I CR 619/58

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Janiny F. przeciwko Mieczysławowi D. o zwrot świadczeń alimentacyjnych, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Pierwszego Prezesa SN od wyroku Sądu Powiatowego dla m. Warszawy z dnia 14 grudnia 1957 r. zaskarżony wyrok w części oddalającej powództwo uchylił i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Powiatowemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowódka wniosła o zasądzenie na jej rzecz od pozwanego bliżej nie sprecyzowanej kwoty z tytułu roszczeń regresowych należnych za okres utrzymywania przez nią pozamałżeńskiego dziecka Stanisława W. ur. dnia 1 stycznia 1947 r. Ojcostwo pozwanego zostało ustalone wyrokiem Sądu Powiatowego dla m. Warszawy z dnia 11 września 1956 r., tymże wyrokiem zasądzona została renta alimentacyjna w wysokości 250 zł miesięcznie od dnia 9 lutego 1956 r.Sąd Powiatowy zasądził kwotę 1.000 zł, wyrażając w uzasadnieniu pogląd, że tylko w tej wysokości udowodniła powódka zadłużenie u osób trzecich z tytułu kosztów utrzymania dziecka. Prawomocny wyrok Sądu Powiatowego zaskarżył w terminie 6-miesięcznym rewizją nadzwyczajną Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, wnosząc o jego uchylenie w części oddalającej powództwo z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 1221 k.z.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Trafnie zarzuca rewizja nadzwyczajna, że pogląd prawny, który był podstawą rozstrzygnięcia sprawy przez sąd powiatowy, iż powódka z tytułu roszczeń regresowych w stosunku do ojca swego dziecka może dochodzić jedynie w granicach udowodnionego zadłużenia u osób trzecich z tytułu kosztów w utrzymaniu dziecka - jest błędny i narusza przepis art. 1221 k.z.Sąd powiatowy prawdopodobnie kierował się, aczkolwiek bez wyraźnego powołania się na nią, treścią uchwały Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1949 r., jednak przeoczył, że uchwała powyższa odnosi się do zupełnie odmiennej sytuacji, a mianowicie do przypadku, gdy alimentów za czas przeszły dochodzi samo dziecko. Wówczas rzeczywiście alimenty należą się tylko o tyle, o ile nie zostały zaspokojone jeszcze potrzeby lub zobowiązania zaciągnięte względem osób trzecich na pokrycie kosztów utrzymania.Natomiast na zupełnie innych zasadach kształtują się roszczenia regresowe matki dziecka oparte na przepisie art. 1221 k.z. Wysokość tych roszczeń winna być określona w rozmiarze, w jakim pozwany powinien być przyczyniać się do utrzymania dziecka w przeszłości i w jakim pokryła je za niego powódka.Sąd winien więc zbadać, jakie były w poszczególnych latach potrzeby dziecka, w jakiej wysokości były one zaspakajane przez ojca, winien zbadać jakie były możliwości zarobkowe i majątkowe pozwanego (np. w braku własnego majątku przyjąć należy, że nie był on zobowiązany do utrzymywania dziecka w okresie służby wojskowej), wreszcie, czy i o ile utrzymywała dziecko w tym czasie powódka (jeżeli na koszty utrzymania łożyły wówczas inne osoby, to roszczenia regresowe przysługują nie powódce, lecz tym osobom). Przy tym wszystkim należy mieć na względzie przeciętną wysokość kosztów utrzymania dziecka i zasadę nominalizmu pieniężnego.Należy również zażądać, by powódka sprecyzowała wysokość swoich żądań, które w obecnym stanie sprawy są zupełnie nieokreślone.Z tych wszystkich względów zaskarżony wyrok podlega z mocy art. 398 i 384 k.p.c. uchyleniu, a sprawa odesłaniu do ponownego rozpoznania sądowi powiatowemu.