I CR 69/72

SentencjaPo rozpoznaniu w dniu 5 maja 1972 r. sprawy z powództwa Anatoliusza B. przeciwko Wydawnictwu w W. o 12 000 zł na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego dla m.st. Warszawy z dnia 9 listopada 1971 r., sygn. akt II C 696/71 uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Powiatowemu dla m.st. Warszawy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego. Uzasadnienie faktycznePowód Anatoliusz B. wniósł o zasądzenie od pozwanego Wydawnictwa w W. kwoty zł 12 000 tytułem reszty wynagrodzenia za napisane dzieło "Eksperyment chemiczny a wyniki nauczania" oraz zobowiązanie pozwanego do oddania mu zatrzymanego jednego egzemplarza tajże pracy, powołując się na zawartą między stronami w dniu 31 grudnia 1969 r. umowę wydawniczą. Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Sąd Powiatowy, do którego został wniesiony pozew, postanowieniem z dnia 27 sierpnia 1971 r. uznał się niewłaściwy rzeczowo i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 9 listopada 1971 r. oddalił powództwo i ustalił, co następuje: Strony zawarły umowę wydawniczą w dniu 31 grudnia 1969 r. Powód zobowiązał się napisać pracę do 30 kwietnia 1970 r. Redakcja przyjęła pracę powoda zgodnie z zawartą umową dnia 9 kwietnia 1970 r. W przewidzianym w § 12 umowy terminie 6­miesięcznym Redakcja pismem z dnia 3 października 1970 r., nadanym w urzędzie pocztowym 8 października 1970 r., zawiadomiła powoda o nieprzyjęciu dzieła z przepadkiem wpłaconej zaliczki na rzecz powoda. Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Wojewódzki ocenił powództwo jako nieuzasadnione. W rewizji od powyższego wyroku powód wnosi o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa, zarzucając nierozważenie przez Sąd Wojewódzki całokształtu okoliczności sprawy. Zarzutom rewizji nie można odmówić słuszności. Sąd Wojewódzki ocenił jako nieuzasadnione roszczenie powoda o zapłatę reszty wynagrodzenia za dostarczone dzieło, powołując się na to, że strona pozwana w 6­miesięcznym terminie przewidzianym w § 12 zawartej przez strony umowy wydawniczej zawiadomiła powoda o nieprzyjęciu dzieła, co zgodnie z § 15 umowy uprawniało ją do odstąpienia od umowy. Ustalenia swe w powyższym zakresie Sąd Wojewódzki oparł na dołączonych do akt sprawy dokumentach, a mianowicie przesłanym powodowi przez pozwanego potwierdzeniu przyjęcia dzieła w dniu 9 kwietnia 1970 r. (k. 9) oraz zawiadomieniu o nieprzyjęciu dzieła z dnia 3 października 1970 r. (k. 11). Trafnie wywodzi się w rewizji, że Sąd Wojewódzki nie zajął żądnego stanowiska względem twierdzenia powoda zawartego już w samym pozwie, że w rzeczywistości dostarczył on dzieło w terminie wcześniejszym niż by to wynikało z pochodzącego od pozwanego dokumentu na k. 9, a mianowicie już w dniu 31 marca 1970 r. Nieustosunkowanie się przez Sąd Wojewódzki do tego twierdzenia stanowi uchybienie procesowe, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Gdyby bowiem okazało się, że odpowiada ono rzeczywistości, należałoby przyjąć, że pozwany nie powiadomił powoda w terminie 6 miesięcy od otrzymania dzieła o jego nieprzyjęciu, co zgodnie z § 12 umowy wydawniczej byłoby równoznaczne z przyjęciem dzieła. Pozwanemu jako wydawcy służyłoby wprawdzie i w tym wypadku prawo odstąpienia od wydania dzieła, ale zgodnie z § 18 umowy wydawniczej obowiązany byłby zapłacić powodowi całość umówionego wynagrodzenia, czego właśnie domaga się powód w niniejszym procesie. Stwierdzić jednak trzeba, że ciężar udowodnienia okoliczności, iż dostarczenie dzieła nastąpiło we wcześniejszym terminie niż wynikający z pisemnego potwierdzenia na k. 9 spoczywa na powodzie, że dotychczas dowód taki nie został przeprowadzony. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy zajdzie potrzeba wezwania powoda do złożenia odpowiednich dowodów w tym zakresie, przy czym powód obowiązany będzie ponadto wykazać, że doręczył pracę osobie upoważnionej przez pozwanego do jej odbioru. Trafnie poza tym wywodzi się w rewizji, że Sąd Wojewódzki nie ustosunkował się w zaskarżonym wyroku do innego jeszcze twierdzenia powoda, a mianowicie, że doręczenie w dniu 31 marca 1970 r. czy w dniu 9 kwietnia 1970 r. - co jest okolicznością sporną między stronami - dotyczyło już dzieła poprawionego zgodnie z żądaniem pozwanego zawartym w piśmie z dnia 5 stycznia 1970 r. na k. 7, zgodnie zatem z § 13 umowy wydawniczej pozwany obowiązany był w ciągu trzech miesięcy od dnia otrzymania poprawionego dzieła dokonać oceny otrzymanych zmian i uzupełnień. Zaskarżony wyrok zawiera stwierdzenie, że "skoro powód w wymienionej umowie zobowiązał się do napisania dzieła, nie mogło to być dzieło przesłane Wydawnictwu przed zawarciem umowy, w maju 1965 r.", które to stwierdzenie być może nawiązuje do zarzutów powoda, o których jest wyżej mowa. Nie może być ono jednak uznane za przekonujące w warunkach, gdy w sprawie nie zostało wyjaśnione, kiedy doszło do złożenia dzieła, którego dotyczy pismo pozwanego z dnia 5 stycznia 1970 r. na k 7 i czy złożenie to choćby w dniu zawierania umowy wydawniczej, co byłoby dopuszczalne - nastąpiło w wykonaniu tej umowy. Podnieść należy, że treść pisma pozwanego z dnia 5 stycznia 1970 r., na które powołuje się rewizja, nie jest jednoznaczne i że twierdzenie powoda, że już w dacie tego pisma dzieło było złożone, a został jedynie wezwany do dokonania poprawek dzieła, wymaga przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z przesłuchania świadków, a ewentualnie i stron. Tak samo należy zająć stanowisko względem żądania powoda zwrotu jednego egzemplarza maszynopisu pracy, czego Sąd Wojewódzki w zaskarżonym wyroku nie uczynił. Potrzeba odpowiedniego uzupełnienia postępowania dowodowego w celu wyjaśnienia podniesionych wyżej okoliczności powodować musi uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (art. 387 i 108 § 2 kpc). Sąd Najwyższy przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Powiatowemu jako rzeczowo właściwemu, mając na uwadze, że przepis art. 17 pkt 2kpc przewiduje właściwość rzeczową sądów wojewódzkich w sprawach o ochronę praw autorskich. Zgodnie z art. 15 ustawy z dnia 10 lipca 1952 r. o prawie autorskim (Dz. U. Nr 34, poz. 234) prawo autorskie obejmuje w granicach określonych tą ustawą prawo do: 1) ochrony autorskich dóbr osobistych, 2) wyłącznego rozporządzania utworem, 3) wynagrodzenia za wykorzystanie utworu. Również roszczenie oparte na art. 52-58 powołanej wyżej ustawy o prawie autorskim dotyczą zarówno autorskich dóbr osobistych, jak i majątkowych praw autorskich. Jednakże w sprawie niniejszej nie chodzi o takie prawo, bowiem przedmiotem sprawy jest roszczenie pieniężne, jakie, według twierdzenia powoda, ma wynikać dla niego z zawartej umowy wydawniczej, mimo niespornego niewydania dzieła.