I CR 608/54

PostanowienieIzba Cywilna1954-07-24

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku nieszczęśliwego wypadku pracownika PKP, który zmarł w wyniku wypadku przy pracy, osoby uprawnione do odszkodowania na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1946 r. mogą dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę moralną na podstawie ogólnych przepisów prawa, mimo że wspomniane rozporządzenie tego nie przewiduje?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenia o odszkodowanie z tytułu nieszczęśliwego wypadku pracownika PKP są uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1946 r. i mogą być dochodzone wyłącznie w drodze administracyjnej, a droga sądowa jest niedopuszczalna. Rozporządzenie to wyczerpująco normuje zakres odszkodowania, nie przewidując możliwości dochodzenia dalszych świadczeń, w tym zadośćuczynienia za krzywdę moralną, na podstawie ogólnych przepisów prawa.
Stan faktyczny
W wyniku wypadku przy pracy zmarł pracownik PKP. Pozwane przedsiębiorstwo przyznało rodzinie zmarłego rentę. Powodowie żądali zasądzenia wyższej renty oraz zadośćuczynienia za krzywdę moralną. Sąd Wojewódzki odrzucił pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. Powodowie wnieśli rewizję w części dotyczącej zadośćuczynienia.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powodów, potwierdzając niedopuszczalność drogi sądowej w zakresie dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę moralną.

Pełny tekst orzeczenia

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Heleny D. działającej imieniem własnym oraz nieletnich dzieci Wojciecha, Jana i Bogumiły D. przeciwko PKP Dyrekcja w W. o odszkodowanie i rentę, po rozpoznaniu rewizji powodów od postanowienia Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 27 lutego 1954 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktyczneMąż, względnie ojciec powodów Wiktor D., etatowy pracownik przedsiębiorstwa PKP, uległ dnia 13 maja 1953 r. w czasie pracy na torach kolejowych nieszczęśliwemu wypadkowi i zmarł. Pozwane przedsiębiorstwo przyznało powodom rentę wdowią i sierocą w łącznej sumie 497 zł.W pozwie powodowie żądali zasądzenia na ich rzecz renty w wysokości 681 zł, mianowicie różnicy między rzeczywistym uposażeniem zmarłego Wiktora D. w kwocie 1.160 zł a przyznaną im rentą 479 zł. W toku postępowania powodowie rozszerzyli żądanie i wnieśli o zasądzenie na ich rzecz jeszcze zadośćuczynienia w wysokości 20.000 zł.Zaskarżonym postanowieniem Sąd Wojewódzki odrzucił pozew z powodu niedopuszczalności drogi sądowej.W rewizji powodowie wnoszą o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego w części dotyczącej zadośćuczynienia.Pozwane Przedsiębiorstwo wniosło o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Wojewódzki prawidłowo uznał, że sprawa odszkodowania za nieszczęśliwe wypadki pracowników PKP jest unormowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1946 r. o zaopatrzeniu emerytalnym i odszkodowaniu za nieszczęśliwe wypadki pracowników przedsiębiorstwa PKP (Dz. U. Nr 38, poz. 231) i że dochodzenie roszczeń o odszkodowanie z tytułu nieszczęśliwego wypadku z powodu służby pracownika PKP dopuszczalne jest jedynie w drodze administracyjnej, że droga sądowa dla tego rodzaju roszczeń jest niedopuszczalna (§ 1, 7, 8, 42-45 cytowanego rozporządzenia Rady Ministrów łącznie z art. 2 k.p.c.).W związku z zarzutem rewizji zachodzi tylko to pytanie, czy uprawnieni do odszkodowania na mocy § 42-45 cytowanego rozporządzenia mogą na podstawie ogólnych przepisów prawa dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę moralną, którego wspomniane rozporządzenie Rady Ministrów nie przewiduje. Skarżący dochodzą do odpowiedzi twierdzącej, powołując się na analogię z art. 196 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym (Dz. U. Nr 51, poz. 396).Stanowisko skarżących jest błędne.Uprawnieni do świadczeń w myśl przepisów ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym mogą dochodzić od pracodawcy wynagrodzenia szkody, należnego w myśl ogólnych przepisów prawa, właśnie dlatego, że przepis art. 196 cytowanej ustawy tak wyraźnie stanowi. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 lipca 1946 r. postanowienia analogicznego do art. 196 ustawy z dnia 28 marca 1933 r. o ubezpieczeniu społecznym nie zawiera. Rozporządzenie to normuje w § 42-45 zakres odszkodowania należnego osobom uprawnionym do wynagrodzenia szkody - w razie nieszczęśliwego wypadku pracownika kolejowego z powodu służby - wyczerpująco, nie mogą więc te osoby uprawnione, oprócz odszkodowania we wspomnianych przepisach przewidzianego żądać żadnego dalszego odszkodowania, w szczególności takiego, jakie mogłoby się należeć w myśl ogólnych przepisów prawa, a więc nie mogą też dochodzić zadośćuczynienia za krzywdę moralną.W takim stanie sprawy, wobec bezzasadności zarzutu rewizji i wobec braku podstaw rewizyjnych, które należy brać z urzędu pod rozwagę - Sąd Najwyższy rewizję powodów oddalił.

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 2 KPCart. 196§ 1§ 42

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026.