzających k.p.c. uzupełniający dotychczasowy art. 6 § 3 ustawy przez dodanie zdania drugiego, wprowadzającego 3-miesięazny termin prekluzyjny dla powództwa o obalenie domniemania, jest normą prawa materialnego chociaż zamieszczony jest w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. W tych warunkach, do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie przepisu art. XIV pkt 1 przepisów wprowadzających k.p.c. bieg terminu przewidziany tym przepisem, należy liczyć od dnia, w którym wszedł w życie Kodeks postępowania cywilnego.Z powyższych zasad do odmiennego stanu faktycznego nie ma zastosowania art. XV § 2 przepisów wprowadzających k.p.c.Błędne jest także stanowisko Sądu Wojewódzkiego w odniesieniu do wstrzymania sprzedaży rzeczy zajętych.W wypadku wniesienia powództwa z art. 841 k.p.c. Sąd może na wniosek powoda zabezpieczyć powództwo przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego (art. 843 § 4 k.p.c.). Jednakże możliwość taka nie zachodzi w razie wniesienia powództwa z art. 6 § 3 ustawy. Zgodnie z § 6 tegoż artykułu, w razie wniesienia powództwa wstrzymuje się z urzędu do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy sprzedaż ruchomości lub nieruchomości. Nie oznacza to, by sprzedaż uległa wstrzymaniu z mocy samej ustawy, a jedynie, że organ właściwy winien z urzędu zarządzić jej wstrzymanie.Z powyższych zasad i na zasadzie art. 384 w związku z art. 394 § 3 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.